Thị trường tài sản số: Việt Nam cần chuẩn bị gì trước khi thí điểm?

TS. Nguyễn Hải Nam, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội chia sẻ.

Việt Nam đang hình thành nền tảng pháp lý cho phát triển công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và tài sản số. Luật Công nghiệp công nghệ số đã tạo hành lang cho các công nghệ mới, trong khi Luật Trí tuệ nhân tạo thể hiện cách tiếp cận quản lý lấy con người làm trung tâm, gắn với mức độ rủi ro.

Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg xác định AI, dữ liệu lớn và blockchain thuộc nhóm công nghệ chiến lược. Trong khi đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP mở ra cơ chế thí điểm đối với thị trường tài sản số, tài sản mã hóa, cùng với không gian thử nghiệm các dịch vụ, công nghệ mới tại Trung tâm tài chính quốc tế ở TP HCM và Đà Nẵng.

TS. Nguyễn Hải Nam, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội cho rằng, việc chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang công nghệ cao là yêu cầu cấp bách trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo ông Nam, khi nền kinh tế cần lượng vốn lớn cho tăng trưởng, tài sản số và tài sản mã hóa có thể trở thành một kênh dẫn vốn mới bên cạnh tín dụng ngân hàng và thị trường chứng khoán.

TS. Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh: “Chúng ta là quốc gia thứ 46 công nhận tài sản số, nghĩa là không phải tiên phong, nhưng cũng không hề muộn”.

Theo vị đại biểu Quốc hội, Việt Nam đang triển khai chiến lược 3 tầng gồm: thí điểm kiểm soát đổi mới sáng tạo; tạo không gian phát triển cho tài sản số, tài sản mã hóa; và tiến tới thí điểm giao dịch.

Tuy nhiên, ông Nam lưu ý quá trình phát triển phải đi cùng các yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và an ninh mạng, qua đó tạo điều kiện thu hút dòng vốn quốc tế hợp pháp.

Ở góc độ cơ quan quản lý trực tiếp thị trường, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch Tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khung quản lý thị trường đã cơ bản hoàn thiện, đi kèm các điều kiện kinh doanh chặt chẽ.

Theo ông Hòa, 5 doanh nghiệp tương ứng với 5 sàn giao dịch đầu tiên đã được chấp thuận nguyên tắc. Các doanh nghiệp đang hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn thông tin cấp độ 4, quy trình nghiệp vụ và các điều kiện cần thiết, trong đó có nghĩa vụ góp vốn 10.000 tỷ đồng trước khi chính thức tham gia thí điểm.

Thời điểm các sàn giao dịch chính thức hoạt động sẽ phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị của từng doanh nghiệp.

Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển tài sản số, với sự đồng hành, hỗ trợ của Nhà nước trong hoàn thiện pháp lý và quản lý thị trường.

Về nguyên tắc vận hành, ông Hòa lưu ý: “Doanh nghiệp Việt Nam phát hành tài sản mã hóa trên cơ sở tài sản thực cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ nhà đầu tư nước ngoài mới được mua, bán”, ông Hòa cho biết.

Bên cạnh đó, các giao dịch bắt buộc thực hiện bằng đồng Việt Nam và tuân thủ quy tắc Travel Rule của FATF, nhằm tăng cường khả năng kiểm soát dòng tiền và góp phần đưa Việt Nam thoát khỏi danh sách “vùng xám”. 

Ông Phan Vũ Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP HCM (EIC) đánh giá, việc Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức công nhận tài sản số là một loại tài sản là bước tiến đáng chú ý.

Tuy nhiên, ông cho rằng thị trường vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, trong đó có việc phân loại tài sản, nghĩa vụ thuế, điều kiện cấp phép và cơ chế giải quyết tranh chấp liên quan đến tài sản số.

Theo ông Tuấn, việc sớm cụ thể hóa các quy định sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn trong quá trình tham gia thị trường.

Ông Phan Vũ Tuấn đề xuất: “Cần đẩy nhanh việc cụ thể hóa các quy định, hướng dẫn, sớm đưa khung pháp lý vào vận hành thực tế, giúp doanh nghiệp chủ động đón dòng vốn quốc tế”.

Theo ông Tuấn, cơ chế thí điểm giao dịch thị trường tài sản số, tài sản mã hóa cùng với sandbox sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành thị trường, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn và minh bạch trong quá trình vận hành.

Việc hoàn thiện pháp lý, chuẩn bị hạ tầng và kiểm soát rủi ro đang được xem là những điều kiện then chốt trước khi thị trường tài sản số, tài sản mã hóa bước vào giai đoạn thí điểm tại Việt Nam.