Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng: Tạo hành lang pháp lý chặt chẽ trong quản lý chi phí xây dựng

Rà soát, thay đổi để nâng cao hiệu quả đầu tư

Sáng 6/4, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị chuyên đề về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, quản lý định mức xây dựng và giá xây dựng.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, trong những năm qua, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng đã từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý tương đối đồng bộ cho việc xác định và kiểm soát chi phí đầu tư xây dựng đối với các dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đem lại nhiều kết quả tích cực.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng chủ trì hội nghị. (Ảnh: Kế Toại).

Các phương pháp xác định tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng ngày càng được chuẩn hóa; hệ thống định mức, đơn giá xây dựng từng bước được rà soát, cập nhật; công tác thẩm định, phê duyệt và kiểm soát chi phí có nhiều chuyển biến, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, hạn chế thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng.

Song, từ thực tiễn triển khai cho thấy công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng vẫn còn một số tồn tại hạn chế, bất cập, cần tiếp tục thay đổi để nâng cao hiệu quả đầu tư trong bối cảnh mới.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng cho biết, Quốc hội đã thông qua Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 ngày 10/12/2025, Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026; trong đó đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung về quản lý chi phí đầu tư xây dựng để đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao với các loại hình dự án phức tạp, công nghệ hiện đại, công nghệ mới lần đầu áp dụng tại Việt Nam.

Để có đầy đủ hành lang pháp lý triển khai các quy định mới, Bộ Xây dựng đang tập trung công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để trình Chính phủ ban hành và ban hành theo thẩm quyền.

Theo Thứ trưởng, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị để lắng nghe các ý kiến đa chiều của các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà đầu tư, các tổ chức tư vấn, hiệp hội nghề nghiệp, nhà thầu để đánh giá toàn diện thực trạng, nhận diện rõ các tồn tại, nguyên nhân.

Đồng thời, trao đổi, thống nhất các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Toàn cảnh hội nghị. (Ảnh: Kế Toại).

Tiếp tục hoàn thiện để phù hợp thực tiễn quản lý chi phí xây dựng

Tại hội nghị, đại diện các cơ quan, đơn vị tham dự cũng nhấn mạnh hệ thống pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng đã từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho việc quản lý chi phí trong toàn bộ vòng đời dự án. Trách nhiệm quản lý Nhà nước được phân cấp khá rõ giữa Trung ương và địa phương.

Song, trong thực tiễn triển khai, một số quy định về cơ chế, trình tự, thủ tục còn chưa phù hợp với các dự án, nhất là đối với các dự án quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp. Hệ thống định mức, đơn giá đối với các công nghệ mới, vật liệu mới còn thiếu và chậm được cập nhật.

Cách tiếp cận quản lý chi phí chưa theo kịp thực tiễn và thông lệ quốc tế; việc quản lý chi phí đầu tư xây dựng chủ yếu dựa vào hệ thống định mức hành chính; chưa bao quát hết các công nghệ mới; chưa phản ánh đầy đủ biến động của thị trường xây dựng...

Các đại biểu tham dự phát biểu ý kiến tại hội nghị. (Ảnh: Kế Toại).

Từ những điểm nghẽn về quản lý chi phí xây dựng, các đại biểu tham dự cũng đề xuất một số giải pháp trên cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp lý.

TS Dương Văn Cận, Phó chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng, cần xây dựng đơn giá tổng hợp vùng thay đơn giá chi tiết địa phương; tổ chức xây dựng cơ sở dữ liệu gốc chi tiết về hao phí vật liệu, nhân công, máy thi công; Nhà nước có cơ chế tổ chức hình thành các công ty kiểm soát chi phí chuyên nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường.

Ông Trần Hữu Bảo, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, đề xuất, cần có quy định, hướng dẫn cụ thể của cơ quan có thẩm quyền về phương pháp khảo sát, thu thập dữ liệu, phương pháp tính toán, xác định và công bố giá vật liệu xây dựng, thiết bị công trình đảm bảo sát thị trường.

Cần có quy định, hướng dẫn việc phân chia vùng, khu vực để công bố giá vật liệu xây dựng; hoàn thiện cơ chế, công cụ, chế tài… để kiểm soát giá vật liệu do các đơn vị cung cấp đảm bảo khách quan, minh bạch, bám sát giá thị trường.

Đề xuất cơ quan có thẩm quyền giao cho chủ đầu tư khai thác mỏ vật liệu để cung cấp cho các dự án trọng điểm của địa phương, quốc gia và tính phần chi phí khai thác vật liệu xây dựng vào chi phí vật liệu của dự án.

Đại diện Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải cũng cho rằng, quản lý chi phí đầu tư xây dựng là công cụ vĩ mô quan trọng để kiểm soát ngân sách quốc gia, nhưng nó cũng cần phải tạo ra một môi trường công bằng, phản ánh đúng sức lao động và hàm lượng chất xám của đội ngũ kỹ sư, chuyên gia tư vấn.

Việc duy trì những định mức chưa được cập nhật kịp thời theo công nghệ mới, không phù hợp thực tiễn hoặc khuyết hành lang pháp lý cho công nghệ mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành tư vấn thiết kế.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng trân trọng cảm ơn các cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học đã đến tham dự hội nghị và đóng góp nhiều ý kiến thực tiễn, góp phần quan trọng vào việc sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật của ngành Xây dựng.

Thứ trưởng nhấn mạnh, sau khi Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khẩn trương xây dựng các nghị định và thông tư hướng dẫn để trình cấp thẩm quyền ban hành, đảm bảo đủ căn cứ pháp lý triển khai đồng bộ các quy định mới khi Luật Xây dựng có hiệu lực.