Thành phố Hồ Chí Minh chật vật vì ngập úng

Trận mưa lớn chiều 4/10 khiến tuyến đường Phan Huy Ích (quận Gò Vấp cũ) ngập sâu, giao thông ách tắc. (Ảnh: VÕ LÊ)

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân

Chỉ vào ngấn nước còn in đậm trong căn phòng khách, bà Nguyễn Ngọc Trinh, ngụ 251/23 Lê Văn Thọ, phường Thông Tây Hội (quận Gò Vấp cũ) cho biết: “Mưa đổ xuống chừng 20 phút thì cả tuyến đường Lê Văn Thọ biến thành sông, nước mưa ngập lên tận yên xe nhưng còn may là dắt được xe vào nhà”.

Gần đó, các tuyến hẻm trên trục đường Lê Văn Thọ, Nguyễn Văn Khối, Quang Trung gần Công viên làng hoa Gò Vấp nước ngày càng dâng cao cùng với cơn mưa kéo dài đến tận tối 7/10 khiến giao thông ở khu vực này tê liệt.

Nhiều hộ dân sinh sống trong hẻm 253 Lê Văn Thọ, 171 Nguyễn Văn Khối, 250 Quang Trung... phải xoay xở kê cao đồ đạc, còn xe máy hầu hết đều hư pô vì nước ngập qua yên xe, thậm chí nhiều người không thể vào nhà nên phải tìm chỗ trú lại.

Ông Thanh Hùng ngụ hẻm 171 Nguyễn Văn Khối lắc đầu nói: “Khu vực này chưa bao giờ ngập kinh khủng như năm nay, từ xưa đến giờ Gò Vấp được xem là vùng đất cao, nếu có mưa lớn cũng chỉ 1-2 tiếng là rút thôi. Qua hai trận mưa vừa rồi, kéo dài đến sáng hôm sau nước mới rút”.

Cũng trên địa bàn Gò Vấp, cơn mưa lớn ngày 7/10 đã “nhấn chìm” hàng trăm căn nhà phố thuộc khu dân cư Cityland khiến đời sống các hộ dân đảo lộn. Nhiều nhà dân ở đây bị ngập nặng, phải thuê máy bơm để hút nước từ tầng hầm ra bên ngoài nhằm hạn chế thiệt hại.

Trước đó, ghi nhận cơn mưa lớn đầu tiên của thành phố diễn ra chiều 4/10 đã làm cả tuyến đường Phan Huy Ích “vỡ trận” với mức ngập ghi nhận lên đến hơn 1m khiến hàng trăm chuyến xe buýt lưu thông qua khu vực này bị “mắc cạn”. Nhất là người đi đường thì không thể di chuyển do ngập quá sâu, người dân địa phương phải dùng thuyền nhựa để chứa đồ đạc và đưa đón trẻ em tan trường.

Đại diện Ủy ban nhân dân xã Tân Vĩnh Lộc (huyện Bình Chánh cũ) cho hay, mưa và ngập kéo dài trong các ngày từ đầu tháng 10 đến nay đã khiến hàng trăm hộ dân sinh sống tại hẻm 39 và 41 đường Công Nghệ Mới phải vật lộn vì nước ngập gần một tuần không rút. Có nơi, nước mưa và nước thải tràn vào nhà dân đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và việc học tập, sinh hoạt của trẻ em.

Hầm để xe của một căn nhà phố thuộc khu dân cư Cityland trên đường Phan Văn Trị bị ngập khiến xe máy, đồ đạc hư hỏng nặng. (Ảnh: VÕ LÊ)

Theo Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều tuyến đường trên địa bàn thành phố có mức độ ngập tăng so với cùng kỳ năm trước như: Phan Huy Ích thuộc phường Tân Sơn, phường An Hội Tây; đường Quốc Hương, Thảo Điền và đường R12 thuộc phường An Khánh; các tuyến đường nhánh, hẻm như Mã Lò tại phường Bình Trị Đông; các hẻm đường Công Nghệ Mới, đường Liên ấp 123 và đường Đê bao 23 tại xã Tân Vĩnh Lộc.

