Thỏa thuận giải giáp Hamas: Phép thử chính trị với Thủ tướng Netanyahu

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, theo truyền thông Qatar, thỏa thuận được công bố ngày 31/7 không chỉ đề cập đến việc Hamas giao nộp vũ khí mà còn quy định Israel phải rút quân khỏi Gaza và từng bước chuyển giao quyền quản lý vùng lãnh thổ này cho một chính quyền Palestine. Đây là những điều khoản đang vấp phải sự hoài nghi, thậm chí phản đối, từ giới chính trị Israel.

Đến nay, Chính phủ Israel vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Israel giấu tên cho biết, bất chấp những thông tin về tiến triển ngoại giao tại Gaza, nước này sẽ không rút khỏi các vị trí đang kiểm soát cho đến khi xác định Hamas đã thực sự giải giáp.

Trong khi đó, ông Trump khẳng định Israel “rất hài lòng” với thỏa thuận.

Dư luận Israel chưa sẵn sàng cho một bước lùi

Gần ba năm sau cuộc tấn công do Hamas tiến hành nhằm vào Israel ngày 7/10/2023, phần lớn dư luận Israel vẫn giữ quan điểm cứng rắn đối với người Palestine ở Gaza. Chiến dịch quân sự sau đó của Israel tại Gaza đã khiến trên 73.000 người Palestine thiệt mạng và gây thiệt hại nặng nề cho vùng lãnh thổ này.

Kết quả một cuộc khảo sát công bố hồi tháng 5 cho thấy 82% người Do Thái tại Israel được hỏi ủng hộ việc cưỡng ép người Palestine rời khỏi Gaza. Một cuộc khảo sát khác được công bố sau đó một tháng ghi nhận 64% số người được hỏi cho rằng “không có dân thường vô tội” tại Gaza.

Không chỉ vậy, nhiều chính trị gia Israel, trong đó có cả thành viên nội các, nhiều lần công khai bày tỏ mong muốn xây dựng các khu định cư của người Do Thái tại Gaza, tương tự mô hình đang tồn tại ở Bờ Tây.

Trong bối cảnh đó, khả năng Israel rút quân khỏi Gaza và mở đường cho tiến trình tái thiết vùng lãnh thổ này khó nhận được sự đồng thuận trong xã hội. Bởi vậy, ngay sau khi thỏa thuận giải giáp được công bố, nhiều chính trị gia Israel đã lập tức lên tiếng chỉ trích.

Binh sĩ Israel trong chiến dịch quân sự tại Dải Gaza. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir, nhân vật thuộc phe cực hữu, gọi thỏa thuận này là không thể chấp nhận. Theo ông Ben-Gvir, việc cam kết chấm dứt các chiến dịch ám sát nhằm vào thành viên Hamas chẳng khác nào tạo điều kiện để lực lượng này tái tổ chức và chuẩn bị cho những cuộc tấn công mới. Ông đồng thời cho rằng Israel cần tiếp tục chiến dịch quân sự tại Gaza và thúc đẩy chính sách mà ông gọi là “khuyến khích di cư” - cụm từ mà nhiều ý kiến cho rằng hàm ý việc buộc người Palestine rời khỏi Gaza.

Sự hoài nghi cũng xuất hiện ở các chính trị gia được xem là ôn hòa hơn. Ông Gadi Eisenkot, cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội và là một trong những đối thủ đáng gờm của Thủ tướng Benjamin Netanyahu trong cuộc bầu cử sắp tới, cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào không đạt được mục tiêu xóa bỏ năng lực quân sự và chính trị của Hamas đều là thất bại.

Theo ông Eisenkot, sau gần ba năm kể từ cuộc tấn công ngày 7/10/2023, Hamas đã khôi phục lực lượng với quy mô tương đương trước khi xung đột bùng phát.

Bài toán chính trị của ông Netanyahu

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (ở giữa) tại cuộc họp. Ảnh: TTXVN phát

Đến nay, Thủ tướng Netanyahu vẫn giữ im lặng trước thỏa thuận.

Theo bà Dahlia Scheindlin, chuyên gia thăm dò dư luận và tư vấn chính trị Mỹ - Israel, đây là thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với nhà lãnh đạo Israel khi cuộc tổng tuyển cử chỉ còn vài tháng nữa sẽ diễn ra. Bà nhấn mạnh cuộc tổng tuyển cử sắp tới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tương lai chính trị của Thủ tướng Netanyahu.

Tuy nhiên, nhiều cuộc thăm dò gần đây cho thấy phe đối lập đang chiếm ưu thế và có khả năng giành đủ số ghế để thành lập chính phủ mới.

