Tạo nền tảng để tăng trưởng hai con số

Chuyển đổi số sẽ trở thành động lực cốt lõi

Theo ông Nguyễn Phước Tân, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kỹ thuật tự động An Dương, thực tế triển khai tại doanh nghiệp cho thấy việc áp dụng các hệ thống tự động hóa và nền tảng số đã giúp hiệu quả hoạt động cải thiện rõ rệt: quy trình được chuẩn hóa, giảm phụ thuộc vào con người, tăng tính minh bạch và nâng cao khả năng kiểm soát.

Nhiều công đoạn trước đây cần nhiều lao động thì nay chỉ cần một người giám sát; hệ thống có thể vận hành liên tục, kể cả ngoài giờ làm việc, nhờ tích hợp robot và điều khiển tự động. Đồng thời, việc số hóa dữ liệu giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh theo thời gian thực, từ đó ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Sản xuất cơ khí chính xác tại Công ty Makino, Khu Công nghệ cao TPHCM ẢNH: HOÀNG HÙNG

Đáng chú ý, các giải pháp công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển đã được nội địa hóa, phù hợp với quy mô và nhu cầu thực tế, với chi phí chỉ bằng khoảng 1/5 - 1/4 so với hệ thống nhập khẩu. Điều này mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận chuyển đổi số mà không bị rào cản về chi phí. Có thể nói, chuyển đổi số chính là nền tảng để nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và phát triển bền vững.

Trong khi đó, theo bà Lâm Thúy Ái, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Mebifarm, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu cấp bách nhằm tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành và thích ứng linh hoạt với thị trường. Những thay đổi này bắt đầu từ khâu quản trị, số hóa quy trình, giảm chi phí vận hành đến đầu tư công nghệ sản xuất hiện đại. Doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư công nghệ chăn nuôi và chế biến theo hướng tự động hóa gần như toàn bộ dây chuyền.

Không dừng ở sản xuất, việc xây dựng thương hiệu là bước chuyển quan trọng để nâng giá trị sản phẩm. Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phúc Sinh, cho rằng, doanh nghiệp phải làm cái thị trường cần. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, từ vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng đến xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối.

Cùng đó, doanh nghiệp đã triển khai các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG) từ năm 2008, đầu tư công nghệ chế biến sâu, kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng và từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất gắn với tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường châu Âu mà còn nâng giá trị thương mại, đưa nông sản Việt vào hơn 120 quốc gia, với doanh thu đạt khoảng 350 triệu USD.

Khi doanh nghiệp Việt chuyển từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, từ bị động sang chủ động thị trường, thì không chỉ sản phẩm được nâng giá trị mà vị thế doanh nghiệp cũng thay đổi.

Thách thức lớn nhưng không ngoài tầm với

Theo đánh giá của các chuyên gia, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số cho giai đoạn 2026-2030 của Việt Nam là thách thức lớn nhưng không nằm ngoài tầm với. Do đó, để thành công, cần xác định các động lực tăng trưởng mới mang tính then chốt như khoa học - công nghệ, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn cũng như thúc đẩy sự tham gia mạnh mẽ hơn của khu vực kinh tế tư nhân.

TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cho cơ sở hạ tầng ước tính hơn 260 tỷ USD. Trong đó, năng lượng và hạ tầng bền vững chiếm tỷ trọng lớn.

Khu vực chuyền may ở Công ty TNHH May mặc Quang Phát, tại xã Xuân Thới Sơn, TPHCM ẢNH: CHÍ HÙNG

Riêng các lĩnh vực giáo dục, y tế và khoa học - công nghệ đòi hỏi mức đầu tư tăng mạnh theo các nghị quyết của Trung ương, hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng quan trọng cho mô hình tăng trưởng mới của đất nước. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bảo đảm các kênh đa dạng để huy động đủ nguồn lực vốn trong trung và dài hạn cho đầu tư đóng vai trò rất quan trọng.

Thời gian qua, đầu tư công cho các mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam chưa được chú trọng và còn thiếu hụt so với nhu cầu. Thêm vào đó, hiệu quả sử dụng vốn, thể hiện qua chỉ số TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) vẫn thấp.

Do đó, theo TS Cấn Văn Lực, vấn đề cốt lõi hiện nay là cần thay đổi cơ cấu chi tiêu công theo hướng phục vụ mục tiêu tăng trưởng chiều sâu. Cụ thể, cần điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư công theo hướng giảm tỷ trọng đầu tư cho hạ tầng giao thông, năng lượng từ mức 80% hiện nay còn khoảng 50%-55% tổng vốn đầu tư công; tăng mạnh chi cho các lĩnh vực tạo TFP như giáo dục và đào tạo lên khoảng 20% tổng vốn, tiệm cận mức quốc tế; đồng thời tăng đầu tư cho y tế lên mức 10%-12%...

Về vấn đề này, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, khẳng định vai trò quan trọng của khoa học - công nghệ đã được nhấn mạnh tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng khi yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng, rộng hơn là mô hình phát triển mới dựa trên tiến bộ khoa học - công nghệ.

Thành công của nhiều nền kinh tế châu Á đã cho thấy vai trò của khoa học - công nghệ trong thúc đẩy tăng trưởng. Do đó, Việt Nam nếu muốn “đi xa và đi nhanh” cần phải dựa mạnh mẽ vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, đây là thời điểm tốt để thực hiện mạnh mẽ hơn nữa, nếu không sẽ bỏ lỡ “cơ hội vàng”.

Thực tế, việc đẩy mạnh đầu tư vào khoa học - công nghệ không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời nâng cao khả năng thu hút nguồn lực từ bên ngoài. Trọng tâm phát triển trong giai đoạn tới cần hướng tới những mô hình phát triển thông minh, phù hợp với xu thế toàn cầu.

LƯU THỦY