Thâm hụt ngân sách gia tăng, Nga mở rộng nguồn thu từ thuế

Theo số liệu chính thức, thâm hụt ngân sách liên bang của Nga đạt 5.847,9 tỷ rúp (60,4 tỷ euro) trong nửa đầu năm nay. Đến cuối tháng 7, thâm hụt đã tương đương 2,8% GDP, gần gấp đôi mức dự kiến ban đầu. Quỹ dự trữ của Nga cũng giảm xuống khoảng 1,6% GDP, buộc chính phủ phải tăng cường vay từ các ngân hàng trong nước.

Tăng trưởng GDP của Nga cũng chậm lại so với mức hơn 4% ghi nhận trong giai đoạn 2023-2024. Chính phủ dự báo kinh tế chỉ tăng 0,6% trong năm nay, sau khi suy giảm trong quý I và phục hồi khiêm tốn trong quý II.

Ảnh minh họa: OMFIF.

Các nhà phân tích cho rằng, nguyên nhân chính khiến ngân sách chịu sức ép là chi tiêu chính phủ tăng mạnh, bao gồm các khoản dành cho chiến tranh và việc cấp vốn trước cho các hợp đồng nhà nước. Trong khi đó, nguồn thu suy giảm do tác động của các lệnh trừng phạt và biến động trên thị trường hàng hóa.

Các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào những mục tiêu chiến lược, đặc biệt là nhà máy lọc dầu và kho nhiên liệu, cũng làm tăng chi phí ứng phó của Nga.

Để tăng nguồn thu, Bộ Tài chính Nga đã trình chính phủ dự thảo ngân sách mới cho giai đoạn 3 năm, đồng thời đề xuất sửa đổi Luật Thuế nhằm “tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống ngân sách”. Theo đề xuất, ưu tiên ngân sách là bảo đảm nguồn lực cho quốc phòng, an ninh quốc gia và hỗ trợ những người tham gia “chiến dịch quân sự đặc biệt” cùng gia đình họ.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là tăng thuế đối với “thu nhập thụ động”, gồm lãi tiền gửi, cổ tức, giao dịch chứng khoán, thu nhập từ bán bất động sản, một số hợp đồng bảo hiểm và quà tặng. Thuế suất dự kiến ở mức 13-22%, so với 13-15% hiện nay.

Chuyên gia kinh tế Dmitry Polevoy, được Meduza dẫn lại, ước tính việc mở rộng biểu thuế lũy tiến có thể mang về thêm 500-700 tỷ rúp mỗi năm.

Nga cũng đề xuất áp thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với hàng hóa mua từ các cửa hàng trực tuyến nước ngoài, với mức tối đa 22%. Một khoản phí 100 rúp cũng được đề xuất áp dụng với các bưu kiện từ nước ngoài có giá trị tới 200 euro, vốn hiện được miễn thuế hải quan.

Với nhóm tự doanh, Hội đồng Liên bang đề xuất tăng thuế đối với những người làm việc toàn thời gian như nhân viên giao hàng và tài xế. Mức thuế khởi điểm có thể là 13%, thay vì 4-6% hiện nay. Theo Bộ Tài chính, những thay đổi này có thể ảnh hưởng tới khoảng 4 triệu người Nga.

Các doanh nghiệp lớn cũng nằm trong diện chịu thêm gánh nặng. Một số công ty khai khoáng và kim loại có thể chịu thuế 30% trên phần thu nhập tăng thêm, trong khi các nhà sản xuất vàng chịu mức 20%.

Bộ Tài chính Nga cho biết, nguồn lực huy động thêm sẽ được sử dụng để bảo đảm vũ khí và trang thiết bị quân sự, hiện đại hóa các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng, chi trả phụ cấp cho quân nhân và hỗ trợ gia đình họ.

Trong khi đó, chỉ số tâm lý người tiêu dùng do Trung tâm Levada tính toán đã giảm xuống 94 điểm trong mùa hè, từ mức 116 điểm vào mùa xuân và mùa hè năm 2025. Người tiêu dùng Nga cũng phải đối mặt với giá xăng tăng và tình trạng thiếu nhiên liệu do các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu.

Việc tăng thuế được đưa ra trong bối cảnh Nga vừa phải duy trì mức chi tiêu lớn, vừa đối mặt với sức ép ngày càng tăng đối với nguồn thu ngân sách.