Thu hút người tài cần môi trường, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Theo ông Nguyễn Vũ Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cốc Cốc, để người tài gắn bó lâu dài, điều quan trọng không chỉ là chính sách đãi ngộ mà còn là xây dựng môi trường đủ hấp dẫn để họ phát huy năng lực và tạo ra những giá trị lớn cho đất nước. Phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Vũ Anh xung quanh chủ đề này.

Từng đảm nhiệm các vị trí quản lý tại các doanh nghiệp ngoài nước trong lĩnh vực công nghệ, ngân hàng, vì sao ông quyết định trở về Việt Nam để đóng góp cho sự phát triển của khoa học, công nghệ?

Rất nhiều người hỏi vì sao tôi quyết định trở về Việt Nam. Thực ra, tôi chưa bao giờ coi Việt Nam là nơi để quay về, mà luôn là nơi mình thuộc về.

Tôi lớn lên trong cộng đồng người Việt tại Pháp, có nhiều cơ hội sống giữa hai nền văn hóa. Những trải nghiệm đó giúp tôi hiểu rõ hơn về bản sắc của mình. Sau này, khi có dịp tiếp xúc với nhiều du học sinh và người Việt ở nước ngoài, mong muốn trở về Việt Nam ngày càng rõ ràng. Đó không phải là một quyết định bất chợt, mà là kết quả của cả một quá trình tìm hiểu về cội nguồn và nhận ra nơi mình có thể tạo ra nhiều giá trị nhất.

Ông Nguyễn Vũ Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cốc Cốc.

Tôi chưa bao giờ xem việc trở về là sự đánh đổi giữa cơ hội trong nước và quốc tế. Sau nhiều năm học tập, làm việc ở nước ngoài, tôi có cơ hội tiếp cận những chuẩn mực quốc tế về công nghệ, quản trị, sản phẩm và kinh doanh. Nhưng càng đi nhiều, tôi càng nhận thấy Việt Nam là nơi những kinh nghiệm đó có thể tạo ra tác động lớn hơn.

Ở các thị trường công nghệ phát triển, một kỹ sư hay nhà quản trị giàu kinh nghiệm chỉ là một mắt xích trong hệ sinh thái đã hoàn thiện. Còn tại Việt Nam, cùng những kinh nghiệm ấy có thể góp phần xây dựng đội ngũ, phát triển năng lực công nghệ và tạo ra những sản phẩm phục vụ hàng triệu người dùng. Chính khả năng tạo ra tác động trực tiếp đó là điều hấp dẫn tôi.

Đó cũng là lý do Cốc Cốc có ý nghĩa đặc biệt. Trong bối cảnh trình duyệt và công cụ tìm kiếm gần như là sân chơi của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, Cốc Cốc vẫn kiên định theo đuổi việc phát triển các công nghệ nền tảng do người Việt làm chủ. Đây là hành trình đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, đầu tư bền bỉ và liên tục đổi mới.

Có những bài toán chỉ doanh nghiệp Việt Nam mới đủ động lực và sự thấu hiểu để giải quyết, như xử lý tiếng Việt, đáp ứng nhu cầu nội dung địa phương hay thiết kế sản phẩm phù hợp với thói quen học tập, làm việc và tìm kiếm thông tin của người Việt.

Tôi cũng may mắn được trở về đúng thời điểm Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với khát vọng làm chủ công nghệ và phát triển kinh tế số. Từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu đến hạ tầng số vẫn còn rất nhiều bài toán lớn cần được giải quyết. Tôi tin mình đang ở đúng nơi để mang những kinh nghiệm tích lũy trong môi trường quốc tế vào giải quyết các bài toán của Việt Nam.

Từ khi Nghị quyết 57 được ban hành, theo ông, việc thu hút nhân tài về Việt Nam đã có những chuyển biến gì? Việt Nam còn cần bổ sung những yếu tố nào để thu hút người tài?

