Tết sớm ở trường vùng cao

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Cao Lộc (phường Kỳ Lừa) tham gia gói bánh chưng đón tết sớm tại trường

Toàn tỉnh hiện có 11 trường phổ thông dân tộc nội trú, với gần 5.000 học sinh ăn, ở, sinh hoạt tập trung suốt năm học; bên cạnh đó là 84 trường phổ thông dân tộc bán trú, nơi hơn 16.000 học sinh hằng ngày học tập và sinh hoạt trong điều kiện còn nhiều khác biệt so với miền xuôi. Những con số ấy cho thấy, việc tổ chức đón tết trong trường học vùng cao không chỉ mang ý nghĩa sinh hoạt thường niên, mà còn gắn với trách nhiệm chăm lo đời sống học sinh.

Ở các trường nội trú, tết sớm gần như đã trở thành một nếp sinh hoạt quen thuộc. Tại Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh, cứ mỗi dịp cận Tết Nguyên đán, nhà trường lại chủ động tổ chức các hoạt động đón xuân ngay trong khuôn viên trường, để học sinh kịp cảm nhận không khí tết trước khi về nhà. Từ việc gói bánh chưng, chuẩn bị bữa cơm tất niên đến các trò chơi dân gian, sinh hoạt tập thể, mọi hoạt động đều được lồng ghép nhẹ nhàng vào đời sống nội trú, vừa tạo không khí vui tươi, vừa giúp học sinh hiểu và giữ gìn những phong tục quen thuộc của ngày tết cổ truyền. Em Lương Thị Huyền Diệu, học sinh lớp 12A1, quê ở thôn Đồng Tiến, xã Na Sầm chia sẻ: Đây là lần thứ ba em được đón tết sớm cùng thầy cô và bạn bè; cảm giác rất ấm áp, đỡ nhớ nhà hơn, và với em, tết ở trường là một kỷ niệm đáng nhớ trước khi trở về quê đón tết cùng gia đình.

Theo tìm hiểu, cùng với các hoạt động trải nghiệm, nhà trường còn quan tâm thăm hỏi, tặng quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, để không em nào rời trường về quê trong tâm thế trống trải, thiếu thốn.

Tết sớm ở trường nội trú không ồn ào, cũng không cầu kỳ, nhưng được chuẩn bị đầy đủ và bài bản trong nhịp sinh hoạt thường ngày. Những nồi bánh chưng được nhóm lên không phải để chụp ảnh hay báo cáo thành tích, mà để học trò trực tiếp tham gia trải nghiệm từ đầu đến cuối, từ rửa lá, vo gạo, đãi đỗ, ướp thịt đến gói bánh, canh bếp giữa cái lạnh cuối năm. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị bữa cơm tất niên, bày mâm cỗ ngày tết, trang trí không gian sinh hoạt nội trú, tổ chức các trò chơi dân gian, giao lưu văn nghệ đều được tổ chức chu đáo, tạo không khí vui tươi cho thầy và trò trước kỳ nghỉ dài. Mỗi hoạt động đều được lồng ghép một cách tự nhiên, vừa giúp học sinh trải nghiệm phong tục tết cổ truyền, vừa rèn cho các em kỹ năng sinh hoạt tập thể, ý thức sẻ chia và sự gắn bó với bạn bè, thầy cô. Có em lần đầu biết gói bánh chưng, có em lần đầu hiểu vì sao tết không chỉ là ngày nghỉ mà là dịp sum vầy, cũng có em lặng lẽ mang chiếc bánh do chính tay mình gói về nhà, coi đó là món quà ý nghĩa nhất dành cho bố mẹ sau một năm xa nhà.

Nếu nội trú là nơi học trò ở lại trọn vẹn, thì bán trú lại là một câu chuyện khác, lặng lẽ hơn. Học sinh bán trú ban ngày học và ăn tại trường, chiều tối về nhà hoặc ở lại tùy điều kiện cụ thể của từng gia đình. Có em nhà xa, đường đi khó khăn nên phải ở lại trường nhiều ngày liền; có em ngày nào cũng về nhà, nhưng cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn. Chính sự “ở giữa” ấy khiến tết của học sinh bán trú rất dễ bị bỏ quên, nếu nhà trường không chủ động giữ lại. Việc tổ chức tết vì thế phụ thuộc nhiều vào sự linh hoạt của thầy, cô và sự chung tay của cộng đồng. Có nơi nhà trường vận động thêm phụ huynh, có nơi tranh thủ sự hỗ trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn. Đơn cử như tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học xã Kiên Mộc, hằng năm nhà trường đều chủ động kết nối, vận động các tổ chức, cá nhân đến thăm, tặng quà, hỗ trợ tết cho học sinh. Theo cô Nông Thị Bình, Phó Hiệu trưởng nhà trường: với học sinh bán trú, tết sớm đôi khi không nằm ở giá trị vật chất, mà ở cảm giác được quan tâm, được sẻ chia như nhau giữa thầy, cô và bạn bè.

Những ngày giáp tết, ở các trường nội trú, bán trú, khối lượng công việc của thầy cô tăng lên rõ rệt, từ quản lý sinh hoạt học sinh, chuẩn bị bếp ăn tập thể đến tổ chức các hoạt động cuối năm. Công việc nhiều hơn, vất vả hơn, nhưng chính trong khoảng thời gian ấy, khoảng cách giữa thầy và trò lại được rút ngắn, khi các em được ăn tết cùng thầy, cô ngay trong sân trường. Từ những việc rất cụ thể như cùng gói bánh, chuẩn bị bữa cơm tất niên, tham gia sinh hoạt tập thể, trường học dần trở thành một mái nhà chung đúng nghĩa. Không chỉ lo đủ phòng học, bếp ăn, chỗ ở, các nhà trường còn chú trọng chăm lo đời sống tinh thần cho học sinh, để các em không bị lạc nhịp với không khí tết cổ truyền. Với học sinh dân tộc thiểu số, những hoạt động ấy giúp các em hiểu sâu hơn phong tục của chính cộng đồng mình, để tết không chỉ là kỳ nghỉ ngắn ngày, mà trở thành một ký ức văn hóa gắn với quãng đời học trò.

Tết Nguyên đán 2026 đang đến gần. Với học trò nội trú, bán trú ở Lạng Sơn, tết không bắt đầu từ tờ lịch treo tường, mà từ lúc nồi bánh chưng đỏ lửa trong sân trường, từ bữa cơm cuối năm có đủ thầy, cô và bạn bè. Những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại giúp các em bước vào kỳ nghỉ với tâm thế nhẹ nhõm hơn, ấm áp hơn, để khi trở về bản làng, trong hành trang của các em có mang theo một mùa xuân đầy ký ức.

THẢO NGUYÊN