Thanh Hóa quyết xóa bỏ tảo hôn trong đồng bào Mông

UBND tỉnh Thanh Hóa đang xem xét đề án “Tuyên truyền, vận động xóa bỏ hủ tục trong tang lễ, tình trạng tảo hôn và ngăn ngừa nguy cơ hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào Mông tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2026-2030”.

Theo chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đầu Thanh Tùng, Sở Dân tộc và Tôn giáo được giao chủ trì, phối hợp với Văn phòng UBND tỉnh và các đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện nội dung đề án để báo cáo UBND tỉnh tại kỳ họp gần nhất.

Tảo hôn vẫn là vấn đề đáng lo ngại

Theo dự thảo đề án, đồng bào Mông tại Thanh Hóa hiện có 3.900 hộ với 21.409 người, sinh sống tại 25 bản thuộc 9 xã. Đáng chú ý, 24/25 bản thuộc diện đặc biệt khó khăn, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế.

Giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ tảo hôn trong vùng đồng bào Mông vẫn ở mức 23,34%, cao nhất trong các dân tộc của tỉnh. Tình trạng này tập trung ở nhóm từ 13 đến dưới 18 tuổi; nhiều học sinh cuối cấp THCS, đầu cấp THPT phải nghỉ học để lập gia đình và sinh con.

Đề án được triển khai tại 9 xã có đồng bào Mông sinh sống ổn định, gồm Tam Chung, Quang Chiểu, Nhi Sơn, Pù Nhi, Trung Lý, Mường Lý, Sơn Thủy, Na Mèo và Phú Lệ.

Các xã có tỷ lệ tảo hôn cao gồm Pù Nhi, Nhi Sơn, Tam Chung và Mường Lý. Bên cạnh đó, quan niệm kết hôn giữa những người cùng dòng họ, giữa những người có quan hệ huyết thống gần vẫn tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ hôn nhân cận huyết thống. Dù những năm gần đây không ghi nhận trường hợp phát sinh, việc chủ động phòng ngừa vẫn được xác định là yêu cầu cấp thiết.

Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân như ảnh hưởng của tập quán lâu đời, nhận thức pháp luật chưa đồng đều, điều kiện kinh tế khó khăn và việc quản lý, định hướng thanh thiếu niên ở một số gia đình còn hạn chế. Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, quyền lợi của trẻ em mà còn làm gián đoạn việc học tập, hạn chế cơ hội học nghề, việc làm và khả năng cải thiện đời sống.

Hướng tới cơ bản không còn tảo hôn vào năm 2030

Theo dự thảo, đề án được triển khai tại 9 xã có đồng bào Mông sinh sống ổn định, gồm Tam Chung, Quang Chiểu, Nhi Sơn, Pù Nhi, Trung Lý, Mường Lý, Sơn Thủy, Na Mèo và Phú Lệ.

Mục tiêu trọng tâm là tạo chuyển biến về nhận thức và hành động của chính quyền, gia đình, dòng họ và cộng đồng; từng bước chấm dứt tình trạng tảo hôn, ngăn ngừa hôn nhân cận huyết thống, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em.

Cụ thể, đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn tình trạng tảo hôn trong đồng bào Mông. Số trường hợp tảo hôn phát sinh dự kiến giảm ít nhất 20% vào năm 2027, 40% vào năm 2028, 60% vào năm 2029 và 80% vào năm 2030 so với năm 2026. Đồng thời, không để phát sinh trường hợp hôn nhân cận huyết thống thuộc diện bị cấm theo quy định pháp luật; 100% trường hợp có nguy cơ được phát hiện phải được tuyên truyền, tư vấn, vận động và phối hợp xử lý kịp thời.

Hoạt động tuyên truyền tạo chuyển biến về nhận thức về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống thường xuyên được tổ chức tại các trường học trên địa bàn miền núi tỉnh Thanh Hóa

Để thực hiện mục tiêu này, dự thảo đề án chú trọng đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng gần dân, dễ hiểu, phù hợp với ngôn ngữ và phong tục của đồng bào. Các hình thức tuyên truyền trực tiếp tại bản, hộ gia đình sẽ được kết hợp với hoạt động ngoại khóa trong trường học, truyền thông trên báo chí, hệ thống truyền thanh và nền tảng số. Việc sử dụng tiếng Mông, hình ảnh trực quan và những câu chuyện thực tế được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả tiếp cận.

Đặc biệt, đề án phát huy vai trò của trưởng bản, trưởng dòng họ, người có uy tín, gia đình và nhà trường trong việc định hướng thanh thiếu niên, vận động trẻ em tiếp tục đến trường, nâng cao hiểu biết về sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới và pháp luật hôn nhân, gia đình. Công tác tuyên truyền cũng gắn với phát hiện sớm nguy cơ, ngăn chặn việc tổ chức kết hôn trái pháp luật và xử lý vi phạm theo quy định.

Theo dự thảo, đến hết năm 2027, 100% bản đồng bào Mông phải thành lập, duy trì hoạt động tổ tuyên truyền, vận động xóa bỏ hủ tục; các trường học có học sinh người Mông tổ chức ít nhất 4 hoạt động tuyên truyền mỗi năm học về pháp luật hôn nhân, sức khỏe sinh sản, quyền trẻ em và hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Việc xây dựng đề án được kỳ vọng tạo chuyển biến bền vững từ nhận thức đến hành động, góp phần bảo vệ thế hệ trẻ, nâng cao chất lượng dân số và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại vùng đồng bào Mông của tỉnh Thanh Hóa.