Thu hẹp diện thực hiện đánh giá tác động môi trường nhưng phải kiểm soát chặt nguồn phát thải lớn

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung thảo luận

Đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép môi trường

Theo Tờ trình dự án Luật do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên trình bày, dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 78/171 điều; bổ sung mới 2 điều (Điều 72a và Điều 139a).

Về đánh giá sơ bộ tác động môi trường và đánh giá tác động môi trường (ĐTM), dự thảo Luật giảm số nhóm tiêu chí môi trường từ 3 xuống 2 và giao Chính phủ quy định chi tiết; đơn giản hóa việc phân loại dự án từ 4 xuống 3 nhóm.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên trình bày dự thảo

Dự thảo cũng cắt giảm đáng kể đối tượng phải thực hiện ĐTM, bổ sung các trường hợp được miễn và chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường. Nội dung báo cáo, trình tự thẩm định ĐTM được đơn giản hóa; thẩm quyền thẩm định được phân định rõ. Chính phủ được giao quy định phạm vi, hiệu lực của quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM nhằm tránh chồng chéo với các công cụ quản lý khác.

Đối với đánh giá sơ bộ tác động môi trường, dự thảo cụ thể hóa các quy định theo hướng tập trung vào việc lựa chọn địa điểm, tính khả thi và hiệu quả của dự án.

Dự thảo Luật cũng cắt giảm mạnh đối tượng phải có giấy phép môi trường theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, chuyển từ “tiền kiểm” sang tăng cường “hậu kiểm”. Nội dung, hồ sơ cấp phép được đơn giản hóa; thời hạn giấy phép môi trường của một số đối tượng được kéo dài, đồng thời tăng phân quyền cấp phép cho địa phương.

Trong quản lý chất thải, dự thảo bổ sung quy định về chuyển đổi số, yêu cầu cập nhật dữ liệu về phát sinh, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý chất thải, bao gồm chứng từ và biên bản giao nhận điện tử.

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban đánh giá cao bước cải cách trong cắt giảm đối tượng phải thực hiện ĐTM, phải có giấy phép môi trường và đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp tỉnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày thẩm tra

Bên cạnh đó, cần tiếp tục rà soát kỹ việc miễn ĐTM đối với dự án thứ cấp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp; phân loại cụ thể để những dự án có lưu lượng khí thải lớn vẫn phải thực hiện ĐTM, bảo đảm kiểm soát chặt các nguồn phát thải lớn.

Cùng với phân cấp và cắt giảm thủ tục, Thường trực Ủy ban đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương và các biện pháp quản lý thay thế để tránh buông lỏng quản lý; quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra sự cố môi trường. Đồng thời, cần chuẩn bị hạ tầng quản trị dữ liệu số và tăng cường năng lực hậu kiểm.

Làm rõ thẩm quyền với nguồn thải liên tỉnh

Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, về giấy phép môi trường, phân cấp và hậu kiểm, dự thảo Luật sửa đổi các Điều 39, 40, 41, 42, 43, 44 và 46 theo hướng thu hẹp đối tượng phải có giấy phép môi trường, đơn giản hóa thủ tục và tăng phân cấp cho địa phương.

Cơ bản thống nhất với hướng sửa đổi này, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa Điều 39 và Điều 42, tránh trường hợp không thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường nhưng vẫn phát sinh thủ tục cấp hoặc điều chỉnh giấy phép do quy định chưa thống nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu

Đối với Điều 40, cần quy định rõ nội dung của giấy phép môi trường, trong đó xác định cụ thể các nghĩa vụ về phát thải, vận hành công trình bảo vệ môi trường, quan trắc và kiểm soát ô nhiễm, làm căn cứ cho công tác hậu kiểm.

Về thẩm quyền cấp giấy phép môi trường tại Điều 41, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục làm rõ việc phân cấp đối với trường hợp nguồn thải có phạm vi tác động liên tỉnh hoặc có rủi ro môi trường cao. Báo cáo thẩm tra sơ bộ cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung tại khoản 1 Điều 35 và khoản 1 Điều 41 căn cứ vào phạm vi tác động liên tỉnh, xuyên biên giới để xác định thẩm quyền.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý Chính phủ nghiên cứu kỹ nội dung này, bảo đảm việc phân cấp không làm phát sinh khoảng trống trong quản lý, xử lý các vấn đề môi trường có tính chất liên vùng, liên tỉnh.

Tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế xanh, thị trường carbon

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã phối hợp để chuẩn bị hồ sơ dự án Luật trình phiên họp. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Luật tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận nội dung thảo luận

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, bám sát các chủ trương của Đảng để quy định phù hợp về trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với quốc tế theo lộ trình, tỷ lệ phù hợp với từng giai đoạn và bảo đảm lợi ích quốc gia.

Bên cạnh đó, hoàn thiện cơ chế, chính sách huy động nguồn lực của người dân và doanh nghiệp tham gia bảo vệ môi trường; quy định về tỷ lệ chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường; khuyến khích đầu tư sản xuất kinh doanh xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy phát triển thị trường carbon, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu luật hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, quy trình, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, nhằm thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp. Các nội dung sửa đổi, bổ sung cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính khả thi, minh bạch, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phù hợp với thực tiễn quản lý.

Đối với hệ thống thủ tục hành chính về môi trường, cần tiếp tục đơn giản hóa, cắt giảm tối đa thủ tục phát sinh; rà soát chặt chẽ quy định miễn ĐTM đối với dự án thứ cấp. Đồng thời, nghiên cứu miễn thủ tục điều chỉnh giấy phép môi trường đối với trường hợp cải tiến công nghệ xanh hoặc áp dụng quy chuẩn mới nhưng không làm gia tăng tác động đến môi trường.