Theo bà Scheindlin, những tính toán của ông Netanyahu hiện chủ yếu xuất phát từ lợi ích chính trị hơn là những chấn động xã hội sau sự kiện ngày 7/10/2023. Điều ông quan tâm trước hết là phản ứng của các đối tác trong liên minh cầm quyền.

Trong bối cảnh đó, việc rút quân hoàn toàn khỏi Gaza gần như không phải là lựa chọn. Dẫu vậy, ông Netanyahu cũng không thể để các đồng minh tại Mỹ cho rằng Israel đang cản trở quá trình triển khai thỏa thuận.

Theo bà Scheindlin, nhiều khả năng nhà lãnh đạo Israel sẽ chỉ thực hiện một số điều chỉnh mang tính tượng trưng đối với việc triển khai lực lượng tại Gaza nhằm thể hiện thiện chí, đồng thời tránh gây rạn nứt liên minh cầm quyền.

Một phương án khác có thể được cân nhắc là đưa quân đội Israel trở lại các vị trí đã được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn ký hồi tháng 10/2025. Kể từ sau thỏa thuận này, Israel nhiều lần mở rộng khu vực kiểm soát tại Gaza và tiến hành các chiến dịch quân sự khiến trên 1.200 người Palestine thiệt mạng.

Giữ cân bằng giữa Washington và chính trường trong nước

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: IRNA/TTXVN

Sức ép từ Washington không chỉ đặt lên vai Thủ tướng Netanyahu mà còn là bài toán đối với mọi chính trị gia đang cạnh tranh vị trí lãnh đạo Israel.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Tổng thống Trump sẽ “rất, rất thất vọng” nếu Israel không thực hiện các cam kết trong thỏa thuận giải giáp.

Theo ông Dov Waxman, Giáo sư Nghiên cứu Israel tại Đại học California, Los Angeles (UCLA), ông Netanyahu vốn đã gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì và thành lập chính phủ ổn định. Nếu chấp nhận đầy đủ các điều khoản của thỏa thuận, thách thức đó sẽ còn lớn hơn.

Trong quá khứ, ông Netanyahu nhiều lần trì hoãn hoặc né tránh thực hiện các yêu cầu liên quan đến Gaza nhằm duy trì đoàn kết trong liên minh cánh hữu, khi một số đối tác từng dọa rút khỏi chính phủ nếu cuộc xung đột kết thúc mà Hamas chưa bị đánh bại hoàn toàn.

Theo ông Waxman, việc tiếp tục giữ im lặng chỉ là giải pháp tạm thời. Sớm hay muộn, Thủ tướng Israel cũng sẽ phải bày tỏ quan điểm.

Nếu công khai phản đối thỏa thuận, ông Netanyahu có nguy cơ làm mất lòng Tổng thống Trump - người mà ông kỳ vọng sẽ mang lại những lợi thế chính trị trong mùa bầu cử, từ việc tiếp tục thúc đẩy khả năng ân xá cho đến tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Israel và Saudi Arabia.

Trong khi đó, dù một bộ phận dư luận Israel ngày càng hoài nghi về mức độ ưu tiên mà chính quyền Tổng thống Trump dành cho an ninh của nước này, phần lớn giới chính trị và công chúng Israel vẫn coi chiếc ô bảo trợ an ninh của Mỹ là yếu tố không thể thay thế. Đây cũng là vấn đề mà các đối thủ của ông Netanyahu thường khai thác để chỉ trích ông.

Theo ông Nimrod Goren, Chủ tịch Viện Chính sách Đối ngoại Khu vực Israel (Mitvim), ông Netanyahu nhiều khả năng sẽ tạo điều kiện để Tổng thống Trump có được những dấu mốc mang tính biểu tượng như lễ ký kết hoặc các sự kiện truyền thông nhằm thể hiện thành công của thỏa thuận.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Israel sẽ rút quân khỏi Gaza.

Theo ông Goren, trong giai đoạn trước bầu cử, khả năng Israel tiếp tục gia tăng các hoạt động quân sự được đánh giá cao hơn so với kịch bản rút quân khỏi Gaza.

Theo ông Goren, việc duy trì sự hiện diện quân sự bên ngoài biên giới là một phần trong tư duy chiến lược của Thủ tướng Netanyahu. Vì vậy, thay vì thúc đẩy kế hoạch rút quân trong giai đoạn cận bầu cử, khả năng Israel tiếp tục gia tăng sức ép quân sự được cho là thực tế hơn.