Thể thao an toàn: Đừng bỏ qua tín hiệu của cơ thể

Bác sĩ Trần Nhật Quang đang thăm khám cho một bệnh nhân bị đau đầu gối sau đá bóng. Ảnh: TRÂM ANH

Nhiều sự cố khi chơi thể thao

Cuối tháng 4/2026, nhiều sự cố khi tập luyện thể thao được ghi nhận liên tiếp tại Đà Nẵng. Đơn cử, ngày 29/4, Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng tiếp nhận một nữ bệnh nhân khoảng 40 tuổi bị ngất khi chơi pickleball. Bệnh nhân có biểu hiện tê tay chân, hoa mắt, chóng mặt, thân nhiệt gần 39°C, nghi sốc nhiệt do gắng sức. Sau sơ cứu, bệnh nhân được chuyển đến bệnh viện theo dõi, điều trị.

Trước đó, ngày 25/4, một nam bệnh nhân ngoài 50 tuổi bị ngưng tuần hoàn khi chơi pickleball. BSCKI Lê Quang Huy (Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đà Nẵng) có mặt gần đó đã kịp thời thực hiện hồi sinh tim phổi. Sau hơn 5 phút ép tim liên tục, bệnh nhân có nhịp tim trở lại, phục hồi ý thức và được lực lượng 115 chuyển đến cơ sở y tế điều trị.

Bác sĩ Trần Nhật Quang, Đơn vị Y học Thể thao, Khoa Cơ xương khớp (Bệnh viện Đa khoa Gia Đình) cho biết, thời gian gần đây, đơn vị cũng tiếp nhận nhiều trường hợp chấn thương thể thao.

Một nam thanh niên nhập viện sau pha xoay người đột ngột khi đá bóng, kết quả chụp MRI xác định đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước kèm rách sụn chêm khớp gối. Bệnh nhân được phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng và khâu bảo tồn sụn chêm nhằm phục hồi chức năng vận động.

Một trường hợp khác là bệnh nhân 26 tuổi trật khớp vai khi va chạm trong lúc chơi thể thao. Do không được điều trị đúng cách, tình trạng tái phát nhiều lần, kể cả trong sinh hoạt nhẹ. Qua thăm khám và chụp MRI, bác sĩ xác định tổn thương sụn viền khớp vai và tiến hành phẫu thuật nội soi để phục hồi, giúp ổn định khớp và hạn chế tái phát.

Thể thao giúp cải thiện thể lực nhưng cần phù hợp thể trạng. Ảnh: BẢO LÂM

Bác sĩ Trần Nhật Quang cho biết, tại Bệnh viện Đa khoa Gia Đình, số ca cấp cứu liên quan hoạt động thể thao đang có xu hướng gia tăng, cùng với sự phát triển của phong trào tập luyện trong cộng đồng.

Các sự cố thường gặp được chia thành hai nhóm chính. Nhóm chấn thương cơ xương khớp gồm: nhẹ như bong gân, viêm gân, đến nặng như đứt dây chằng, rách sụn chêm, gãy xương, trật khớp. Nhóm cấp cứu nội khoa gồm: các biến cố tim mạch, sốc nhiệt và hạ đường huyết, có thể đe dọa tính mạng.

Nhóm tuổi từ 25 - 45 chiếm đa số, chủ yếu do tập luyện vượt quá khả năng. Các môn có nguy cơ cao gồm bóng đá, cầu lông, bóng chuyền, chạy bộ, tập gym và gần đây là pickleball.

Nguy cơ tiềm ẩn khó lường

Theo bác sĩ Trần Nhật Quang, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các sự cố khi tập luyện thể thao là tâm lý hào hứng nhưng thiếu kiến thức an toàn, chưa đánh giá đúng giới hạn thể lực. Không ít người có vẻ ngoài khỏe mạnh nhưng tiềm ẩn bệnh lý nguy hiểm, có thể bộc phát khi vận động cường độ cao.

