Thay đổi tư duy trong thu hút, trọng dụng nhân tài

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà. Ảnh: VGP

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết, đề án được xây dựng trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết của Trung ương về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài.

Đề án hướng tới xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, hội nhập quốc tế; đến năm 2030 thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài trong ba nhóm lĩnh vực ưu tiên gồm: công nghệ chiến lược và chuyển đổi số; khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển bền vững; cùng một số lĩnh vực chiến lược khác. Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà khoa học, chuyên gia và nhân tài trong nước, quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Nội vụ đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó có hoàn thiện thể chế; xây dựng các chính sách vượt trội về tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, chăm sóc sức khỏe; nghiên cứu xây dựng "visa nhân tài Việt Nam", Mạng lưới nhân tài Việt Nam toàn cầu; tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho nhân tài, đơn giản hóa thủ tục và quản lý bằng kết quả, sản phẩm đầu ra.

Góp ý tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân đề xuất trao quyền chủ động tuyển dụng nhân tài cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; Nhà nước tập trung đầu tư phòng thí nghiệm, các dự án nghiên cứu và hoàn thiện cơ chế, chính sách thay vì trực tiếp tuyển dụng. Đồng thời, cần xóa bỏ tư duy địa giới hành chính trong sử dụng nguồn lực, huy động sự tham gia của cả Trung ương, địa phương và doanh nghiệp để tạo môi trường làm việc tốt nhất cho nhân tài.

Bộ trưởng cũng cho biết, Bộ KH-CN sẽ phối hợp Bộ Nội vụ hoàn thiện đề án. Trước mắt, Bộ KH-CN sẽ triển khai thí điểm thông qua Mạng lưới trí tuệ nhân tạo toàn cầu nhằm thu hút các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: Việt Nam không thiếu nhân tài nhưng việc thu hút, sử dụng và phát huy còn nhiều hạn chế, điều quan trọng nhất là phải thay đổi hoàn toàn tư duy. Nếu không thay đổi tư duy thì rất khó thực hiện thành công chiến lược này.

Theo Phó Thủ tướng, đề án cần chỉ rõ con đường phát triển nhân tài của Việt Nam và các cơ chế thực sự đột phá. Khác biệt không nằm ở việc tạo ra mức thu nhập thật cao mà ở cách thiết kế chính sách, tạo dựng môi trường và điều kiện thuận lợi để phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài. Nếu chỉ thu hút mà không tạo điều kiện để nhân tài phát huy năng lực thì cũng không đạt được mục tiêu đề ra.

Vì vậy, chiến lược phải được xây dựng theo tư duy hệ sinh thái, bảo đảm sự liên thông từ phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, thu hút, sử dụng, trọng dụng đến phát triển và phát huy nhân tài.

Định hướng hoàn thiện đề án, Phó Thủ tướng nêu 5 nguyên tắc lớn, trong đó có việc đặc biệt quan tâm thu hút người Việt Nam ở nước ngoài, các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và tạo điều kiện để khu vực tư nhân cùng tham gia phát triển nhân tài. Phó Thủ tướng cũng lưu ý không nên quá đặt nặng mục tiêu thu hút nhân tài vào các cơ quan hành chính nhà nước.

Phó Thủ tướng gợi mở, môi trường để nhân tài phát huy năng lực tốt nhất có thể là các trường đại học, viện nghiên cứu, đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp. Nhà nước cần tập trung xây dựng thể chế, cơ chế, chính sách và tạo không gian phát triển thay vì chỉ chú trọng tuyển dụng nhân tài vào bộ máy hành chính.

Nhấn mạnh phát triển, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài là chủ trương nhất quán, lâu dài của Đảng và Nhà nước, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ phối hợp chặt chẽ với Bộ KH-CN, Bộ GD-ĐT cùng các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện đề án, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.