Tây Ban Nha khẳng định khủng hoảng di cư tại Ceuta đã lắng dịu

Người di cư vượt hàng rào biên giới để vào thành phố biên giới Ceuta, Tây Ban Nha, từ Fnideq (Maroc) năm 2021. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Trước đó, người đứng đầu chính quyền Ceuta Juan Jesús Vivas cho biết khoảng 60.000 người di cư đã vào vùng lãnh thổ này từ Maroc chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha thông báo đến tối 31/7, hơn 48.000 người đã quay trở về nước, trong bối cảnh một số quốc gia Liên minh châu Âu (EU) tăng cường kiểm soát biên giới để ứng phó với dòng người di cư bất ngờ gia tăng.

Theo ghi nhận của báo giới, sáng 1/8, dưới sự giám sát của binh sĩ và cảnh sát Tây Ban Nha, những người di cư còn lại tiếp tục trở về Maroc. Những người còn nán lại trên tuyến đường ven biển đều được lực lượng chức năng hướng dẫn qua biên giới.

Trước đó, nhiều người đã bơi vòng qua phần cuối của hàng rào biên giới nhô ra Địa Trung Hải để vào Ceuta. Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska cho biết, ít nhất 67 người đã thiệt mạng trong làn sóng vượt biên này, trong đó một số người bị đuối nước, số khác tử vong do giẫm đạp khi tìm cách vượt qua rào chắn tại đê chắn sóng. Bộ Nội vụ Tây Ban Nha thông báo đang lắp đặt một rào chắn dài 500 m dọc hàng rào đê chắn sóng vươn ra biển sau vụ việc nói trên.

Nguyên nhân khiến dòng người di cư gia tăng đột ngột trong những ngày gần đây vẫn chưa được xác định, trong khi nhà chức trách Maroc chưa đưa ra tuyên bố chính thức về sự việc. Tuy nhiên, tình trạng này đã gây lo ngại về chính trị tại châu Âu và trở thành phép thử đối với sự đoàn kết của khối EU.

Ngày 1/8, các quốc gia thành viên EU kêu gọi tiến hành thảo luận khẩn cấp. Trong một bức thư ngỏ, lãnh đạo 22 trong tổng số 27 quốc gia thành viên EU yêu cầu Bộ trưởng Nội vụ các nước trong khối khẩn trương họp trực tuyến để thống nhất biện pháp ứng phó nhanh chóng và phối hợp, cũng như ngăn chặn những vụ vượt biên không kiểm soát tiếp diễn. Bức thư nhấn mạnh, các nước có trách nhiệm ngăn chặn hiệu quả và kiên quyết đấu tranh với tình trạng di cư bất hợp pháp.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hoan nghênh động thái trên cho rằng, EU cần tiến hành quá trình rút kinh nghiệm để nâng cao khả năng ứng phó của châu Âu. Bà đồng thời lưu ý không có người nào tới được phần lãnh thổ Tây Ban Nha ở châu Âu hoặc các khu vực khác của EU trong làn sóng di cư vừa qua.

Bức thư do Thủ tướng Italy Giorgia Meloni khởi xướng, trong bối cảnh nước này tạm đình chỉ việc áp dụng các quy định của khu vực Schengen với Tây Ban Nha, và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Trước đó, ngày 31/7, bà Frederiksen cho rằng EU nên cân nhắc đình chỉ hợp tác Schengen với Tây Ban Nha.

Các nhà lãnh đạo khác ký tên trong thư gồm Thủ tướng Đức Friedrich Merz cùng Thủ tướng Hungary, Thụy Điển và Ba Lan. Tuy nhiên, lãnh đạo Pháp và Bồ Đào Nha, hai quốc gia có chung biên giới trực tiếp với Tây Ban Nha, không ký vào văn kiện. Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez ngày 1/8 khẳng định nước này sẽ không yêu cầu đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha trong khu vực Schengen, khẳng định quan hệ hợp tác với Madrid.

Về phần mình, Tây Ban Nha khẳng định, tính toàn vẹn của khu vực này vẫn được bảo đảm. Trong thư gửi Chủ tịch Ủy ban châu Âu và Chủ tịch Hội đồng châu Âu, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez chỉ trích phản ứng cứng rắn của một số nước EU, trong bối cảnh Madrid đã khẩn cấp điều động binh sĩ, cảnh sát, thiết bị bay không người lái, thợ lặn và tàu thuyền tới Ceuta, vùng lãnh thổ Bắc Phi do nước này quản lý trong nhiều thế kỷ qua.

Giới chức Tây Ban Nha nhấn mạnh, theo các quy định của Hiệp ước Schengen, Ceuta và Melilla – một vùng lãnh thổ khác của Tây Ban Nha tại Bắc Phi – áp dụng những thủ tục riêng, trong đó kiểm soát biên giới đối với bất kỳ người nào sử dụng đường hàng không hoặc đường biển để tới phần lãnh thổ châu Âu của Tây Ban Nha.

Theo giới chức nước này, việc nhập cảnh trái phép vào Ceuta không đồng nghĩa với quyền được lưu trú tại Tây Ban Nha, tới phần lãnh thổ châu Âu của nước này hoặc tự do di chuyển trên khắp châu Âu.

Ceuta rộng 18,5 km² cùng với Melilla lân cận, đây là hai khu vực duy nhất có đường biên giới trên bộ giữa châu Âu và châu Phi. Những làn sóng người di cư vào Ceuta cũng từng xảy ra khi quan hệ Tây Ban Nha - Maroc căng thẳng. Năm 2021, hơn 10.000 người đã vào vùng lãnh thổ này chỉ trong hai ngày.