Tạo đột phá cho phát triển nông nghiệp, nông thôn

Phát triển nông nghiệp nhanh, bền vững, hiệu quả và có trách nhiệm.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng vừa ký ban hành Chương trình hành động thực hiện các Nghị quyết số 01/NQ-CP và 02/NQ-CP của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 và cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là văn bản quan trọng, định hướng toàn diện cho hoạt động của ngành trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và bao trùm.

MỤC TIÊU CỤ THỂ RÕ RÀNG, ĐO LƯỜNG ĐƯỢC

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi là năm thứ tư thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; đồng thời là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026–2030. Trong bối cảnh đó, đất nước đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, với mô hình chính quyền địa phương hai cấp năng động, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, tạo nền tảng cho cải cách mạnh mẽ và phát triển bền vững.

Chương trình hành động xác định mục tiêu chung là phát triển nông nghiệp nhanh, bền vững, hiệu quả và có trách nhiệm theo định hướng “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”. Ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, phát triển sản xuất nông, lâm, thủy sản hàng hóa tích hợp đa giá trị, dựa trên lợi thế từng vùng, từng địa phương, ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Một trong những trọng tâm lớn là bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, an ninh dinh dưỡng quốc gia, đồng thời nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống, vai trò và vị thế của người sản xuất nông nghiệp. Ngành sẽ đẩy mạnh tạo việc làm phi nông nghiệp, phát triển sinh kế đa dạng, góp phần giảm nghèo bền vững ở khu vực nông thôn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Phát triển nông nghiệp gắn chặt với xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Kinh tế hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị tiếp tục được củng cố; các mô hình hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới, liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ sẽ được nhân rộng, tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn, truy xuất được nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Chương trình hành động đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể cho năm 2026. Trong đó, tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành nông nghiệp phấn đấu đạt 3,7%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73–74 tỷ USD. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm từ 1–1,5%; riêng trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm khoảng 3%.

Cùng với đó, tối thiểu 15% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; tỷ lệ che phủ rừng duy trì ổn định ở mức 42,02%. Ngành đặt mục tiêu có khoảng 16.000 hợp tác xã nông nghiệp xếp loại khá, tốt, chiếm gần 68% tổng số hợp tác xã nông nghiệp cả nước.

Trong lĩnh vực môi trường và tài nguyên, 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn; 62% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt chuẩn; 100% hồ chứa thủy điện lớn đang vận hành được kiểm soát, giám sát trực tuyến.

CẢI CÁCH THỂ CHẾ, CẢI THIỆN MẠNH MẼ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH

Một điểm nhấn quan trọng của Chương trình hành động là cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu trong năm 2026 cắt giảm, đơn giản hóa 100% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc không rõ ràng; bãi bỏ toàn bộ điều kiện đầu tư kinh doanh đối với các ngành, nghề không thuộc danh mục có điều kiện theo Luật Đầu tư.

Ngành cũng đặt mục tiêu cải thiện thứ hạng quốc tế, trong đó chỉ số Quyền tài sản (IPRI) tăng ít nhất 3 bậc; chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) đạt bình quân 84,7%; chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt 86%.

Chương trình hành động nhấn mạnh vai trò then chốt của chuyển đổi số. Ngành sẽ tập trung xây dựng hạ tầng số, nền tảng số và hệ thống dữ liệu tập trung, thống nhất, an toàn; kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm dữ liệu quốc gia, đưa dữ liệu trở thành tài nguyên phục vụ quản lý và phát triển.

Nhiều cơ sở dữ liệu lớn sẽ được hoàn thiện, như cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, dữ liệu thị trường nông sản, dữ liệu nguồn thải, tài nguyên nước, đa dạng sinh học. Việc quản lý phòng chống thiên tai, điều hành hồ chứa, hỗ trợ chính quyền địa phương hai cấp sẽ ngày càng dựa trên dữ liệu số và công nghệ hiện đại.

Song song với phát triển kinh tế, ngành xác định bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu xuyên suốt. Các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, thí điểm thị trường carbon, xử lý ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, khắc phục ô nhiễm sông ngòi, bảo tồn đất ngập nước, đa dạng sinh học sẽ được triển khai quyết liệt. Công tác phòng, chống thiên tai, nhất là lũ ống, lũ quét, sạt lở đất và thời tiết cực đoan, tiếp tục được nâng cao về năng lực dự báo và ứng phó.

Chu Khôi