Thiếu lao động tại công trình nhà ở dân sinh

Hiện nay, cùng với tốc độ đô thị hóa và phát triển hạ tầng, nhu cầu xây dựng nhà ở riêng lẻ của người dân tăng mạnh, nhất là tại các khu vực đô thị, trung tâm xã sau sắp xếp đơn vị hành chính và những địa bàn đang phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, trái ngược với nhu cầu ngày càng lớn, nguồn nhân lực xây dựng lại ngày càng khan hiếm. Qua khảo sát tại nhiều công trình dân sinh cho thấy, lực lượng lao động hiện chỉ đáp ứng khoảng 50 - 70% nhu cầu thực tế. Tình trạng thiếu hụt diễn ra ở hầu hết các vị trí, từ thợ xây, thợ sắt, thợ cốp pha đến thợ hoàn thiện, khiến nhiều công trình phải thi công cầm chừng hoặc kéo dài thời gian hoàn thành.

Hiện nay, tại nhiều công trình nhà ở dân sinh thiếu hụt lao động.

Là người nhận thi công các công trình nhà ở dân sinh, anh Nguyễn Văn Toàn, chủ thầu xây dựng trên địa bàn tỉnh cho biết anh đang nhận thi công hai công trình nhà ở riêng lẻ tại phường Điện Biên Phủ và phường Mường Thanh với đội thợ hơn 20 người. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, bình quân mỗi ngày chỉ có 5 - 7 công nhân có mặt tại công trường, số còn lại thường xuyên xin nghỉ hoặc chuyển sang làm việc tại các đơn vị khác. “Có thời điểm công trình phải thi công cầm chừng, nhiều hạng mục buộc phải giãn tiến độ. Muốn tuyển thêm thợ cũng rất khó bởi lao động có tay nghề số lượng hạn chế.” - anh Toàn chia sẻ.

Không chỉ gây khó cho các nhà thầu, tình trạng thiếu lao động còn ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ dân đang xây dựng nhà ở. Nhiều công trình phải kéo dài thời gian thi công, phát sinh thêm chi phí và làm đảo lộn kế hoạch sinh hoạt của gia đình.

Gia đình anh Hoàng Văn Bình, phường Mường Thanh khởi công xây dựng nhà từ đầu năm 2026 nhưng đến nay công trình vẫn chậm hơn kế hoạch do đơn vị thi công liên tục thiếu nhân công. Có thời điểm cả công trình chỉ có vài người làm việc, nhiều hạng mục phải chờ đủ thợ mới triển khai được. “Ban đầu nhà thầu dự kiến hoàn thành trong khoảng 4 tháng, nhưng đến nay tiến độ đã kéo dài hơn dự kiến. Việc chậm thi công đã làm phát sinh thêm chi phí.” - anh Bình cho biết.

Nhiều công trình xây dựng nhà ở riêng lẻ chỉ có vài nhân công.

Theo các chủ thầu, tình trạng thiếu lao động bắt đầu xuất hiện từ đầu năm 2026 và ngày càng rõ nét khi hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt triển khai trên địa bàn tỉnh. Chỉ riêng các dự án thuộc hệ sinh thái Vingroup đã có nhu cầu tuyển khoảng 7.000 lao động với mức thu nhập từ 14 - 33 triệu đồng/tháng; một số vị trí tổ trưởng có thu nhập trên 40 triệu đồng/tháng. Cùng với tiền lương, doanh nghiệp còn hỗ trợ đào tạo nghề miễn phí, trả lương trong thời gian học việc, bố trí chỗ ở và nhiều chế độ phúc lợi khác. Chính sách hấp dẫn này đã thu hút một lượng lớn lao động địa phương chuyển sang làm việc tại đây.

Việc triển khai đồng loạt 15 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới trên địa bàn tỉnh cũng làm gia tăng đáng kể nhu cầu lao động xây dựng. Đây đều là những công trình có quy mô lớn, khối lượng thi công nhiều và yêu cầu hoàn thành trước năm học 2026 - 2027 (đối với 9 công trình khởi công trong năm 2025). Tiến độ gấp khiến các nhà thầu phải huy động tối đa nhân lực, thậm chí điều chuyển công nhân từ các công trình khác sang. Điều này càng làm nguồn lao động dành cho các công trình dân sinh bị thu hẹp.

Là một trong những doanh nghiệp xây dựng lớn trên địa bàn tỉnh, Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng số 6 hiện sử dụng khoảng 850 lao động, chủ yếu là lao động địa phương. Để giữ chân công nhân, từ đầu năm đến nay doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng khoảng 10% tiền lương. Tuy nhiên, việc tuyển dụng vẫn gặp nhiều khó khăn do thị trường lao động ngày càng cạnh tranh. Để chủ động nguồn nhân lực, doanh nghiệp đã tuyển cả lao động chưa có tay nghề, tổ chức đào tạo trực tiếp tại công trường theo phương thức “cầm tay chỉ việc” trước khi bố trí vào từng vị trí phù hợp.

Theo số liệu của ngành chức năng, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho 9.627 lượt người; tạo việc làm mới cho 5.580 lao động. Tuy nhiên, trên 60% lao động sau đào tạo được cung ứng cho các doanh nghiệp, tập đoàn lớn. Riêng Trung tâm Việc làm - Người có công (Sở Nội vụ) đã tiếp nhận nhu cầu tuyển dụng của 318 doanh nghiệp với hơn 1.300 vị trí việc làm, tổng nhu cầu tuyển trên 26.000 lao động. Điều này cho thấy người lao động tự do đang có xu hướng chuyển dịch sang làm việc tại các đơn vị, doanh nghiệp, tập đoàn lớn, với sự ổn định hơn.

Để giữ chân công nhân, từ đầu năm đếm nay, Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng số 6 đã điều chỉnh tăng khoảng 10% tiền lương.

Anh Lò Văn Tình, xã Mường Ảng cho biết: Trước đây chủ yếu làm việc cho các chủ thầu xây dựng công trình dân sự. Tuy nhiên, từ khi các dự án của Tập đoàn Vingroup triển khai tuyển dụng lao động với mức thu nhập hấp dẫn, tôi quyết định chuyển sang làm việc tại công trường của doanh nghiệp. Nhiều lao động cùng địa phương cũng lựa chọn chuyển sang bởi thu nhập cao, môi trường làm việc chuyên nghiệp.

Để giữ chân công nhân, nhiều chủ thầu buộc phải tăng tiền công, hỗ trợ xăng xe, bữa ăn, thưởng chuyên cần hoặc điều chuyển lao động giữa các công trình. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế bởi mức thu nhập tại các công trình nhà ở dân sinh vẫn khó cạnh tranh với các dự án trọng điểm có nguồn vốn lớn. Để giải quyết căn cơ tình trạng thiếu lao động trong lĩnh vực xây dựng nhà ở dân sinh, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp. Về phía các chủ thầu, cùng với việc cải thiện thu nhập, cần xây dựng môi trường làm việc an toàn, chuyên nghiệp và tạo cơ hội nâng cao tay nghề cho người lao động.

Trong bối cảnh Điện Biên đang triển khai đồng thời nhiều dự án lớn, áp lực cạnh tranh lao động sẽ còn tiếp diễn. Nếu không sớm có giải pháp cân đối và phát triển nguồn nhân lực xây dựng, tình trạng thiếu thợ tại các công trình nhà ở dân sinh sẽ còn kéo dài.