Thói quen dễ gây đau lưng những ngày cận Tết

Những ngày cận Tết, việc tổng vệ sinh, dọn dẹp nhà cửa là thói quen không thể thiếu trong nhiều gia đình Việt. Lau chùi bàn ghế, quét dọn, bê vác đồ đạc, giặt giũ, trang trí nhà cửa… thường được thực hiện liên tục trong nhiều ngày.

Tuy nhiên, không ít người sau những ngày tất bật chuẩn bị Tết lại phải đối mặt với tình trạng đau lưng, mỏi cổ, thậm chí đau dữ dội vùng thắt lưng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và sức khỏe. Nguyên nhân gây đau lưng trong dịp Tết không chỉ đến từ việc lao động quá sức mà còn xuất phát từ những thói quen và tư thế sai, lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

Dọn nhà - "thủ phạm" hàng đầu gây đau lưng

Một trong những tư thế phổ biến nhất khi dọn dẹp là cúi gập người lau nhà, lau gầm giường, gầm tủ. Nhiều người có thói quen khom lưng sâu, giữ nguyên tư thế trong thời gian dài để lau chùi hoặc cố với tay lau đồ trên cao. Những tư thế này khiến cột sống thắt lưng phải chịu áp lực lớn, cơ và dây chằng bị kéo căng quá mức.

Nếu duy trì trong nhiều giờ, nguy cơ đau lưng cấp, co cứng cơ lưng, thậm chí thoát vị đĩa đệm sẽ tăng cao, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Ngồi xổm lâu

Ngồi xổm để giặt đồ, lau sàn hoặc vệ sinh các vị trí thấp trong nhà là tư thế quen thuộc với nhiều người. Tuy nhiên, việc ngồi xổm trong thời gian dài khiến trọng lượng cơ thể dồn nhiều lên cột sống thắt lưng và khớp gối, làm tăng nguy cơ đau lưng, tê chân và đau khớp.

Đối với những người có tiền sử thoái hóa cột sống, thoái hóa khớp gối hoặc loãng xương, tư thế này có thể khiến bệnh tái phát hoặc tiến triển nặng hơn.

Bê, nhấc đồ nặng sai cách

Trong quá trình dọn dẹp ngày Tết, việc bê chậu cây cảnh, nhấc bàn ghế, khiêng đồ đạc là điều khó tránh khỏi. Nhiều người có thói quen cúi người nhấc vật nặng bằng lực của lưng, trong khi chân gần như không tham gia.

Đây là tư thế rất nguy hiểm cho cột sống. Khi cúi lưng nhấc vật nặng đột ngột, áp lực lên đĩa đệm tăng gấp nhiều lần so với tư thế đứng thẳng, dễ gây đau lưng cấp, căng cơ, trượt đốt sống, thậm chí dẫn đến thoát vị đĩa đệm.

Làm việc liên tục, không nghỉ ngơi

Một sai lầm phổ biến khác là cố gắng dọn dẹp "cho xong trong một ngày", làm việc liên tục nhiều giờ mà không nghỉ ngơi. Khi cơ bắp không được thư giãn, lưu thông máu giảm, các cơ dễ bị co cứng, gây đau nhức vùng lưng và cột sống.

Ngoài ra, làm việc quá sức trong khi cơ thể chưa được khởi động cũng làm tăng nguy cơ chấn thương cơ - xương - khớp.

Không ít người sau những ngày tất bật chuẩn bị Tết lại phải đối mặt với tình trạng đau lưng.

Làm thế nào để hạn chế đau lưng khi dọn dẹp ngày Tết?

Để bảo vệ sức khỏe cột sống trong những ngày cuối năm, mọi người cần lưu ý một số nguyên tắc sau:

Giữ tư thế đúng khi cúi và nhấc đồ: Khi nhấc vật nặng, nên gập gối, giữ lưng thẳng, dùng lực của chân thay vì lưng, tránh xoay người đột ngột khi đang bê đồ.
Chia nhỏ công việc, tránh làm quá sức: Không nên dọn dẹp toàn bộ nhà cửa trong một ngày. Mỗi lần làm việc khoảng 30 - 45 phút, sau đó nghỉ 5 - 10 phút để cơ thể hồi phục.
Hạn chế ngồi xổm và cúi gập lâu: Khi lau sàn, nên sử dụng cây lau cán dài. Nếu cần làm việc ở vị trí thấp, có thể quỳ gối trên đệm mềm thay vì ngồi xổm lâu.
Khởi động trước khi làm việc: Trước khi dọn dẹp, nên dành 5 - 10 phút xoay khớp cổ, vai, lưng, hông và gối để giúp cơ bắp linh hoạt, giảm nguy cơ chấn thương.
Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Dùng ghế chắc chắn, thang có tay vịn khi lau chùi trên cao, tránh đứng kiễng hoặc với tay quá mức.
Lắng nghe cơ thể: Nếu xuất hiện đau lưng, tê chân, đau lan xuống mông hoặc đùi, cần dừng công việc và nghỉ ngơi. Trường hợp đau kéo dài, đau tăng dần hoặc kèm theo tê bì, yếu chân, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được tư vấn kịp thời.

Tóm lại: Dọn dẹp nhà cửa ngày Tết là việc cần thiết, mang ý nghĩa làm mới không gian sống, chuẩn bị cho năm mới. Tuy nhiên, người dân không nên vì quá chú trọng công việc mà bỏ qua sức khỏe bản thân. Việc giữ tư thế đúng, làm việc điều độ và biết lắng nghe cơ thể sẽ giúp mỗi gia đình đón Tết trọn vẹn, vui khỏe.

Để ngăn khởi phát cơn đau, người bệnh cần tránh các thói quen xấu, điều chỉnh thời gian làm việc, vui chơi và nghỉ ngơi hợp lý. Khi cơn đau xuất hiện, nên nghỉ ngơi ngay, có thể nằm nghiêng, gập nhẹ đầu gối và chèn gối nhỏ giữa hai chân để giúp cột sống thẳng, thư giãn cơ lưng. Cần luân phiên đổi bên nằm để tránh lệch cột sống. Trường hợp đau thắt lưng không thuyên giảm, kéo dài nhiều ngày có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng như đau thần kinh tọa, viêm cột sống dính khớp… Người bệnh cần sớm đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời.

BS Phạm Thị Hoa