Thêm gừng vào nước mía có tác dụng gì?

Nước mía có vị ngọt tự nhiên, thường được dùng để giải khát và bổ sung năng lượng. Một số người cho thêm gừng vào nước mía để tạo mùi thơm và vị cay nhẹ, giúp thức uống có hương vị hài hòa hơn.

Sự kết hợp này có cơ sở từ cả kinh nghiệm sử dụng thực phẩm, dược liệu trong y học cổ truyền và những nghiên cứu hiện đại về gừng. Việc thêm gừng làm tăng sự đa dạng về các hợp chất thực vật trong thức uống nhưng không làm thay đổi đáng kể lượng đường và năng lượng vốn có của nước mía.

1. Gừng bổ sung các hợp chất thực vật

Thêm gừng vào nước mía giúp thức uống thơm, cay ấm hơn và bổ sung các hợp chất thực vật từ gừng.

Gừng chứa gingerol và nhiều hợp chất sinh học khác, tạo nên vị cay, mùi thơm đặc trưng. Các nghiên cứu hiện đại tập trung khá nhiều vào tác dụng của gừng đối với buồn nôn và nôn.

Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH) thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), gừng đã được nghiên cứu ở nhiều tình trạng khác nhau. Bằng chứng cho thấy gừng có ích trong một số trường hợp buồn nôn, đặc biệt là buồn nôn và nôn liên quan đến thai kỳ nhưng với các tình trạng khác, kết quả nghiên cứu chưa đồng nhất. Đáng chú ý, nhiều nghiên cứu sử dụng chế phẩm hoặc thực phẩm bổ sung từ gừng, không phải một lượng nhỏ gừng cho vào đồ uống.

Do đó, thêm vài lát gừng vào nước mía giúp bổ sung các hợp chất thực vật từ gừng nhưng không nên xem một ly nước mía gừng là phương pháp điều trị buồn nôn hay bệnh lý khác.

2. Nước mía và gừng trong y học cổ truyền

Trong y học cổ truyền, mía và gừng đều là những nguyên liệu đã được sử dụng từ lâu. Tài liệu Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của GS.TS Đỗ Tất Lợi ghi nhận mía, còn gọi là cam giá, được sử dụng theo kinh nghiệm y học cổ truyền với một số tác dụng như giải khát, tiêu đờm và bổ dưỡng. Tài liệu này cũng ghi nhận một phương phối hợp nước mía với nước gừng trong trường hợp ăn vào bị nôn.

Gừng tươi, trong y học cổ truyền gọi là sinh khương, là vị thuốc quen thuộc và được sử dụng trong nhiều bài thuốc. Theo cách nhìn của y học cổ truyền, gừng có tính ấm và thường được dùng trong các trường hợp liên quan đến hàn, đồng thời hỗ trợ tiêu hóa.

3. Gừng giúp cân bằng vị ngọt của nước mía

Đây là lợi ích dễ nhận thấy nhất khi kết hợp hai nguyên liệu.

Nước mía có vị ngọt đậm, trong khi gừng có vị cay thơm và hơi nóng, giúp tạo sự cân bằng về hương vị. Chỉ cần một lượng nhỏ gừng tươi cũng đủ làm thay đổi mùi vị của thức uống mà không cần thêm đường hoặc siro.

Gừng cũng tạo cảm giác ấm và thơm hơn cho nước mía, phù hợp với người không thích vị quá ngọt hoặc muốn thay đổi cách thưởng thức.

Tuy nhiên, gừng không làm giảm lượng đường vốn có trong nước mía. Đây vẫn là thức uống cung cấp lượng carbohydrate đáng kể.

4. Kiểm soát lượng nước mía 

Với thức uống nước mía pha gừng, điều cần quan tâm nhất vẫn là lượng đường.

Nước mía chứa sucrose cùng các loại đường khác và cung cấp năng lượng. Việc thêm gừng không làm giảm lượng đường hoặc biến nước mía thành thức uống ít đường.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị hạn chế đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày; giảm xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích sức khỏe. WHO cũng lưu ý đường tự nhiên trong nước ép được tính vào nhóm đường tự do.

Vì vậy, nước mía nên được sử dụng như một thức uống giải khát, không nên thay thế nước lọc hoặc xuất hiện thường xuyên với khẩu phần lớn trong chế độ ăn.

Người thừa cân, béo phì hoặc đang kiểm soát đường huyết càng cần chú ý đến khẩu phần. Việc thêm gừng không loại bỏ ảnh hưởng của lượng carbohydrate trong nước mía.

5. Ai nên thận trọng khi uống nước mía gừng?

Người đái tháo đường nên tính lượng nước mía vào tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần và tuân thủ kế hoạch ăn uống được khuyến nghị.

Người đang kiểm soát cân nặng cũng nên hạn chế uống thường xuyên vì đồ uống giàu đường dễ làm tăng tổng năng lượng đưa vào cơ thể. WHO khuyến nghị giảm lượng đường tự do trong chế độ ăn và hạn chế các đồ uống chứa nhiều đường.

Với gừng, lượng nhỏ dùng làm gia vị nhìn chung được dung nạp tốt. Khi sử dụng với lượng cao, gừng có thể gây khó chịu bụng, ợ nóng, tiêu chảy hoặc kích ứng miệng và họng ở một số người. Người đang dùng thuốc cũng nên thận trọng khi sử dụng gừng dưới dạng chế phẩm hoặc với lượng lớn vì thảo dược có thể tương tác với thuốc.

6. Uống nước mía thêm gừng thế nào?

Nếu thích sự kết hợp này, có thể cho vài lát nhỏ gừng tươi vào một ly nước mía để tạo vị thơm và cay nhẹ. Không cần thêm đường vì sẽ làm tăng thêm lượng đường và năng lượng. 

Chỉ nên uống một lượng vừa phải. Người cần hạn chế đường nên ưu tiên nước lọc, trà không đường hoặc các loại đồ uống không thêm đường.

Lưu ý không nên áp dụng các công thức phối hợp nước mía và nước gừng được ghi nhận trong tài liệu y học cổ truyền như một công thức uống hằng ngày. Những phương này được sử dụng trong vị thuốc và tình trạng cụ thể, khác với việc thêm gừng vào một thức uống giải khát.