Thiếu hụt dầu diesel toàn cầu có thể còn tiếp diễn đến năm 2027 khi tồn kho cạn dần

Tại Mỹ, tồn kho diesel đã giảm xuống mức thấp nhất vào thời điểm này trong năm kể từ khi dữ liệu được ghi nhận, trong khi giá bán lẻ lần đầu tiên vượt 6 USD/gallon trong tháng 9. Áp lực nguồn cung cũng xuất hiện tại châu Âu và châu Á, cho thấy tình trạng thiếu hụt đang mang tính toàn cầu thay vì chỉ tập trung ở một thị trường.

Giá nhiên liệu tăng đang gây sức ép lên nông dân và các doanh nghiệp vận tải Mỹ, đồng thời trở thành một vấn đề kinh tế đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tín hiệu đáng chú ý từ thị trường kho chứa Mỹ

Một trong những chỉ báo đáng chú ý về tình trạng thiếu diesel đến từ thị trường lưu trữ.

The Tank Tiger, công ty môi giới kho chứa, cho biết, công suất bồn chứa diesel còn trống để cho thuê tại Bắc Mỹ và các đảo Caribbean - một trung tâm giao dịch quan trọng - đã tăng từ khoảng 11 triệu thùng hồi tháng 6 lên 13 triệu thùng trong tháng 10, mức cao nhất trong 4 năm.

Sự gia tăng này không phản ánh nguồn cung kho chứa dư thừa theo nghĩa thông thường. Ngược lại, các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu đang không muốn gia hạn hợp đồng thuê kho vì lượng diesel sẵn có quá thấp để tiếp tục lấp đầy các bồn chứa.

Theo Reuters, Steven Barsamian, Giám đốc vận hành The Tank Tiger, nhận định tốc độ rút diesel khỏi các kho chứa Mỹ trong những tháng gần đây cho thấy thị trường đã được cung ứng rất chặt chẽ. Trong khi đó, việc nhiều bồn chứa được đưa trở lại thị trường cho thuê phản ánh kỳ vọng nguồn cung sẽ tiếp tục khan hiếm.

Sự kết hợp giữa tồn kho giảm và công suất lưu trữ bỏ trống cho thấy thị trường có thể vẫn thiếu diesel ít nhất đến quý I/2027. Các hợp đồng thuê bồn chứa thường có thời hạn từ 6 tháng đến 1 năm, do đó việc doanh nghiệp không gia hạn hợp đồng hiện tại cũng phần nào phản ánh kỳ vọng của họ về nguồn cung trong những tháng tới.

Số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) củng cố nhận định này. Tồn kho diesel của Mỹ giảm xuống 107,9 triệu thùng tính đến ngày 11/9, mức thấp nhất vào thời điểm này trong năm kể từ năm 1982.

EIA dự báo tồn kho dầu nhiên liệu chưng cất - nhóm sản phẩm trong đó diesel chiếm phần lớn - sẽ giảm xuống dưới 100 triệu thùng trong tháng 9. Cơ quan này đồng thời dự kiến tồn kho sẽ duy trì dưới mức thấp nhất của phạm vi 5 năm cho đến cuối năm 2026 và trong phần lớn năm 2027.

Áp lực nguồn cung lan sang châu Âu và châu Á

Tình trạng thiếu diesel cũng đang được phản ánh tại các trung tâm tiêu thụ lớn khác.

Tồn kho tại trung tâm lưu trữ, lọc dầu và giao dịch Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) của châu Âu thấp hơn 16% so với mức trung bình 5 năm trong tháng 7, theo dữ liệu mới nhất của Insights Global.

Trong khi đó, tại Singapore, tổng tồn kho các sản phẩm chưng cất đạt trung bình khoảng 8,2 triệu thùng trong vài tuần gần đây. Mức này tương đương thời điểm trước xung đột Iran nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình 9,6 triệu thùng của năm 2025.

Andrea Pescatori, Phó trưởng bộ phận khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhận định tại Hội nghị Dầu khí châu Á - Thái Bình Dương ở Singapore rằng, nhiều thị trường mới nổi tại châu Á đang chịu tác động đáng kể từ tình trạng nguồn cung nhiên liệu thắt chặt.

Đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ, sản xuất và nông nghiệp, giá diesel cao có thể nhanh chóng chuyển thành chi phí logistics và chi phí đầu vào lớn hơn. Điều này khiến diễn biến của thị trường diesel có tác động rộng hơn nhiều so với biến động giá dầu thô đơn thuần.

Tại Mỹ, giá diesel bán lẻ đã vượt 6 USD/gallon trong tháng này lần đầu tiên. Chi phí nhiên liệu tăng cũng buộc một số doanh nghiệp phải điều chỉnh hoạt động. EcoBox Dumpsters, một công ty quản lý chất thải của Mỹ, đang sử dụng xe tải nhỏ hơn khi có thể, kết hợp các chuyến giao hàng và thu gom trong cùng khu vực, đồng thời xác nhận lịch trình để hạn chế những chuyến đi không cần thiết.

Biên lợi nhuận lọc dầu cao tạo động lực tăng sản lượng

Mặc dù triển vọng nguồn cung vẫn thắt chặt, một số yếu tố có thể giúp hạn chế đà tăng của giá diesel.

Đáng chú ý nhất là lợi nhuận lọc dầu đang ở mức rất cao. Biên lợi nhuận lọc dầu diesel tại Mỹ tăng lên mức kỷ lục, tạo động lực cho các nhà máy tăng sản lượng. Biên lợi nhuận này được thể hiện qua crack spread, tức chênh lệch giữa giá diesel và giá dầu thô đầu vào, đã lên 118,62 USD/thùng vào ngày 14/9.

Biên lợi nhuận cao tạo động lực để các nhà máy lọc dầu tăng sản lượng, qua đó bổ sung nguồn cung cho thị trường. Tuy nhiên, khả năng phản ứng của các nhà máy vẫn phụ thuộc vào nguồn dầu thô đầu vào, công suất lọc dầu và tình trạng vận hành tại từng khu vực.

Alex Hodes, Giám đốc chiến lược thị trường năng lượng tại StoneX, cho rằng giá diesel Mỹ vẫn có thể tăng thêm khi các nhà mua hàng tại Bờ Đông đẩy mạnh tích trữ trước mùa sưởi ấm. Theo ông, thị trường có thể chưa đạt đỉnh giá trong ngắn hạn.

Trung Quốc cũng có thể trở thành nguồn bổ sung cho thị trường. Nhà kinh tế năng lượng Philip Verleger nhận định xuất khẩu nhiên liệu tinh chế của Trung Quốc có khả năng tiếp tục tăng sau khi nước này liên tục nâng lượng xuất khẩu trong những tháng gần đây.

Tuy nhiên, những nguồn cung bổ sung này khó có thể hoàn toàn loại bỏ nguy cơ thiếu hụt nếu các nguồn cung lớn khác tiếp tục bị gián đoạn.

Trung Đông và Nga vẫn là những biến số quan trọng

Triển vọng diesel trong mùa đông sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến xuất khẩu từ Trung Đông và Nga.

Các lãnh đạo trong ngành được Reuters dẫn lời dự kiến nguồn cung diesel toàn cầu sẽ tiếp tục thắt chặt trong suốt mùa đông, đặc biệt nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn xuất khẩu nhiên liệu. Nga cũng dự kiến kéo dài các hạn chế xuất khẩu diesel đến cuối tháng 10, theo Vedomosti, nhật báo kinh doanh của Nga.

Trong bối cảnh tồn kho tại nhiều trung tâm tiêu thụ lớn đã xuống thấp, bất kỳ sự gián đoạn mới nào cũng có thể nhanh chóng tác động đến giá. Một sự cố lớn tại nhà máy lọc dầu, xung đột leo thang tại Iran hoặc Nga-Ukraine, hay việc nguồn cung xuất khẩu từ một nhà sản xuất lớn tiếp tục suy giảm đều có thể khiến thị trường thắt chặt hơn.

Theo Alex Hodes, các yếu tố cung - cầu hiện tại vẫn đang ủng hộ mặt bằng giá diesel cao trong một thời gian nữa.