Tạo đột phá từ cải cách thể chế, quyết đạt mục tiêu tăng trưởng

Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh thảo luận ở tổ. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Tuy nhiên, trước các thách thức về áp lực lạm phát, thanh khoản và rủi ro tăng trưởng chậm ở một số đầu tàu kinh tế, các đại biểu Quốc hội nhấn mạnh loạt giải pháp trọng tâm: hoàn thiện pháp luật, khơi thông nguồn vốn và nâng cao thu nhập thực tế cho người dân.

Thảo luận tại tổ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đánh giá, năm 2026, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, song với quyết tâm cao và sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống chính trị, tình hình kinh tế - xã hội nước ta tiếp tục đạt nhiều kết quả rất quan trọng, dự kiến hoàn thành và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội.

Một trong những kết quả nổi bật là công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong hai năm 2025 và 2026, Chính phủ đã trình, Quốc hội đã ban hành số lượng lớn các luật, nghị quyết, góp phần tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, pháp luật. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính đạt những kết quả rõ nét, cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tương đương khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm. “Đây là mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh.

Bên cạnh những thành tựu đạt được, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho rằng, cần nhận diện đầy đủ, chính xác những khó khăn, thách thức và hạn chế đang đặt ra đối với nền kinh tế, từ đó có giải pháp phù hợp để bảo đảm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong năm 2027. Trong đó, khó khăn đầu tiên là tăng trưởng kinh tế tuy đạt mức cao nhưng chưa thực sự vững chắc.

Một số địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đồng Nai có khả năng không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Tăng trưởng về quy mô cũng chưa đi đôi với nâng cao năng suất. Áp lực đối với ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính đang gia tăng. Giá cả nhiều hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm. Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn huy động vốn, trong khi thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Thực trạng này làm gia tăng rủi ro mất cân đối kỳ hạn, tạo áp lực đối với thanh khoản của hệ thống tài chính. Nguồn lực đầu tư lớn nhưng quá trình chuyển hóa thành năng lực sản xuất và các động lực tăng trưởng mới còn chậm.

Khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp tục đối diện nhiều khó khăn. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn thành thủ tục giải thể tăng 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Trên cơ sở đánh giá những kết quả đạt được và các hạn chế, thách thức, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh thống nhất cao với những định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp được Chính phủ đề ra trong Báo cáo kinh tế - xã hội cũng như mục tiêu tăng trưởng 10%.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Chủ tịch Quốc hội đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tổ chức thực thi; cụ thể hóa các kịch bản tăng trưởng, đổi mới mô hình tăng trưởng và triển khai những giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp.

Trước hết, về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đẩy nhanh việc rà soát, xử lý dứt điểm những mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống pháp luật; đặc biệt không để xảy ra tình trạng chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thi hành. Trong đó, cần xác định rõ địa phương là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, đưa các chủ trương, chính sách vào cuộc sống, chuyển hóa chính sách thành nguồn lực phục vụ phát triển. Phải thực hiện tốt phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; phát huy tính chủ động, không trông chờ, ỷ lại, sử dụng hiệu quả thẩm quyền đã được phân cấp, phân quyền để giải quyết dứt điểm những công việc còn tồn đọng.

Về thực hiện mục tiêu tăng trưởng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cụ thể hóa các chỉ tiêu, mục tiêu thành những kịch bản tăng trưởng rõ ràng, sát với thực tiễn; đồng thời tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm trong nước. Đặc biệt, phải có những giải pháp cụ thể, quyết liệt nhằm giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn, giảm chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh Trần Hoàng Ngân phát biểu. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, kết quả tăng trưởng gần 10% trong 9 tháng năm 2026 là thành tựu rất đáng trân trọng, nhất là trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, bất thường, bất định, khó dự báo và thời tiết diễn biến cực đoan. Tuy nhiên, cả ba động lực tăng trưởng truyền thống vẫn còn những khó khăn, thách thức cần giải quyết.

Nhất trí với các giải pháp đã được Thủ tướng trình bày trước Quốc hội, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là giải quyết bài toán vốn đầu tư. Đại biểu đề nghị cần phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, nhà ở, khu công nghiệp và hoạt động sản xuất, kinh doanh; tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước nhằm nâng cao năng lực cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.

Đề nghị bổ sung các chỉ tiêu phản ánh thực chất mức độ thụ hưởng thành quả tăng trưởng của người dân; đồng thời, gắn các mục tiêu xã hội với nguồn lực, trách nhiệm thực hiện và thời hạn hoàn thành cụ thể, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Thành phố Hồ Chí Minh) nêu ý kiến thảo luận, điều quan trọng là phải làm rõ tăng trưởng được chuyển hóa thành thu nhập thực, việc làm ổn định và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân như thế nào.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung dẫn số liệu thu nhập bình quân của người lao động trong 9 tháng năm 2026 đạt 9,1 triệu đồng/tháng, tăng 9,1%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở mức 8,87%. Từ đó, đề nghị phân tách số liệu theo vùng, ngành nghề, nhóm thu nhập và hình thức việc làm, qua đó nhận diện rõ những nhóm được hưởng lợi từ tăng trưởng và những nhóm còn gặp khó khăn.

Trong đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch năm 2026 và xây dựng kế hoạch năm 2027, đại biểu Nguyễn Vũ Trung kiến nghị bổ sung các chỉ tiêu về thu nhập thực sau lạm phát, việc làm phi chính thức, thất nghiệp thanh niên, số người không tham gia học tập hoặc không có việc làm, mức độ tham gia bảo hiểm xã hội và tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội. Mục tiêu tăng trưởng cần gắn với những kết quả có thể kiểm chứng, như giảm việc làm bấp bênh, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và duy trì việc làm trong các ngành chịu tác động của biến động thương mại.