Các nguy cơ này chủ yếu gồm bốn nhóm: bệnh lý tim mạch (nguy cơ ngừng tim), bất thường mạch máu (có thể gây xuất huyết não cấp tính), các bệnh chuyển hóa (dễ tai biến hoặc kiệt sức đột ngột) và các tổn thương xương khớp âm thầm (dễ dẫn đến đứt rách gân, dây chằng hoặc gãy xương ngay cả khi va chạm không quá mạnh).

Từ thực tế này, bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ, không chủ quan với các dấu hiệu bất thường của cơ thể và thăm khám chuyên khoa kịp thời.

Lắng nghe tín hiệu của cơ thể là yếu tố quan trọng khi tham gia thể thao. Ảnh: BẢO LÂM

Ngoài yếu tố bệnh lý nền, nhiều nguyên nhân trong quá trình tập luyện cũng làm gia tăng rủi ro. Phổ biến là nhiều người coi nhẹ khởi động khiến cơ thể chưa kịp thích nghi đột ngột với cường độ cao; tập luyện quá sức, đặc biệt khi đặt mục tiêu thành tích trong thời gian ngắn trong khi nền tảng thể lực chưa đáp ứng.

Ở các bộ môn như gym, yoga, việc thực hiện sai động tác có thể tạo áp lực không phù hợp lên cột sống và các khớp lớn. Với các môn vận động nhanh như bóng đá, tennis, cầu lông hay pickleball, các động tác xoay người hoặc bứt tốc đột ngột dễ gây rách dây chằng, sụn chêm hoặc viêm gân do quá tải.

Việc sử dụng trang thiết bị không phù hợp, thiếu đồ bảo hộ hoặc tham gia các môn có tính đối kháng cao cũng làm tăng nguy cơ chấn thương. Tâm lý chủ quan và trì hoãn thăm khám khiến nhiều trường hợp trở nặng, kéo dài thời gian hồi phục và tăng nguy cơ biến chứng.

Cần lắng nghe cơ thể

“Người dân cần tập luyện có hiểu biết, lắng nghe cơ thể và tránh chạy theo phong trào một cách thiếu kiểm soát”, bác sĩ Quang khuyến cáo.

Do đó, “lắng nghe cơ thể” là yếu tố quan trọng giúp phòng tránh chấn thương và các biến cố trong quá trình tập luyện. Người tập cần chú ý các dấu hiệu từ hệ vận động như đau chói sau chấn thương, nghe tiếng “bật” ở khớp, cảm giác lỏng khớp, sưng nề, bầm tím hoặc hạn chế vận động. Đây có thể là biểu hiện của tổn thương dây chằng, sụn chêm và cần được thăm khám sớm.

Đối với hệ tim mạch, các triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, đánh trống ngực dù vận động ở cường độ không cao cũng là dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua.

“Những người có bệnh lý nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc đang có chấn thương chưa hồi phục hoàn toàn cần đặc biệt thận trọng khi tham gia các hoạt động thể thao”, bác sĩ Quang lưu ý.

Cũng theo bác sĩ Quang, để tập luyện an toàn và hiệu quả, người dân nên tuân thủ nguyên tắc “đúng - đủ - đều”: tập đúng kỹ thuật, sử dụng trang thiết bị phù hợp và khởi động kỹ trước khi vận động; tập luyện vừa sức, tăng dần cường độ; duy trì thói quen tập luyện thường xuyên.

Bên cạnh đó, cần chú trọng phục hồi bằng cách bổ sung đủ nước, điện giải, dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần chủ động giảm cường độ hoặc ngừng tập để tránh chấn thương kéo dài.

Bác sĩ Bệnh viện Đà Nẵng cấp cứu thành công người đàn ông ngưng tim khi chơi pickleball

Nhiều bệnh viện tại Đà Nẵng triển khai ứng dụng thông minh, nâng cao chất lượng dịch vụ

Y tế cơ sở đa dạng dịch vụ, gần dân hơn