Tạo nền tảng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai

Một tiết học tiếng Anh của học sinh Trường Trung học phổ thông Tiền Phong (xã Mê Linh). Ảnh: Quang Thái

Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm

Năm học 2026-2027 không chỉ mở đầu nhiều nhiệm vụ mới của giáo dục Thủ đô mà còn đánh dấu bước triển khai quan trọng của Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Với lộ trình từ nay đến năm 2035, Hà Nội triển khai đề án theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện của từng cơ sở giáo dục, lấy phát triển đội ngũ giáo viên và xây dựng môi trường học tập làm trọng tâm, thay vì chỉ tăng thời lượng dạy học tiếng Anh.

Đề án không chỉ hướng tới việc tăng số tiết học tiếng Anh trong nhà trường. Mục tiêu là từng bước hình thành môi trường để học sinh được học tập, giao tiếp và sử dụng tiếng Anh trong các hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học và điều kiện của mỗi trường. Để thực hiện mục tiêu này, UBND thành phố Hà Nội dự kiến bố trí khoảng 4.500 tỷ đồng cho cả giai đoạn đến năm 2035. Tuy nhiên, đây không phải nguồn lực được phân bổ đồng đều cho tất cả các trường mà được đầu tư theo từng giai đoạn, từng nhóm nhiệm vụ và mức độ sẵn sàng của từng cơ sở giáo dục.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản cho biết, quan điểm xuyên suốt của thành phố là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để tạo chuyển biến thực chất. Nguồn lực sẽ tập trung vào những yếu tố mang tính nền tảng như: Phát triển đội ngũ giáo viên, xây dựng học liệu và học liệu số, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong trường học.

Theo ông Phạm Quốc Toản, đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định thành công của đề án. Vì vậy, cùng với việc rà soát nhu cầu, tuyển dụng và bố trí đội ngũ, thành phố sẽ tăng cường bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh cũng như giáo viên các môn học có đủ năng lực sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy. Hà Nội cũng xây dựng mạng lưới giáo viên cốt cán, nghiên cứu cơ chế khuyến khích giáo viên tham gia giảng dạy bằng tiếng Anh, đồng thời thu hút chuyên gia, tình nguyện viên và người nước ngoài tham gia hỗ trợ các hoạt động giáo dục.

Đáng chú ý, Hà Nội không triển khai đồng loạt theo một mô hình chung. Từ năm học 2026-2027, các cơ sở giáo dục sẽ thực hiện theo mức độ phù hợp với điều kiện thực tế. Những trường có điều kiện thuận lợi sẽ triển khai trước, đóng vai trò nòng cốt, chia sẻ kinh nghiệm, học liệu và hỗ trợ chuyên môn; các trường còn khó khăn sẽ được đầu tư từng bước để cùng nâng cao chất lượng.

Cùng với đó, thành phố định hướng phát triển các không gian học tập mở như: English Zone, thư viện số, câu lạc bộ tiếng Anh, hoạt động STEM, trải nghiệm, văn hóa, nghệ thuật và thể thao bằng tiếng Anh. Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cũng được xác định là công cụ quan trọng giúp giáo viên xây dựng học liệu, đổi mới phương pháp dạy học và hỗ trợ học sinh học tập theo năng lực.

Giáo viên sẵn sàng cho yêu cầu mới

Là một trong những đơn vị được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình trường học sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai mức độ 2 từ năm học 2026-2027, Trường Tiểu học Vĩnh Tuy (phường Vĩnh Hưng) đã chủ động chuẩn bị đồng bộ cả về cơ sở vật chất và đội ngũ. Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vĩnh Tuy Nguyễn Phương Hoa cho biết, nhà trường xác định mục tiêu không phải tăng thêm tiết học tiếng Anh mà từng bước xây dựng môi trường để học sinh được tiếp cận và sử dụng tiếng Anh một cách tự nhiên trong học tập cũng như các hoạt động hằng ngày.

Để thực hiện mục tiêu đó, hệ thống 40 phòng học cùng các phòng chức năng được đầu tư đầy đủ thiết bị dạy học hiện đại, tạo điều kiện để nhà trường tổ chức các hoạt động giáo dục theo định hướng hội nhập. Đặc biệt, khoảng 50% giáo viên của trường đang tiếp tục học đại học ngoại ngữ. Trước năm học mới, toàn thể giáo viên cũng đã tham gia các lớp tập huấn chuyên môn, cập nhật phương pháp giảng dạy và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Còn thầy giáo Nguyễn Duy Tùng, giáo viên Trường Trung học phổ thông Thượng Cát (phường Thượng Cát) cho rằng, việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy sẽ đặt ra không ít thách thức trong giai đoạn đầu. Rào cản lớn nhất là môi trường sử dụng tiếng Anh chưa thực sự thường xuyên, vì vậy mỗi giáo viên cần chủ động vượt qua tâm lý e ngại, mạnh dạn sử dụng tiếng Anh trong quá trình dạy học.

Theo thầy Nguyễn Duy Tùng, việc tích hợp cần được thực hiện từng bước, lựa chọn những nội dung phù hợp thay vì triển khai đồng loạt trong toàn bộ tiết học. Bản thân thầy đã chủ động xây dựng giáo án theo hướng tăng cường các hoạt động tương tác bằng tiếng Anh, đồng thời tận dụng trí tuệ nhân tạo để rà soát ngôn ngữ, hoàn thiện bài giảng. Bên cạnh đó, thầy Tùng cũng thường xuyên trao đổi với giáo viên tiếng Anh, đồng nghiệp và cả học sinh để điều chỉnh cách phát âm, sử dụng thuật ngữ chuyên ngành cũng như hoàn thiện bài giảng trước khi lên lớp.

Em Nguyễn Minh Anh, học sinh Trường Trung học cơ sở Trưng Vương (xã Quang Minh) cho biết, em mong sẽ có thêm nhiều câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm và cơ hội giao tiếp bằng tiếng Anh tại trường. Theo Minh Anh, việc được sử dụng tiếng Anh thường xuyên sẽ giúp học sinh tự tin hơn trong học tập và giao tiếp. Vì vậy, em cũng chủ động rèn luyện mỗi ngày để sẵn sàng với những hoạt động mới của năm học.

Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không thể hoàn thành trong một sớm một chiều mà đòi hỏi lộ trình bài bản với sự quyết tâm của toàn ngành Giáo dục. Tuy nhiên, với sự chuẩn bị từ đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, học liệu đến môi trường học tập, năm học 2026-2027 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.