Theo màu cờ Tổ quốc từ Pác Bó - Tân Trào - Ba Đình đến kỷ nguyên mới (Bài cuối)

Từ Pác Bó, Cao Bằng - cờ đỏ sao vàng của Mặt trận Việt Minh hiệu triệu toàn dân đoàn kết, xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang cách mạng lớn mạnh. Tháng 5/1945, thời cơ tổng khởi nghĩa đã đến, lãnh tụ Hồ Chí Minh rời Pác Bó đến Tân Trào (Tuyên Quang) lãnh, chỉ đạo chuẩn bị Tổng khởi nghĩa cả nước (8/1945). Từ Tân Trào hiệu lệnh tổng khởi nghĩa truyền đi, đồng bào ba miền vùng lên giành chính quyền. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Tiếp nối hành trình độc lập, Cao Bằng xây dựng Đề án Không gian văn hóa Hồ Chí Minh kết nối các tỉnh trong nước và quốc tế, đưa di sản của Người thành nguồn lực phát triển trong kỷ nguyên mới.

Từ Pác Bó đến Tân Trào - hiệu lệnh Tổng khởi nghĩa, toàn dân vùng lên giành độc lập

Tháng 5/1945, Chiến tranh Thế giới thứ hai đi đến hồi kết, mở ra thời cơ đặc biệt cho cách mạng Việt Nam. Lãnh tụ Hồ Chí Minh và cán bộ cách mạng từ Pác Bó, Cao Bằng đi Tân Trào (Tuyên Quang) - địa bàn kết nối căn cứ Việt Bắc với miền xuôi, trực tiếp lãnh đạo chuẩn bị Tổng khởi nghĩa.

Chúng tôi đến Khu di tích Quốc gia đặc biệt (QGĐB) Tân Trào trong dịp lễ Quốc khánh 2/9, tấp nập các đoàn khách về nguồn. Những con đường khang trang rực rỡ cờ hoa bên hàng cây xanh mướt, dẫn tới đình Hồng Thái, lán Nà Nưa, đình Tân Trào, cây đa Tân Trào… vùng đất cách mạng đang đổi thay, nhưng từng di tích vẫn lưu giữ vẹn nguyên ký ức mùa Thu năm 1945. 

Tại lán Nà Nưa, hướng dẫn viên Lò Thị Tâm xúc động kể: Từ tháng 6 - 8/1945, Bác Hồ ở Tân Trào, thời gian đó công việc chuẩn bị tổng khởi nghĩa hết sức khẩn trương, điều kiện đời sống thiếu thốn, Bác tuy sức khỏe suy giảm nhưng vẫn theo dõi sát tình hình quốc tế, chỉ đạo xây dựng Khu giải phóng, thống nhất lực lượng và chuẩn bị khởi nghĩa. Mặc dù có lần Người ốm nặng nhưng bàn bạc với đồng chí Võ Nguyên Giáp và nói “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”.  

Nghe đến đây, nhiều người cảm động mắt ngấn lệ. Em Nguyễn Thị Ngọc Anh, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh xúc động bày tỏ: Trước đây, em chỉ đọc lịch sử trên sách. Nhưng hôm nay đứng trước lán Nà Nưa, nghe câu chuyện về Bác Hồ giữa muôn vàn gian khó nhưng Người vẫn đưa ra những quyết sách lớn thay đổi vận mệnh dân tộc. Chúng em sẽ cố gắng học tập thật tốt để sau này góp sức xây dựng quê hương, đất nước mạnh giàu.

Lán Nà Nưa - nơi ở của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ cuối tháng 5 đến 22/8/1945.

Ngày 13/8/1945, khi nhận tin Nhật sắp đầu hàng Đồng minh, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc; Quân lệnh số 1 được ban bố. Hội nghị toàn quốc của Đảng ngày 14 - 15/8 quyết định phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương.

Ngày 16 - 17/8, Quốc dân Đại hội tại đình Tân Trào tán thành Tổng khởi nghĩa; thông qua 10 chính sách của Việt Minh; thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch; thống nhất cờ đỏ sao vàng làm Quốc kỳ, chọn Tiến quân ca làm Quốc ca.