Trong đó, đường Thảo Điền và đường R12 thuộc phường An Khánh, khu vực chợ Thủ Đức (thành phố Thủ Đức cũ), Nguyễn Văn Quá (Quận 12 cũ) đều là những “rốn ngập” của thành phố nhiều năm qua chưa được xử lý triệt để.

Chú trọng phương pháp "trì hoãn, lưu trữ và thoát nước"

Phó Trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật Phạm Quốc Huy đánh giá, hệ thống thoát nước hiện hữu được tính toán cho trận mưa 85,3mm trong ba giờ. Trong khi những đợt mưa lớn gần đây đều có vũ lượng mưa đo được nhiều nơi lên đến 218mm khiến cống và kênh rạch không kịp tiêu thoát. Hạn chế khác là nhiều tuyến đường ở Gò Vấp có những đoạn trũng cục bộ, trong khi hệ thống cống đã được đầu tư từ lâu và phụ thuộc khả năng tiếp nhận của kênh rạch hạ lưu. Ngoài ra, các khu dân cư, đô thị mới sau khi hình thành nhưng các chủ đầu tư không kịp thời hoàn thiện các thủ tục bàn giao cho đơn vị quản lý, hệ thống hạ tầng nói chung, tuyến cống nói riêng không phát huy hiệu quả.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết Thành phố Hồ Chí Minh phải triển khai đồng bộ các giải pháp thoát nước, kiểm soát triều, khơi thông dòng chảy và điều chỉnh quy hoạch đô thị theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, phương pháp “trì hoãn, lưu trữ và thoát nước” được nhiều chuyên gia chống ngập đánh giá là phù hợp, cần được chính quyền thành phố nghiêm túc nghiên cứu vận dụng.

Theo Sở Xây dựng, những năm qua, thành phố ghi nhận 269 điểm thường xuyên ngập, gồm: 171 điểm ở Thành phố Hồ Chí Minh cũ, 56 vị trí ở Bình Dương cũ, và 42 khu vực ở Bà Rịa-Vũng Tàu cũ. Theo đó, có 43 điểm ngập do triều toàn bộ đều nằm ở Thành phố Hồ Chí Minh cũ, còn lại là ngập khi mưa kết hợp triều cường.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phú Quỳnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Thủy lợi miền nam cho rằng: Việc Thành phố Hồ Chí Minh chống ngập theo phương pháp lâu nay là nâng đường, gia tăng cống thoát nước là không còn phù hợp mà thành phố phải xác định chống ngập nước theo lưu vực, bảo vệ không gian dành cho nước, đồng thời ưu tiên hoàn thiện các công trình kiểm soát nước chiến lược. Ngoài ra, kênh rạch, hồ điều hòa, vùng trũng và hành lang thoát nước cần được xem là hạ tầng thiết yếu, kết nối với hệ thống đê, cống, trạm bơm và các tuyến tiêu chính theo từng lưu vực.

Theo ông Quỳnh, đơn vị tư vấn chống ngập cho thành phố cần quan tâm khảo sát mức độ và tốc độ lún đất, mức độ nước biển dâng một cách nghiêm túc để có cơ sở đánh giá cũng như đưa ra giải pháp chống ngập một cách khoa học.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Lê Ngọc Linh cho biết, sau hợp nhất, thành phố có diện tích khoảng 6.778km², địa hình và chế độ thủy văn giữa các khu vực có sự khác biệt lớn. Toàn thành phố được chia thành 23 lưu vực chính, chịu tác động ngày càng rõ của thời tiết cực đoan, triều cường, nước biển dâng và sụt lún đất. Trong khi đó, một số quy hoạch trước đây không còn phù hợp. Đặc biệt, hệ thống kênh rạch, cống thoát nước và trạm bơm chưa đồng bộ, khiến khả năng kiểm soát và dành không gian cho thoát nước còn hạn chế.

Vì vậy công tác chống ngập thời gian tới phải chuyển từ xử lý từng điểm sang quản lý tổng thể theo lưu vực. Đặc biệt, thành phố sẽ ưu tiên sớm hoàn thành hai công trình gồm: Công trình chống sạt lở bán đảo Thanh Đa (đoạn 2, 3, 4) và công trình giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 1 trong tháng 11/2026 nhằm kiểm soát ngập do triều ở khu vực phía nam và phía đông thành phố.