Thắp lên hy vọng từ những mẫu sinh phẩm xác định danh tính liệt sỹ

Từ câu chuyện của người vợ liệt sĩ tại xóm Chùa (thôn Phương Tú, xã Vân Đình) nửa thế kỷ mỏi mòn ngóng trông chút tin tức về hài cốt người anh trai của chồng còn lưu lạc nơi chiến trường, việc đồng loạt lấy mẫu ADN trên 48 phần mộ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn đang thắp lên niềm hy vọng thiêng liêng về ngày đoàn tụ nơi đất mẹ.

Nỗi niềm người ở lại

Ngồi lặng lẽ nơi góc Nghĩa trang liệt sĩ Phương Tú (xã Vân Đình) từ sáng sớm, bà Nguyễn Thị Ngõ (sinh năm 1954, trú tại số 56, xóm Chùa, thôn Phương Tú) dõi đôi mắt ngấn lệ về phía hàng bia mộ chưa xác định được thông tin. Ở tuổi ngoài 70, mái tóc đã điểm bạc theo năm tháng, nhưng ký ức về người chồng - liệt sĩ Lê Văn Chóp (sinh năm 1953, nhập ngũ tháng 3-1975, hy sinh tháng 6-1978 tại chiến trường Tây Nam) - vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua.

Bà Nguyễn Thị Ngõ (thôn Phương Tú) chia sẻ câu chuyện của gia đình có 2 liệt sĩ, trong đó 1 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt để quy tập, xác định thông tin. Ảnh: Mai Hoa

Liệt sĩ Lê Văn Chóp hy sinh, để lại người vợ trẻ tảo tần một mình bươn chải nuôi các con nhỏ khôn lớn. Gần hai mươi năm trước, người thân của bà từng lặn lội suốt 10 ngày đêm vào tận các tỉnh phía Nam để xin cất bốc, đón hài cốt ông về an nghỉ nơi đất mẹ. Nhưng người anh ruột của chồng bà - liệt sĩ Lê Văn Chúp - hy sinh trước đó khi chưa kịp lập gia đình, đến nay gia đình vẫn từng ngày mong mỏi tìm được hài cốt mà mọi sự vẫn bặt vô âm tín.

Chứng kiến tổ công tác thực hiện từng bước chuẩn bị lấy mẫu ADN tại các ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính theo đúng quy trình, bà Ngõ xúc động chia sẻ: “Việc triển khai khai quật, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ để xác định thông tin thực sự mở ra cơ hội lớn cho nhiều gia đình liệt sĩ được tìm thấy thân nhân của mình. Gia đình tôi lúc nào cũng mong ngóng sớm tìm thấy hài cốt người anh trai liệt sĩ, đưa anh về đoàn tụ bên người thân và tổ tiên nơi đất mẹ”.

Cẩn trọng, chuẩn xác từng thao tác chuyên môn

Đúng 6h30 sáng, tổ y tế gồm 3 cán bộ của Trạm Y tế xã Vân Đình đã có mặt, chuẩn bị sẵn sàng toàn bộ dụng cụ, vật tư chuyên dụng.

Các đại biểu và các lực lượng nghiêm trang thực hiện nghi thức dâng hương trước giờ triển khai nhiệm vụ. Ảnh: Mai Hoa

Chị Đào Thị Hương, cán bộ xét nghiệm Trạm Y tế xã Vân Đình chia sẻ, dù nhiều năm gắn bó với chuyên môn xét nghiệm y tế cơ sở, đây là lần đầu tiên chị cùng đồng nghiệp trực tiếp thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm từ hài cốt đã nằm sâu dưới lòng đất qua nhiều thập kỷ.

“Nhiệm vụ này đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối và sự cẩn trọng nghiêm ngặt. Dưới sự giám sát, hướng dẫn trực tiếp của lực lượng pháp y, từng thao tác đều được thực hiện chuẩn chỉ theo quy chuẩn. Dù phải tác nghiệp liên tục ngoài trời trong điều kiện thời tiết mùa mưa ẩm ướt suốt lộ trình 4 ngày, toàn đội xác định đây là vinh dự và trách nhiệm thiêng liêng cao cả nhất", chị Hương nói.

Thiếu tá Vũ Văn Huấn, cán bộ Cục Kỹ thuật, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa

Trên thực địa, sự chuẩn xác về mặt công nghệ và quản trị dữ liệu cũng đóng vai trò sống còn. Có mặt trực tiếp chỉ đạo, hỗ trợ kỹ thuật tại hiện trường, Thiếu tá Vũ Văn Huấn, cán bộ Cục Kỹ thuật, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội nhấn mạnh, số hóa không đơn thuần phục vụ cho chiến dịch trước mắt mà là kiến tạo kho dữ liệu gốc cho muôn đời sau. Do đó, mã định danh của từng phần mộ, từng liệt sĩ phải đạt độ chính xác 100%, đồng bộ tuyệt đối giữa thực địa với hệ thống phần mềm, tuyệt đối không cho phép xảy ra bất kỳ sai lệch nào dù là nhỏ nhất.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027) là cuộc chạy đua với thời gian. Xã Vân Đình có 4 nghĩa trang liệt sĩ gồm: Phương Tú, Tảo Dương Văn, Sơn Công và Vân Đình với tổng số 48 phần mộ chưa xác định được danh tính.

Phó Chủ tịch UBND xã Vân Đình Phạm Thúy Hòa cùng các lực lượng trang trọng đưa hài cốt liệt sĩ về khu vực lấy mẫu sinh phẩm. Ảnh: Mai Hoa

Phó Chủ tịch UBND xã Vân Đình Phạm Thúy Hòa cho biết, xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, Ban Chỉ đạo xã đã phân công cụ thể phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và địa bàn”. Lộ trình lấy mẫu được chia làm các giai đoạn: Đợt đầu thực hiện trên 19 phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Phương Tú; các đợt tiếp theo sẽ xử lý 29 phần mộ còn lại tại nghĩa trang liệt sĩ Vân Đình, Tảo Dương Văn và Sơn Công. Địa phương đặt quyết tâm hoàn thành toàn bộ công tác lấy mẫu trước ngày 25-9, về đích sớm so với mốc thời gian 10-10 mà thành phố giao.

Với vai trò lực lượng thường trực nòng cốt, Ban Chỉ huy Quân sự xã đã tổ chức hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa dân quân tự vệ, lực lượng công an và các tổ chức đoàn thể. Trung tá Nguyễn Hữu Vũ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Vân Đình cho biết: Công tác khai quật, lấy mẫu ở cấp xã là nhiệm vụ đặc thù, chưa từng có tiền lệ, đòi hỏi kỷ luật quân sự hết sức nghiêm minh. Lực lượng vũ trang xã quán triệt toàn bộ cán bộ, chiến sĩ nêu cao tinh thần trách nhiệm, bảo đảm tôn nghiêm tuyệt đối trong từng nghi thức dâng hương, khai quật, lấy mẫu đến niêm phong bàn giao, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người con đã ngã xuống vì Tổ quốc.