Tháo gỡ những điểm nghẽn của doanh nghiệp

VCCI cho rằng, cần tiếp tục làm rõ những bất cập trong các lĩnh vực tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Đây là vấn đề được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đặt ra khi góp ý Báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tài chính.

Nhận diện đúng những điểm nghẽn

Theo báo cáo, Bộ Tài chính đã rà soát 1.379 văn bản quy phạm pháp luật, đề xuất xử lý 435 văn bản. VCCI đánh giá đây là khối lượng công việc lớn, được triển khai tích cực trong thời gian ngắn, với nhiều đề xuất hướng tới tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dù vậy, VCCI cho rằng cần tiếp tục làm rõ những bất cập trong các lĩnh vực tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhất là thuế và hải quan, đồng thời nâng cao tính cụ thể, khả thi của các phương án sửa đổi.

Đáng chú ý, theo VCCI, lĩnh vực thuế có khoảng 295 văn bản trong danh mục rà soát, nhưng chỉ có 9 văn bản được đề xuất sửa đổi, bổ sung và 14 văn bản được đề xuất bãi bỏ toàn bộ. Trong khi đó, lĩnh vực hải quan không có văn bản nào được xác định có quy định không rõ ràng, không hợp lý, tạo điểm nghẽn theo tiêu chí rà soát.

Những kết quả này đặt ra câu hỏi về mức độ phản ánh thực chất các vướng mắc của doanh nghiệp. Bởi trên thực tế, Bộ Tài chính đã ghi nhận một số bất cập cần xử lý, trong đó có quy định về quản lý thuế nhằm thúc đẩy nhanh quá trình hoàn thuế cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, những nội dung này chưa được thể hiện trong phụ lục đề xuất xử lý của Báo cáo.

Từ đó, VCCI đề nghị giải trình rõ kết quả rà soát theo từng lĩnh vực, bao gồm số văn bản đã xem xét, số quy định được xác định có vướng mắc và căn cứ đánh giá đối với những văn bản chưa đề xuất xử lý. Đồng thời, cần rà soát bổ sung các quy định liên quan những bất cập đã được cơ quan quản lý ghi nhận.

Theo VCCI, hiệu quả rà soát pháp luật không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng văn bản sửa đổi, bãi bỏ, mà quan trọng hơn là khả năng tháo gỡ những quy định đang làm tăng chi phí, kéo dài thời gian và cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sửa đổi phải cụ thể, tránh phát sinh gánh nặng mới

Một điểm đáng lưu ý khác là mức độ cụ thể của các đề xuất xử lý văn bản chưa đồng đều. VCCI cho biết, trong 233 văn bản tại phụ lục đề xuất xử lý, có 69 văn bản được phân tích nhưng chưa xác định điều, khoản cụ thể cần sửa đổi.

Một số đề xuất mới dừng ở định hướng chung như cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chưa chỉ rõ thủ tục nào được cắt giảm, thành phần hồ sơ nào được loại bỏ hoặc thời gian giải quyết được rút ngắn ra sao.

Điều này khiến doanh nghiệp khó đánh giá tác động thực tế của chính sách, đồng thời hạn chế khả năng tham gia góp ý đối với những thay đổi liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mình.

Việc điều chỉnh, sửa đổi các chính sách cần phải đánh giá đầy đủ tác động, tránh tạo thêm gánh nặng tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Đáng chú ý, một số đề xuất còn có thể làm phát sinh nghĩa vụ mới. Chẳng hạn, việc chuyển công bố thông tin về phát triển bền vững (ESG) của công ty đại chúng từ khuyến khích sang bắt buộc có thể kéo theo chi phí thu thập dữ liệu, tư vấn và lập báo cáo, nhất là với doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Vì vậy, VCCI đề nghị các phương án sửa đổi phải làm rõ căn cứ, phạm vi áp dụng, lộ trình thực hiện và đánh giá đầy đủ tác động, tránh tạo thêm gánh nặng tuân thủ không cần thiết.

VCCI cũng lưu ý một số định hướng sửa đổi Luật Doanh nghiệp có thể làm gia tăng điều kiện gia nhập thị trường, như hạn chế quyền thành lập doanh nghiệp đối với cá nhân vi phạm thuế, tín dụng; bắt buộc chuyển khoản khi góp vốn hoặc siết điều kiện đặt trụ sở chính.

Theo VCCI, mục tiêu ngăn chặn doanh nghiệp "ma", gian lận là cần thiết, nhưng việc bổ sung điều kiện phải dựa trên đánh giá nguyên nhân và tác động thực tế. Thay vì tăng điều kiện tiền kiểm đối với tất cả doanh nghiệp, cần ưu tiên quản lý theo rủi ro, tăng cường hậu kiểm và liên thông dữ liệu để phát hiện, xử lý đúng đối tượng vi phạm.

Những kiến nghị này cho thấy yêu cầu đặt ra đối với công tác hoàn thiện thể chế không chỉ là sửa đổi nhiều văn bản, mà phải sửa đúng những quy định bất cập, bảo đảm tính minh bạch, khả thi và không tạo thêm rào cản kinh doanh.

Khi những điểm nghẽn pháp lý được nhận diện từ thực tiễn và xử lý đến nơi đến chốn, cải cách mới thật sự chuyển hóa thành thuận lợi cho doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.