Tạo hành lang pháp lý với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng

Chư tôn đức Hòa thượng Hội đồng chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại Đại lễ cầu quốc thái dân an trên đỉnh núi Bà Đen. (Ảnh: Minh Phú/TTXVN)

Trước yêu cầu cấp bách của việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước, cải cách mạnh mẽ thủ tục, phương thức điều hành hành chính, đồng thời, đẩy mạnh việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý nhà nước, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 đã bộc lộ một số hạn chế, cần được sửa đổi, bổ sung để phù hợp thực tiễn, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và hoàn thiện các biện pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo trong tình hình mới.

Tại Hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí về công tác nhân quyền và thông tin đối ngoại ngày 23/4, bà Trần Minh Thu, Trưởng phòng Tổng hợp, Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) cho biết một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo Luật là lần đầu tiên thiết lập khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.

Theo bà Trần Minh Thu, điểm mới này thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bà Trần Minh Thu, Trưởng phòng Tổng hợp, Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo). (Ảnh: Việt Dũng/Vietnam+)

Về phương diện chính sách, điểm mới này phản ánh đúng thực tiễn. Hoạt động tôn giáo, giảng đạo, chia sẻ nội dung nghi lễ, hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng, kêu gọi tham gia hoạt động cộng đồng, quyên góp hay thậm chí những hành vi giả danh tôn giáo hiện nay đều có thể diễn ra trên nền tảng số. Nếu Luật không điều chỉnh, sẽ hình thành một khoảng trống pháp lý lớn.

Theo đó, các tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng vẫn phải tuân thủ các quy định về đăng ký, thông báo theo Luật.

Đồng thời, dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong hướng dẫn, kiểm tra, giám sát; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nền tảng số trong việc phối hợp xử lý nội dung vi phạm, ngăn chặn hoặc gỡ bỏ thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Điểm mới thứ hai của dự thảo Luật là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, phù hợp với chủ trương cải cách hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.

Điểm mới thứ ba là việc sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nhiều quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Cụ thể, dự thảo sửa đổi các quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, khái niệm pháp lý; quy định về người đại diện cơ sở tín ngưỡng; đăng ký hoạt động tín ngưỡng; hiến chương tổ chức tôn giáo; cơ sở đào tạo tôn giáo; hoạt động có yếu tố nước ngoài; cũng như công tác thanh tra, kiểm tra, quản lý nhà nước.

Điểm mới thứ tư là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Dự thảo Luật đã sửa đổi theo hướng giảm bớt thủ tục, rút ngắn quy trình và chuyển một số thủ tục từ "đăng ký" sang "thông báo," như đăng ký hoạt động tín ngưỡng tại cơ sở, mở lớp bồi dưỡng tôn giáo cho người chuyên hoạt động tôn giáo.

Đồng thời, dự thảo cũng cắt giảm thành phần hồ sơ không cần thiết, như phiếu lý lịch tư pháp trong một số thủ tục hành chính, qua đó giảm gánh nặng cho người dân và tổ chức tôn giáo.

Theo bà Trần Minh Thu, những điểm mới của dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) thể hiện rõ xu hướng chuyển đổi từ mô hình quản lý nặng về thủ tục sang mô hình quản lý hiện đại, dựa trên phân loại rủi ro, tăng cường hậu kiểm và ứng dụng công nghệ số.

Dự thảo cũng bảo đảm sự tương thích với các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên, như Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966.

Việc sửa đổi Luật được kỳ vọng sẽ vừa tạo thuận lợi tối đa cho người dân trong thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.