Tháo gỡ 'điểm nghẽn' thể chế và năng lực thực thi

Nguồn vốn hơn 8,2 triệu tỷ đồng sẽ là nguồn lực đặc biệt quan trọng, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu của đầu tư công trong giai đoạn 2026 - 2030; tuy nhiên, vấn đề đặt ra là cùng với đẩy nhanh tiến độ giải ngân, phải bảo đảm chất lượng dự án và từng đồng vốn ngân sách phải được sử dụng hiệu quả.

Theo kế hoạch, nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 sẽ được đầu tư có trọng tâm trọng điểm, bám sát các nhiệm vụ, chương trình hành động nêu tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Đại hội Đảng các cấp. Các dự án kết cấu hạ tầng then chốt chiến lược sẽ được ưu tiên, mở rộng không gian phát triển vùng, địa phương và quốc gia, bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng miền.

Thực hiện rà soát, tính toán hiệu quả kinh tế - xã hội các chương trình, dự án đề xuất bố trí vốn, phấn đấu giảm ICOR, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa đầu tư công và đầu tư xã hội; đặc biệt, số dự án giai đoạn này sẽ giảm tối thiểu 30% so với giai đoạn trước, gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công. Với các dự án sử dụng ngân sách Trung ương, cơ cấu phân bổ bố trí khoảng 10% cho các nhiệm vụ, dự án chuyển tiếp.

Để bảo đảm hoàn thành các mục tiêu của đầu tư công trong giai đoạn 2026 - 2030, đã có nhiều giải pháp được đề ra. Cụ thể là chuyển đổi phương thức quản lý dự án đầu tư công theo hiệu quả. Trong đó việc phân bổ, quản lý, sử dụng vốn phải dựa trên đánh giá hiệu quả đầu tư, tác động trực tiếp và gián tiếp của dự án đối với tăng trưởng, phát triển kinh tế, góp phần bảo đảm nâng cao chất lượng an sinh xã hội, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh.

Tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế quản lý; rà soát, hoàn chỉnh quy định của pháp luật bảo đảm khung khổ pháp lý quản lý thống nhất, hiệu lực, hiệu quả. Tăng cường kỷ cương trách nhiệm về tổ chức thực thi. Các bộ, cơ quan Trung ương, các địa phương, các đơn vị sử dụng vốn phải phát huy trách nhiệm cao nhất trong tổ chức thực hiện kế hoạch qua từng khâu từng bước như lựa chọn danh mục dự án, chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện, giải ngân vốn đầu tư, quyết toán dự án hoàn thành…

Phân tích cụ thể hơn về những giải pháp để bảo đảm nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 được sử dụng hiệu quả, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra vừa qua, một số đại biểu Quốc hội cho rằng, phải thẳng thắn nhìn nhận về tình trạng chậm phân bổ. Thực tế nhiều năm qua, vốn thường được giao muộn, gây áp lực lớn cho địa phương trong triển khai. Ngay như trong năm nay, vẫn còn khoảng 70% vốn chưa được phân bổ chi tiết - điều này có thể dẫn đến kéo dài tiến độ và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực. Bởi vậy, cần phân bổ vốn ngay từ đầu năm để bảo đảm tính chủ động cho địa phương, tránh tình trạng “dồn” giải ngân vào cuối năm.

Bên cạnh việc chậm phân bổ, tình trạng thiếu danh mục cụ thể cũng đã được chỉ ra. Theo đó, hiện mới chỉ có khoảng 27% vốn xác định được danh mục cụ thể, 73% còn lại chưa rõ dự án. Việc thiếu danh mục sẽ gây khó khăn cho công tác chuẩn bị đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân. Nếu không được xử lý sớm, mục tiêu giải ngân cao ngay từ năm đầu kế hoạch sẽ khó đạt.

Đặc biệt, ở góc độ vĩ mô, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ đánh giá toàn diện, kỹ lưỡng bối cảnh và những tác động của tình hình thế giới đến kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 để có phương án, kịch bản ứng phó phù hợp, hiệu quả. Thực tốt nguyên tắc đầu tư tập trung, không dàn trải, ưu tiên các công trình chuyển tiếp, dở dang do thiếu vốn…

Tình trạng chậm giải ngân, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công không đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương là thực tế đã tồn tại nhiều năm qua cho thấy vẫn còn không ít "điểm nghẽn" từ hệ thống thể chế đến năng lực thực thi; do đó, vấn đề mấu chốt để hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 cũng như của cả giai đoạn 2026 - 2030làtiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, cởi bỏ tâm lý e ngại, sợ sai, khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Ninh Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/thao-go-diem-nghen-the-che-va-nang-luc-thuc-thi-10415258.html