Thành phố có thể hiện đại nhờ công nghệ nhưng chỉ đáng sống khi có văn hóa và ký ức

Giữ văn hóa giữa tốc độ công nghiệp hóa nhanh

Phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường của Quốc hội, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) bày tỏ tán thành việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Đồng thời cho rằng, việc thành lập thành phố phải tạo ra mô hình quản trị mới, tổ chức lại không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đối với Quảng Ninh, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị chuyển từ mô hình tập hợp nhiều đô thị thành một hệ sinh thái đô thị đa trung tâm, có sự liên kết và bổ trợ lẫn nhau.

Nhắc đến câu hát của nhạc sĩ Hoàng Vân: “Tôi là người thợ lò, sinh ra trên đất mỏ”, đại biểu cho rằng câu hát gợi nên hình ảnh Quảng Ninh được làm nên bởi lao động và bản lĩnh của vùng mỏ. Trong giai đoạn mới, theo đại biểu, Quảng Ninh cần viết tiếp câu chuyện ấy bằng kinh tế xanh, kinh tế biển và kinh tế di sản.

Theo đó, Hạ Long không chỉ là điểm đến, Vân Đồn không chỉ là sân bay, Móng Cái không chỉ là cửa khẩu, mà cần được nhìn nhận như một chỉnh thể. Hạ Long - Cẩm Phả là lõi di sản, dịch vụ và công nghiệp xanh; Quảng Yên - Uông Bí là không gian công nghiệp, đô thị mới; Vân Đồn là cửa ngõ hàng không, biển đảo; Móng Cái là đầu mối thương mại quốc tế.

Đại biểu đề nghị đề án cần làm rõ cơ chế điều phối kết nối giao thông, dữ liệu dịch vụ công, đồng thời lượng hóa mức giảm phụ thuộc vào tài nguyên.

Đại biểu Bùi Văn Dũng phát biểu

“Quảng Ninh không cần đô thị hóa nhiều hơn bằng mọi giá mà phải đô thị hóa tốt hơn”, đại biểu Bùi Văn Dũng nhấn mạnh, với các thước đo là tăng năng suất môi trường, giá trị trên một đơn vị tài nguyên và khả năng giữ lại khoảng cách giữa trung tâm với miền núi, hải đảo, biên giới.

Với Bắc Ninh, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng cần chuyển từ một trung tâm sản xuất lớn thành một trung tâm tạo ra giá trị lớn.

Nhắc đến câu quan họ “Người ơi người ở đừng về”, đại biểu cho rằng đây là biểu tượng cho sức níu giữ riêng của Kinh Bắc. Thành phố tương lai phải biết giữ người, giữ chuyên gia bằng môi trường đổi mới sáng tạo; giữ người lao động bằng nhà ở, trường học, y tế, giao thông; đồng thời giữ văn hóa giữa tốc độ công nghiệp hóa nhanh.

Theo đại biểu, Bắc Ninh có nền tảng công nghiệp FDI mạnh, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Nếu kết nối với công nghệ cao, logistics và thương mại, địa phương có thể hình thành một cấu trúc phát triển mới.

Tuy nhiên, sân bay chỉ tạo tăng trưởng khi hình thành được hệ sinh thái; FDI chỉ tạo sức mạnh khi có nội sinh, khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

Đại biểu đề nghị đề án đặt mục tiêu về nội địa hóa giá trị gia tăng và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi điện tử, bán dẫn.

Đặc biệt, với văn hóa Kinh Bắc, đại biểu Bùi Văn Dũng lưu ý: “Quan họ không nên chỉ bảo tồn trong lễ hội mà phải hiện diện trong kiến trúc, không gian cộng đồng và đời sống đô thị”. Theo đại biểu, thành phố có thể hiện đại nhờ công nghệ nhưng chỉ đáng sống khi có văn hóa và ký ức.

Hiện đại hóa mà không đánh mất chiều sâu lịch sử và văn hóa

Cũng nhấn mạnh yếu tố văn hóa, di sản trong quá trình hình thành các thành phố mới, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH thành phố Huế) tán thành cao và ủng hộ việc thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh trực thuộc trung ương.

Theo đại biểu, đây không chỉ là việc xác lập một địa vị hành chính mới mà quan trọng hơn là tổ chức lại không gian phát triển, nâng tầm quản trị và tạo thêm những cực tăng trưởng có sức lan tỏa đối với cả vùng và cả nước.

Từ thực tiễn của Huế, nơi đô thị được xây dựng trên nền tảng văn hóa, di sản, sinh thái và cảnh quan để di sản không chỉ được giữ gìn mà còn trở thành nguồn lực phát triển, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng Bắc Ninh cũng có nền tảng văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, đồng thời có động lực mạnh về công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, logistics và dịch vụ hiện đại.

Vì vậy, đại biểu mong muốn Bắc Ninh được định hình không chỉ là một đô thị công nghiệp có thêm yếu tố văn hóa mà là một đô thị hiện đại được xây dựng trên nền tảng văn hóa Kinh Bắc.

“Công nghiệp hóa phải làm giàu thêm cho văn hóa, đô thị hóa phải tạo điều kiện để di sản tiếp tục hiện diện và phát huy giá trị trong đời sống đương đại”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu phát biểu

Đối với Quảng Ninh, đại biểu nhìn nhận địa phương có một cấu trúc rất riêng, nơi biển, đảo, biên giới, cửa khẩu, di sản du lịch và công nghiệp cùng hội tụ. Đây là nền tảng để hình thành một đô thị biển, di sản, biên giới, cửa ngõ quốc tế, qua đó phát triển hài hòa kinh tế biển, kinh tế di sản, du lịch chất lượng cao và các dịch vụ hiện đại.

“Mỗi đô thị có một bản sắc, một lợi thế và một con đường phát triển riêng nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung đó là hiện đại hóa mà không đánh mất chiều sâu lịch sử và văn hóa”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, thành lập thành phố trực thuộc trung ương mới chỉ là điểm khởi đầu. Thành công cuối cùng phải được đo bằng những thay đổi thực chất: quản trị tốt hơn, người dân được hưởng nhiều lợi ích hơn, doanh nghiệp có thêm không gian phát triển thuận lợi hơn, hạ tầng và dịch vụ công lớn hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn.

Trong quá trình đó, những giá trị văn hóa, di sản không chỉ cần được bảo tồn mà còn phải tạo ra giá trị mới.