Chiều 16/8, dưới cây đa Tân Trào, đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc Quân lệnh số 1. Việt Nam Giải phóng quân làm lễ xuất quân, tiến về giải phóng Thái Nguyên, mở đường về Hà Nội. Lá cờ được trao sứ mệnh hiệu triệu dân tộc tại Pác Bó - nay trở thành hiệu lệnh chiến đấu.

Từ Tân Trào, hiệu lệnh Tổng khởi nghĩa vang dậy khắp ba miền. Ngày 19/8, Hà Nội giành chính quyền; ngày 23/8, khởi nghĩa thắng lợi tại Huế; ngày 25/8, Sài Gòn -Gia Định vùng lên. Chỉ trong 15 ngày, chính quyền về tay nhân dân trên cả nước. “Đường truyền” làm nên tốc độ phi thường ấy chính là đường lối đúng đắn của Đảng, tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và niềm tin cách mạng đã bén rễ sâu trong lòng dân.

Ba Đình - thời khắc Quốc kỳ tung bay, vang lời Tuyên ngôn độc lập

Sáng 2/9/1945, Hà Nội thức dậy trong sắc đỏ của cờ hoa. Từ các tuyến phố Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Bông, Cửa Nam, Ô Cầu Dền…, từng đoàn công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, học sinh, chiến sĩ và đồng bào các giới nô nức tiến về Quảng trường Ba Đình. Trên tay mọi người là cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ khẳng định độc lập và quyền làm chủ của dân tộc Việt Nam. 

Hôm nay, khắp phố phường Hà Nội rợp cờ đỏ sao vàng, nhiều địa điểm phục dựng lại cảnh 2/9 năm xưa thu hút đông đảo Gen Z đến checkin để trở về với thời khắc lịch sử thiêng liêng năm xưa.

Ngày hôm ấy, hàng chục vạn người đứng kín trước quảng trường. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Chính phủ lâm thời bước lên lễ đài, giữa biển người và rừng cờ, Người giản dị hỏi: “Tôi nói, đồng bào nghe rõ không”. Tiếng đáp “Có”! vang lên như lời cộng hưởng giữa vị lãnh tụ và nhân dân trong ngày hội non sông. 

Khoảnh khắc Quốc kỳ được kéo lên giữa tiếng Tiến quân ca trở thành một trong những hình ảnh thiêng liêng nhất của lịch sử hiện đại Việt Nam. Hai người phụ nữ vinh dự thực hiện nhiệm vụ ấy là bà Đàm Thị Loan, nữ chiến sĩ Giải phóng quân, người Tày, quê Cao Bằng và bà Dương Thị Thoa, bí danh Lê Thi, nữ sinh Trường Đồng Khánh, thành viên Phụ nữ Cứu quốc Hà Nội.

Dưới màu cờ đỏ sao vàng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng khẳng định trước quốc dân và thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do và độc lập”.

Em Đàm Ánh Tuyết, sinh viên năm thứ hai, Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, đứng trước lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, gần Quảng trường Ba Đình xúc động chia sẻ: Từ lán Khuổi Nặm, rừng Trần Hưng Đạo, Tân Trào đến Ba Đình, lá cờ mang lý tưởng của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thế hệ chúng em được cầm cờ Tổ quốc trong hòa bình hiểu phía sau màu cờ là máu, xương, nước mắt, niềm tin lý tưởng cách mạng, kiên định độc lập tự do và sự hy sinh của bao thế hệ cha ông.

Ngày 2/9/1945 không chỉ đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, toàn dân hưởng độc lập, tự do và mở ra thời đại Hồ Chí Minh. Thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa, nhân dân bị áp bức bóc lột trên thế giới tinh thần đứng lên tự giải phóng, góp phần thúc đẩy phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.

