Vì sao dòng thác người di cư vượt biển tràn vào lãnh thổ Tây Ban Nha?

Hàng chục nghìn người Morocco trong tuần qua đã tìm cách vượt biển vào Ceuta, thành phố tự trị của Tây Ban Nha ở Bắc Phi. Đây được xem là làn sóng di cư lớn nhất từng xảy ra tại khu vực này trong nhiều năm.

Một trong những nguyên nhân khiến dòng người đổ về Ceuta là thông tin lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha.

Nhiều người tin rằng Madrid đã nới lỏng chính sách đối với người nhập cư trái phép bằng đường biển và xem đây là cơ hội để đặt chân tới châu Âu.

Trong số đó có Dounia Kherradi, nữ bồi bàn sống tại Lqliaa, miền tây Morocco. Sau khi đọc các bài đăng trên mạng xã hội, cô quyết định vượt biển đến Ceuta với hy vọng thay đổi cuộc sống.

Tại Morocco, tình trạng thất nghiệp, thu nhập thấp và chất lượng dịch vụ công yếu kém đã khiến nhiều người trẻ nuôi giấc mơ rời khỏi đất nước.

Theo số liệu chính thức, khoảng 25% người Morocco từ 15 - 24 tuổi không đi học, không có việc làm hoặc không tham gia các chương trình đào tạo nghề.

Tin đồn "biên giới giữa Morocco và Tây Ban Nha đã mở cửa" nhanh chóng lan rộng. Hàng chục nghìn người đã đổ về tỉnh M'diq-Fnideq, nơi tiếp giáp thành phố Ceuta bằng đường biên giới dài 6,4 km.

Ayoub El Abyad, 16 tuổi, quyết định cùng người anh em họ lên đường sau khi xem các video trên Instagram ghi lại cảnh người di cư tràn vào Ceuta. Dù khi đó còn cách biên giới 12 giờ lái xe, cả hai vẫn quyết định thử vận may.

Để đến Ceuta, nhiều người bơi quãng đường gần 5 km từ các thị trấn Fnideq hoặc Belyounech của Morocco. Sau khi cập bờ, họ tìm cách vượt qua hàng rào biên giới cao 10 mét để vào thành phố.

Theo ông Mauricio Valiente, Giám đốc tổ chức hỗ trợ người tị nạn CEAR của Tây Ban Nha, điều kiện biển lặng vào thời điểm này cũng góp phần khiến nhiều người quyết định vượt biển.

Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn khác với những gì họ kỳ vọng.

Phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha không đồng nghĩa mọi người di cư đều được ở lại. Quyết định này cũng không áp dụng đối với những trường hợp vượt biên bằng đường bộ hoặc trèo qua hàng rào biên giới.

Ngay cả khi đặt chân đến Ceuta, người di cư cũng không thể tự do di chuyển vào phần còn lại của Tây Ban Nha hoặc sang các quốc gia châu Âu khác. Thành phố này vẫn áp dụng cơ chế kiểm soát biên giới riêng nhằm hạn chế người nhập cư trái phép.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez gọi làn sóng vượt biên là hành vi xâm phạm chủ quyền và khẳng định những người nhập cư trái phép sẽ được đưa trở lại Morocco theo đúng quy định pháp luật.

Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha cho rằng những tin đồn sai lệch trên mạng xã hội đã khiến nhiều người hiểu nhầm chính sách nhập cư của nước này. Trong khi đó, Bộ Nội vụ cho biết đến 15h30 ngày 31/7, hơn 37.500 người đã rời Ceuta để trở về Morocco.

Ông Pedro Sanchez nhận định các mạng lưới buôn người đã cố tình bóp méo nội dung phán quyết của Tòa án Tối cao nhằm lôi kéo người di cư vượt biển. Chính phủ Tây Ban Nha hiện cũng xem xét sửa đổi luật di trú để siết chặt các biện pháp hồi hương, đồng thời triển khai thêm các biện pháp kiểm soát trên biển.

Bên cạnh những nguyên nhân kinh tế và tin đồn trên mạng xã hội, một số chuyên gia cho rằng cuộc khủng hoảng còn có thể liên quan đến yếu tố chính trị.

Thông thường, Morocco kiểm soát rất chặt khu vực biên giới với Ceuta. Tuy nhiên, số người vượt biên trong tuần qua lại tăng đột biến. Điều này khiến một số nhà phân tích tại Tây Ban Nha đặt câu hỏi liệu Rabat có nới lỏng kiểm soát biên giới hay không.

Đợt vượt biên lần này gợi nhớ cuộc khủng hoảng năm 2021, khi khoảng 8.000 người từ Morocco và khu vực cận Sahara tràn vào Ceuta chỉ trong hai ngày. Khi đó, Morocco bị cáo buộc sử dụng vấn đề di cư để gây sức ép với Madrid.

Một số chuyên gia cho rằng chuyến thăm Algeria của Thủ tướng Pedro Sanchez và đạo luật mới của Quốc hội Tây Ban Nha về việc cấp quốc tịch cho hậu duệ người Sahrawi có thể khiến quan hệ giữa Madrid và Rabat xuất hiện những căng thẳng mới.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích Morocco bác bỏ nhận định này. Họ cho rằng chính quyền Morocco không có lý do để tạo ra một cuộc khủng hoảng di cư trong thời điểm đất nước đang tổ chức Đại lễ Ngày Ngai vàng nhằm quảng bá những thành tựu phát triển kinh tế.