Theo tôi, thay đổi lớn nhất là sự chuyển biến về nhận thức.

Nếu trước đây khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được nhắc đến nhiều thì nay, với Nghị quyết 57, những lĩnh vực này đã được xác định là động lực đột phá cho phát triển đất nước.

Ứng dụng tìm kiếm Make in Vietnam được nhiều người sử dụng.

Tôi cảm nhận rõ điều đó qua các cuộc trao đổi với nhiều chuyên gia Việt Nam đang học tập và làm việc ở nước ngoài. Từ mong muốn một ngày nào đó được đóng góp cho quê hương, họ bắt đầu tìm kiếm những cơ hội hợp tác cụ thể với doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức nghiên cứu trong nước. Đó là một tín hiệu rất tích cực.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là vai trò của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được nhìn nhận rõ hơn. Không phải mọi nhân tài công nghệ đều lựa chọn làm việc tại viện nghiên cứu hay trường đại học. Nhiều người sẽ đóng góp thông qua doanh nghiệp, startup hay các dự án công nghệ ứng dụng.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở từng chính sách cụ thể, mà ở tư duy xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việt Nam đang từng bước chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Với công nghệ, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi các mô hình mới như AI, dữ liệu hay fintech luôn đi kèm những rủi ro mới. Điều cần thiết là xây dựng khung quản lý phù hợp để đổi mới có trách nhiệm nhưng không làm chậm tốc độ sáng tạo.

Theo tôi, đó mới là nền tảng quan trọng để thu hút và giữ chân người tài. Người làm công nghệ không chỉ tìm kiếm một công việc tốt mà còn muốn được giải quyết những bài toán đủ lớn trong một môi trường đủ kiên định để theo đuổi lâu dài.

Điều này cũng phản ánh khá rõ tại Cốc Cốc. Nhiều đồng nghiệp của chúng tôi từng học tập và làm việc ở nước ngoài đã lựa chọn trở về hoặc gia nhập công ty. Điều giữ họ ở lại không chỉ là vị trí công việc mà còn là cơ hội trực tiếp xây dựng các công nghệ nền tảng ngay tại Việt Nam.

Theo ông, cần có chính sách gì để thu hút nhân tài về đóng góp cho đất nước?

Theo tôi, người tài sẽ gắn bó với nơi họ có cơ hội tạo ra giá trị và tác động tích cực.

Muốn vậy, trước hết doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cần có môi trường cạnh tranh công bằng để phát triển. Ở nhiều lĩnh vực nền tảng như trình duyệt hay công cụ tìm kiếm, doanh nghiệp trong nước vẫn phải cạnh tranh với các tập đoàn công nghệ toàn cầu có lợi thế rất lớn về hệ sinh thái và khả năng phân phối.

Tôi mong Việt Nam tiếp tục hoàn thiện các quy định về cạnh tranh và chống độc quyền, đồng thời tạo điều kiện để các nền tảng số “Make in Vietnam” có thêm cơ hội tiếp cận người dùng.

Bên cạnh đó, cần mở rộng cách nhìn về việc đóng góp cho đất nước. Trở về Việt Nam làm việc là một lựa chọn rất đáng trân trọng, nhưng không phải con đường duy nhất. Điều quan trọng là làm thế nào để tri thức, công nghệ và mạng lưới của người Việt trên toàn thế giới luôn được kết nối với trong nước.

Có người lựa chọn trở về làm việc lâu dài; có người tham gia giảng dạy, cố vấn, kết nối hợp tác quốc tế hoặc đầu tư cho các startup Việt Nam. Theo tôi, mục tiêu của Việt Nam không chỉ là brain gain - thu hút người tài trở về - mà còn là brain circulation, tức tạo ra dòng chảy liên tục của tri thức, kinh nghiệm và cơ hội giữa Việt Nam với cộng đồng trí thức Việt Nam trên toàn thế giới.

Xin trân trọng cảm ơn ông!