Đại biểu, cán bộ, chiến sĩ và đông đảo thanh niên Gen Z trang nghiêm nâng cờ Tổ quốc trong lễ chào cờ tại Hội thảo khoa học “Báo Việt Nam Độc lập - Giá trị lịch sử và khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới” kỷ niệm 85 năm Báo Việt Nam Độc lập ra đời (1/8/1941 - 1/8/2026), 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2026). Ảnh T.V

Từ di sản Hồ Chí Minh - nguồn lực đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới

Hành trình cờ Tổ quốc không chỉ dừng lại ở Quảng trường Ba Đình mùa Thu năm 1945. Từ đường lối đúng đắn, sáng suốt của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tiếp tục là ngọn đuốc sáng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Từ cội nguồn cách mạng, di sản Hồ Chí Minh đang được tỉnh Cao Bằng xây dựng Đề án Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Theo đồng chí Tô Vũ Ninh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện Sở phối hợp với các cấp, ngành chức năng xây dựng Đề án Không gian văn hóa Hồ Chí Minh theo hướng đồng bộ, hiện đại, có chiều sâu. Đây không chỉ là hoạt động bảo tồn di tích, hiện vật, tư liệu mà hướng tới hình thành một “thiết chế văn hóa mềm”, kết nối di sản, giáo dục, du lịch, cộng đồng và không gian số; đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện diện thường xuyên trong đời sống xã hội, theo tinh thần Đại hội Đảng XIV.

Đặc biệt, Đề án dành nhiều nội dung đưa di sản Hồ Chí Minh vào trường học và các chương trình giáo dục, trải nghiệm dành cho thế hệ trẻ. Học sinh, sinh viên không chỉ học lịch sử qua sách giáo khoa mà được tham gia hành trình “Theo chân Bác”, trại hè “Về nguồn - Cao Bằng”, lớp học tại di tích, diễn đàn với nhân chứng, nhà nghiên cứu, trải nghiệm các hiện vật lịch sử; tiếp cận bản đồ số, phim tư liệu, học liệu đa phương tiện và các sản phẩm sáng tạo về cuộc đời, sự nghiệp của Người. 

Từ tham quan, người trẻ sẽ tiến tới tìm hiểu; từ xúc động trước hiện vật đến chủ động nghiên cứu, kiểm chứng và kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ của thế hệ mình. Mỗi di tích phải trở thành một lớp học mở, mỗi hiện vật là một câu chuyện có khả năng nuôi dưỡng lý tưởng và truyền cảm hứng hành động.

Giám đốc Ban Quản lý các di tích QGĐB tỉnh Đào Văn Mùi cho biết: Thực tiễn những năm qua, tại Khu di tích QGĐB Pác Bó, rừng Trần Hưng Đạo, Chiến thắng Biên giới năm 1950, cho thấy sức lan tỏa bước đầu của mô hình không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Hằng năm, tại các khu di tích QGĐB, các đơn vị trong và ngoài tỉnh đã tổ chức hơn 100 buổi sinh hoạt chính trị, học tập chuyên đề, thu hút trên 10.000 lượt cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên và học sinh tham gia. Những buổi kể chuyện về Bác, hoạt động ngoại khóa, lễ báo công và sinh hoạt Đoàn, Đội đã giúp lịch sử đến gần người trẻ bằng cách trực quan, chân thực. 

Từ hạt nhân Pác Bó, Đề án Không gian văn hóa Hồ Chí Minh hướng tới kết nối các địa phương trong nước gắn với cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Người, hình thành trục Pác Bó - Tân Trào - Hà Nội - Nghệ An - Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhiều “tọa độ Hồ Chí Minh”. Không gian ấy đồng thời mở rộng liên kết tới những địa danh ở nước ngoài, nơi Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc từng sống, lao động và hoạt động trong 30 năm tìm đường cứu nước.

Qua một “bản đồ sống”, thế hệ trẻ có thể theo dấu hành trình từ người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đến lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh; hiểu sâu hơn con đường Người tìm thấy, lựa chọn và cùng Đảng lãnh đạo nhân dân hiện thực hóa bằng thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, khai sinh Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vì thế không chỉ kết nối các địa danh, mà còn nối quá khứ với hiện tại, di sản với sáng tạo, lý tưởng cách mạng với khát vọng cống hiến. Từ Pác Bó - cội nguồn cách mạng, ngọn cờ độc lập - hệ tư tưởng, di sản của Người tiếp tục trở thành điểm tựa bồi đắp bản lĩnh, văn hóa và trách nhiệm cho chủ nhân tương lai của đất nước.