Thành lập trung tâm đánh giá nhà giáo?

Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo, đã có ý kiến đề xuất tăng cường kiểm định độc lập trong đánh giá đội ngũ, thông qua việc thành lập trung tâm đánh giá nhà giáo.

Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, không nên thành lập trung tâm đánh giá nhà giáo vì 3 lý do chủ yếu sau đây.

Tuyển dụng nhà giáo đã gắn chặt với chuẩn nghề nghiệp

Trước hết, cần khẳng định rằng chuẩn nghề nghiệp nhà giáo không phải chỉ được thực hiện ở khâu đánh giá sau tuyển dụng, mà đã được quy định chặt chẽ ngay từ đầu vào.

Cụ thể, Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 quy định rõ nội dung và phương thức tuyển dụng nhà giáo.

Như vậy, chuẩn nghề nghiệp đã là điều kiện đầu tiên mà mỗi giáo viên phải vượt qua để trở thành nhà giáo trong cơ sở giáo dục.

Cùng với đó, việc thi tuyển hoặc xét tuyển, đặc biệt với yêu cầu bắt buộc có thực hành sư phạm, cho thấy năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên đã được đánh giá ngay từ khi chưa bước vào giảng dạy chính thức.

Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục thành lập thêm một trung tâm đánh giá độc lập để đánh giá lại năng lực theo chuẩn nghề nghiệp, câu hỏi đặt ra là: Việc đánh giá thêm nhằm mục đích gì, khi cùng một bộ tiêu chuẩn đã được sử dụng xuyên suốt từ khâu tuyển dụng, sử dụng đến đánh giá định kỳ?

Không còn "biên chế suốt đời", giáo viên chịu sự đánh giá và sàng lọc định kỳ

Lý do thứ hai khiến nhiều giáo viên cho rằng chưa cần thiết phải có thêm trung tâm đánh giá độc lập là bởi cơ chế "biên chế suốt đời" đối với viên chức, trong đó có giáo viên, đã không còn áp dụng với người được tuyển dụng từ ngày 01/7/2020.

Theo Luật số 52/2019/QH14 - Luật sửa đổi, bổ sung Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, những viên chức trúng tuyển từ thời điểm này đều phải ký hợp đồng làm việc xác định thời hạn, với thời gian từ đủ 12 tháng đến 60 tháng.

Trước khi hết hạn hợp đồng 60 ngày, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải quyết định ký tiếp hoặc chấm dứt hợp đồng làm việc với viên chức.

Luật cũng quy định rất rõ trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập:

- Trường hợp đơn vị còn nhu cầu và viên chức đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định của pháp luật thì phải ký kết tiếp hợp đồng làm việc.

- Trường hợp không ký kết tiếp hợp đồng thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải nêu rõ lý do bằng văn bản.

Quy định này cho thấy giáo viên hiện nay được sàng lọc thường xuyên thông qua hợp đồng có thời hạn, với kết quả đánh giá gắn trực tiếp với việc tiếp tục được ký hợp đồng. Do đó, nếu bổ sung thêm một trung tâm đánh giá độc lập, áp lực đối với giáo viên sẽ tăng lên, trong khi hiệu quả chưa chắc cao hơn cơ chế hiện hành.

Giáo viên đã được đánh giá, xếp loại hằng năm theo quy định rất chặt chẽ

Lý do thứ ba, hiện nay giáo viên được đánh giá, xếp loại hằng năm theo quy định pháp luật tương đối đầy đủ và chặt chẽ.

Cụ thể, việc đánh giá giáo viên căn cứ theo Luật viên chức 2019 và Luật số 129/2025/QH15 - Luật viên chức 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Trong đó, khoản 1 Điều 26 Luật viên chức 2025 quy định xếp loại chất lượng và sử dụng kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng như sau:

Trong đó, khoản 2 Điều này còn nêu rõ:

Có thể thấy, hệ thống tiêu chí đánh giá hiện hành khá rõ và chặt chẽ. Vì vậy, lập thêm một trung tâm đánh giá độc lập với lý do "đánh giá nội bộ chưa khách quan" cần được cân nhắc, bởi mấu chốt không phải thiếu cơ quan đánh giá mà nằm ở cách tổ chức thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu.

Phan Anh