Thái Nguyên: Phân cấp, phân quyền ngành Công Thương cần đi đôi với liên thông dữ liệu và quản lý rủi ro

Kết quả tích cực từ số hóa và cải cách hành chính

Theo Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với công tác phân cấp, phân quyền ngành Công Thương đã tạo điều kiện thuận lợi để phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cụ thể, từ tháng 7/2025, Bộ Công Thương đã giao địa phương thực hiện gần 150 thủ tục hành chính và liên tục đẩy mạnh đơn giản hóa các thủ tục liên quan.

Trực tiếp triển khai chủ trương phân cấp, phân quyền ngành Công Thương và đơn giản hóa thủ tục, từ năm 2025 đến nay, Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên đã tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành 35 quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính. Hiện đơn vị đang quản lý trực tiếp 266 thủ tục. Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, toàn bộ 8.390 hồ sơ tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của tỉnh đều được xử lý trực tuyến; trong đó 8.353 hồ sơ giải quyết trước và đúng hạn, 37 hồ sơ đang xử lý, tuyệt đối không có hồ sơ quá hạn.

Sở Công Thương Thái Nguyên nâng cao hiệu quả trong thực hiện thủ tục hành chính và dịch vụ công trực tuyến.Ảnh: Trang thông tin điện tử Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên

Từ năm 2023 đến 2025, Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên liên tục duy trì vị trí dẫn đầu về Chỉ số cải cách hành chính khối các sở, ngành cấp tỉnh. Cụ thể, năm 2023 và 2024 đều xếp hạng nhất; năm 2025 đạt 92,68 điểm, đạt mức xuất sắc và tiếp tục đứng đầu danh sách đánh giá. Đặc biệt trong năm 2025, Sở đã triển khai chiến dịch 100 ngày số hóa, làm sạch dữ liệu để xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ngành Công Thương. Hệ thống báo cáo trực quan và phân tích trên bản đồ số đã giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các điểm nghẽn để tháo gỡ kịp thời.

Nhận diện điểm nghẽn trong phân cấp, phân quyền ngành Công Thương và liên thông hệ thống

Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cũng chỉ ra ba nhóm vướng mắc từ thực tiễn địa phương đòi hỏi sớm có giải pháp tháo gỡ.

Một là sự thiếu đồng bộ về thể chế và quy trình. Khi khối lượng nhiệm vụ phân cấp, phân quyền ngành Công Thương về địa phương ngày càng lớn, có thời điểm quy định pháp luật đã hiệu lực nhưng việc công bố thủ tục hành chính, thiết lập quy trình điện tử hay hướng dẫn nghiệp vụ chưa theo kịp, gây lúng túng cho cơ quan thực hiện. Hơn nữa, việc chuyển giao thẩm quyền làm tăng trách nhiệm hậu kiểm của địa phương, trong khi tại cấp xã, cán bộ cơ sở thường phải kiêm nhiệm quá nhiều lĩnh vực.

Hai là việc giải quyết thủ tục hành chính còn manh mún và thiếu liên thông. Tỷ lệ hồ sơ đúng hạn chưa phản ánh đầy đủ chất lượng cải cách nếu doanh nghiệp vẫn phải khai báo lại thông tin nhiều lần. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là cán bộ địa phương phải sử dụng đồng thời ít nhất 3 hệ thống để xử lý hồ sơ, bao gồm hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ, hệ thống eCoSys cho thủ tục cấp C/O và hệ thống chuyên ngành thương mại điện tử riêng. Việc này làm tăng thao tác nghiệp vụ, dữ liệu chưa được tích hợp đầy đủ và rất khó theo dõi tiến độ tổng thể.

Ba là bài toán quản lý thay thế khi bãi bỏ giấy phép. Thực tế với một số mặt hàng đặc thù như rượu hay thuốc lá, việc cắt giảm thủ tục cấp và sửa đổi giấy phép giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp. Nhưng ở chiều ngược lại, nếu không có giấy phép và dữ liệu không liên thông, địa phương sẽ khó nắm được cơ sở nào đang hoạt động, nguồn hàng từ đâu và đối tượng nào cần hậu kiểm. Việc bãi bỏ thủ tục nếu không đi kèm công cụ thay thế sẽ dễ tạo ra khoảng trống quản lý nhà nước.

Bốn giải pháp trọng tâm đổi mới quản lý ngành Công Thương

Với quan điểm phân cấp, phân quyền ngành Công Thương phải đi đôi với trách nhiệm, điều kiện thực hiện và cơ chế phối hợp, đồng thời cải cách thủ tục hành chính phải gắn với tái cấu trúc quy trình và chuyển đổi số, Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên kiến nghị bốn giải pháp trọng tâm:

Một là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống văn bản pháp luật, thủ tục hành chính và quy trình điện tử. Việc phân cấp, phân quyền ngành Công Thương phải gắn liền với trách nhiệm, điều kiện thực hiện, hướng dẫn nghiệp vụ và đặc biệt là nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Hai là đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình, sớm nghiên cứu tích hợp và liên thông các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính cùng cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ với hệ thống của địa phương. Mục tiêu hướng tới là nguyên tắc người dân và doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần trên một nguồn dữ liệu để nhiều cơ quan cùng khai thác.

Ba là đối với các thủ tục được bãi bỏ, nhất là đối với các mặt hàng đặc thù như rượu và thuốc lá, việc cắt giảm giấy phép không được đồng nghĩa với giảm khả năng quản lý. Ngành đề xuất sớm xây dựng phương thức quản lý thay thế dựa trên cơ chế thông báo hoặc khai báo điện tử đơn giản, loại bỏ hoàn toàn cơ chế xin cho. Đồng thời, cần kết nối dữ liệu giữa ngành Công Thương với cơ quan thuế, hải quan và quản lý thị trường, ưu tiên khai thác tự động từ dữ liệu đăng ký kinh doanh để tiến hành hậu kiểm theo mức độ rủi ro, qua đó áp dụng nghiêm chế tài đối với hành vi không cung cấp thông tin.

Bốn là cần hoàn thiện cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ với địa phương và giữa các địa phương với nhau. Bộ Công Thương cần xác định đầu mối thống nhất để hướng dẫn nghiệp vụ chuyên ngành, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu và cảnh báo vi phạm giữa các tỉnh, thành phố nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đối với các hoạt động liên vùng như thương mại điện tử, logistics, phân phối hàng hóa và xuất nhập khẩu.

Từ những bài học thực tiễn, định hướng xuyên suốt trong giai đoạn tới là khước từ tư duy buông lỏng quản lý khi thực hiện nhiệm vụ này. Thay vào đó, ngành Công Thương phải đổi mới căn bản phương thức điều hành, dịch chuyển thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro để vừa tiếp sức cho doanh nghiệp, vừa siết chặt kỷ luật quản lý nhà nước.