Tập thể dục không chỉ giúp tim khỏe mạnh mà còn tái cấu trúc tim

Tim không hoạt động độc lập mà chịu sự điều khiển của hệ thần kinh tự chủ, mạng lưới tự động điều chỉnh nhiều chức năng thiết yếu như nhịp tim, hô hấp và tiêu hóa. Khi cơ thể vận động hoặc gặp căng thẳng, hệ thần kinh này phát tín hiệu giúp tim đập nhanh hơn để đáp ứng nhu cầu oxy tăng lên.

Một thành phần quan trọng của hệ thống là các hạch thần kinh sao, nằm ở hai bên vùng cổ thấp và ngực trên. Mỗi hạch tập hợp nhiều tế bào thần kinh giao cảm, gửi tín hiệu đến tim và góp phần điều chỉnh nhịp tim cũng như hoạt động điện của cơ tim.

Tập thể dục thường xuyên làm thay đổi cấu trúc dây thần kinh điều khiển tim mở ra hướng đi mới cho các phương pháp điều trị tim mạch.

TS A. Augusto Coppi, giảng viên cao cấp về giải phẫu thú y tại Đại học Bristol, Anh, cùng các cộng sự và các nhà khoa học thuộc Đại học College London (UCL), Đại học São Paulo và Đại học Liên bang São Paulo của Brazil đã sử dụng phương pháp phân tích lập thể ba chiều, một kỹ thuật cho phép ước tính số lượng, kích thước và sự phân bố của tế bào trong mô.

Hạch thần kinh sao nằm ở vùng cổ thấp và ngực trên, tham gia truyền tín hiệu giao cảm đến tim.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Autonomic Neuroscience vào năm 2025. Công trình được ScienceDaily giới thiệu lại ngày 26/10/2026.

Trong thí nghiệm, các nhà nghiên cứu cho chuột tập aerobic ở cường độ vừa phải trong 10 tuần, sau đó phân tích cấu trúc các hạch thần kinh sao và so sánh với nhóm chuột không được tập luyện theo chế độ tương tự.

Kết quả cho thấy ở nhóm chuột đã tập luyện, hạch thần kinh sao bên phải có số lượng tế bào thần kinh liên quan đến tim cao gấp khoảng 4 lần bên trái. Đây là sự khác biệt nổi bật so với kiểu phân bố quan sát được ở nhóm đối chứng.

Kích thước tế bào cũng thay đổi theo hai hướng trái ngược. Các tế bào thần kinh ở hạch bên trái tăng kích thước gần gấp đôi, trong khi tế bào ở bên phải nhỏ đi đôi chút.

Tế bào thần kinh trong hạch thần kinh sao là đối tượng được phân tích để đánh giá sự thay đổi về số lượng và kích thước sau vận động.

Những thay đổi này cho thấy vận động có thể tác động không đồng đều lên các thành phần của hệ thần kinh giao cảm. Thay vì chỉ phản ứng bằng những thay đổi về nhịp tim, huyết áp hoặc sức bền, cơ thể có thể điều chỉnh cả cấu trúc của những mạng lưới thần kinh tham gia kiểm soát tim.

Tuy nhiên, số lượng và kích thước tế bào thay đổi không tự động đồng nghĩa hoạt động thần kinh đã mạnh lên hoặc yếu đi theo một hướng nhất định. Nghiên cứu chủ yếu mô tả những biến đổi về cấu trúc; tác động trực tiếp của chúng lên nhịp tim, khả năng co bóp và hoạt động điện của cơ tim vẫn cần được xác định.

Phát hiện có thể hữu ích trong nghiên cứu những bệnh lý liên quan đến hoạt động bất thường của hệ thần kinh giao cảm.

Ở một số bệnh nhân, tín hiệu thần kinh truyền đến tim có thể góp phần gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn nhịp tim. Những bất thường này cũng liên quan đến một số dạng đau thắt ngực và hội chứng Takotsubo, thường được gọi là hội chứng trái tim tan vỡ, trong đó cơ tim suy yếu đột ngột, đôi khi sau căng thẳng thể chất hoặc cảm xúc mạnh.

Một số phương pháp điều trị hiện nay tìm cách giảm tín hiệu thần kinh quá mức bằng cách phong bế hạch thần kinh sao hoặc can thiệp vào những đường dẫn truyền thần kinh nhất định. Nếu các nghiên cứu tiếp theo xác nhận hai hạch bên trái và bên phải có vai trò khác nhau trong những tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể có thêm cơ sở để lựa chọn mục tiêu can thiệp phù hợp hơn cho từng bệnh nhân.

Các hạch thần kinh sao ở hai bên cơ thể góp phần điều chỉnh hoạt động tim thông qua hệ thần kinh giao cảm.

TS Coppi cho rằng việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hai bên có thể giúp tinh chỉnh những thủ thuật này trong tương lai. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh kết quả hiện vẫn ở giai đoạn đầu và được thu nhận từ động vật thí nghiệm.

Video: Vì trao trái tim đập cả đời lại không biết mệt?