Tạo lập nền tảng vững chắc phát huy tiềm năng sáng tạo

GS. TS. PHẠM HỒNG TUNG, Chủ nhiệm Chương trình Công nghiệp văn hóa, Đại học Quốc gia Hà Nội: "Tay vịn" vững chắc để công nghiệp văn hóa phát triển

Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được trình Quốc hội là hoạt động thiết thực triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để phát huy lợi thế về thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam. Qua những chuyến đi thực tế ở nhiều địa phương, chúng tôi nhận thấy nhu cầu ban hành Luật này là cấp thiết, với sự mong mỏi của đội ngũ văn nghệ sĩ, nhà khoa học và nghệ nhân. Vì vậy, chúng tôi kỳ vọng dự án Luật khi được Quốc hội thông qua sẽ trở thành "tay vịn" vững chắc để công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển.

Để Luật sau khi ban hành, thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tối đa, dự thảo Luật cần làm rõ công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế sáng tạo, dựa trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Cùng với việc tạo điều kiện cho sáng tạo và phát triển thị trường, dự thảo Luật cần thiết lập những nguyên tắc và chế tài phù hợp để hạn chế, ngăn ngừa các mặt trái của công nghiệp văn hóa, bảo đảm phát triển kinh tế gắn với gìn giữ bản sắc và các giá trị văn hóa.

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khi được Quốc hội thông qua kỳ vọng sẽ trở thành "tay vịn" vững chắc để công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển. Ảnh: Yeah1

Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hóa, phát triển các tập đoàn văn hóa - sáng tạo có tầm vóc quốc gia và quốc tế. Đây là định hướng quan trọng, bởi muốn tạo ra chuyển biến căn bản về quy mô, năng lực cạnh tranh và sức lan tỏa của công nghiệp văn hóa Việt Nam, không thể thiếu những tập đoàn. Vì vậy, dự thảo Luật cần có những quy định và cơ chế phù hợp để tạo điều kiện hình thành, phát triển các tập đoàn công nghiệp văn hóa, qua đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn ngành.

TS. NGUYỄN THỊ QUÝ PHƯƠNG, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Tư vấn QP Việt Nam: Hành lang pháp lý phát huy tiềm năng sáng tạo

Trong bối cảnh đất nước đang tìm kiếm những cực tăng trưởng và động lực kinh tế mới, công nghiệp văn hóa và lĩnh vực sáng tạo được kỳ vọng trở thành nguồn lực phát triển quan trọng.

Công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có tính giao thoa giữa nhiều ngành. Mặc dù một số ngành liên quan đã có luật chuyên ngành điều chỉnh, song vẫn cần có luật riêng về phát triển công nghiệp văn hóa để tạo hành lang pháp lý thuận lợi phát huy tiềm năng các nguồn lực sáng tạo trong nước; đồng thời thiết lập cơ chế bảo hộ phù hợp đối với tài sản trí tuệ - nguồn tài nguyên cốt lõi của công nghiệp văn hóa. Trên phương diện đó, dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng vào thời điểm hiện nay là rất phù hợp.

Dự thảo Luật đã thể hiện những điểm tiến bộ đáng chú ý. Trước hết là sự chuyển đổi tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, với các cơ chế hỗ trợ, bảo hộ và thúc đẩy hoạt động công nghiệp văn hóa. Tiếp đó là cách tiếp cận chính sách mới, trong đó có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bảo lãnh tín dụng bằng quyền sở hữu trí tuệ và bước đầu nhận diện, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ có nguồn gốc từ di sản, tri thức và sáng tạo cộng đồng…

Khơi thông các nguồn lực sáng tạo, chuyển hóa thành động lực phát triển. Ảnh: Th. Nguyên

Bên cạnh đó, dự thảo Luật mở rộng không gian chủ động cho địa phương trong việc nhận diện, định danh tài sản công nghiệp văn hóa, xây dựng định hướng phát triển và tổ chức các hoạt động hỗ trợ đầu tư phù hợp với tiềm năng, lợi thế.

Kỳ vọng sau khi được Quốc hội thông qua, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ tạo cú hích quan trọng, chuyển hóa các nguồn lực sáng tạo thành động lực phát triển đất nước, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Ông NGUYỄN MẠNH TÙNG, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần YooTek Holdings: Tài sản văn hóa -nguồn lực quan trọng

Trong quá trình xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã dành nhiều thời gian thảo luận, nhận diện những điểm nghẽn thực sự của thị trường văn hóa nước ta.

Đặc thù của ngành là phần lớn sản phẩm mang tính vô hình, trong khi trước đây, nhiều sản phẩm văn hóa được phổ biến miễn phí đến công chúng. Khi thị hiếu và yêu cầu lựa chọn của người nghe, người xem ngày càng cao, chúng ta cần tạo ra những sản phẩm có giá trị văn hóa và khả năng thương mại.

Theo tôi, đích đến của phát triển công nghiệp văn hóa là kết hợp công nghệ, con người với chất liệu văn hóa để tạo ra những sản phẩm có thể kinh doanh, thương mại hóa. Nhà nước cần thúc đẩy mạnh mẽ hình thành thị trường tài sản văn hóa số. Nếu tài sản văn hóa được định giá, được công nhận là hàng hóa và có thể dùng làm tài sản thế chấp, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội tiếp cận vốn ngân hàng từ chính những sản phẩm do mình đầu tư sáng tạo. Đây là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.

Để thị trường vận hành hiệu quả, cần kết nối nguồn cung với nhu cầu, khơi thông hoạt động mua - bán và hoàn thiện thể chế, chính sách. Trong đó, bản quyền cần được quan tâm đúng mức, nhất là trước những rủi ro từ việc sử dụng dữ liệu trên mạng tràn lan và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Việc luật hóa các quy định về bản quyền, quyền tác giả trong phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng sàn giao dịch tài sản văn hóa số là điều kiện quan trọng để thị trường phát triển đúng kỳ vọng.