Thuận lòng dân - thoáng mặt bằng - Kỳ 2: Tận tâm với dân, quyết liệt với việc khó
Thực tiễn công tác dân vận trong giải phóng mặt bằng (GPMB) tại Khánh Hòa cho thấy: Ở đâu cán bộ tận tâm, gần dân, ở đó có sự đồng thuận. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động phải gắn với giải quyết cụ thể các quyền lợi, vướng mắc của người dân để dân hiểu, dân tin, đồng hành trong quá trình thực hiện.
Bám sát địa bàn
Dự án Khu Công nghiệp Dốc Đá Trắng có quy mô 288ha; trong đó diện tích thu hồi đất trên địa bàn xã Vạn Hưng là 239ha, ảnh hưởng đến 245 trường hợp. Dự án được kỳ vọng tạo đột phá thu hút đầu tư, giải quyết việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh. Ngay khi phương án bồi thường được phê duyệt, cấp ủy, chính quyền, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vạn Hưng đã huy động cả hệ thống chính trị xã vào cuộc. Cán bộ, đảng viên, các ban công tác mặt trận được phân công bám từng địa bàn, đến từng hộ dân. Không chỉ tổ chức họp dân, đối thoại, phát thanh tuyên truyền, cán bộ còn đến nhà trò chuyện với người dân; phổ biến chính sách; lắng nghe tâm tư, ghi nhận kiến nghị và tìm cách tháo gỡ.
Chủ tịch UBND phường Nam Nha Trang Nguyễn Văn Minh trò chuyện với người dân để nắm bắt tình hình cơ sở.
Gia đình ông Nguyễn Đức Mỹ là ví dụ điển hình. Ban đầu, ông Mỹ không khỏi băn khoăn khi được thông tin phải di dời nhường chỗ cho dự án. Nhờ sự kiên trì, thái độ chân thành của cán bộ khi phân tích về chủ trương, chính sách, tương lai của khu công nghiệp, gia đình ông đã đồng thuận bàn giao mặt bằng và được bố trí lô tái định cư (TĐC) 120m², hỗ trợ hơn 600 triệu đồng xây nhà mới. Đến nay, ngôi nhà đã gần hoàn thiện, cuộc sống mới đang dần định hình. 100% hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án trên địa bàn xã Vạn Hưng đã đồng ý bàn giao mặt bằng, giúp dự án GPMB đúng tiến độ, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên.
Ở phường Nam Nha Trang, nơi đang là "đại công trường" với nhiều dự án trọng điểm, động lực của tỉnh, khối lượng công việc đặt lên vai hệ thống chính trị của địa phương không hề nhẹ. Ông Trần Nam Bình - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường chia sẻ: “Thu hồi đất chưa bao giờ là bài toán dễ giải. Đảng ủy phường xác định, mệnh lệnh hành chính có thể thu hồi đất, nhưng chỉ sự quan tâm chân thành mới tạo được sự đồng thuận”. Bởi vậy, Đảng ủy phường đã chủ động đi trước một bước. Giai đoạn 2021 - 2026, phường tổ chức 30 cuộc đối thoại chuyên đề, giải quyết hơn 100 đơn thư khiếu nại, kiến nghị, phản ánh về quản lý đất đai, đô thị, môi trường, an sinh xã hội, dân sinh… Cán bộ, lãnh đạo phường thường xuyên xuống địa bàn nắm tình hình, tuyên truyền, giải thích, vận động người dân. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trực tiếp đối thoại với Nhân dân 12 lần về các vấn đề còn vướng mắc. Cùng với bồi thường, hỗ trợ, phường chú trọng bảo đảm sinh kế và nơi ở lâu dài cho người dân.
Người dân phường Nam Nha Trang tìm hiểu thông tin về Dự án Trụ sở làm việc Công an tỉnh được niêm yết tại UBND phường.
Trong công tác GPMB, phường xác định "lấy người dân làm trung tâm”. Điển hình, phục vụ Dự án Khu đô thị hỗn hợp TP. Nha Trang, 259 lô đất tại Khu TĐC Đất Lành được chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, sẵn sàng đón người dân tới xây nhà ngay. Phương án bố trí TĐC được công khai cho người dân trực tiếp xem, tham gia ý kiến. Các bản vẽ 3D, 4D và bản đồ Google Map được sử dụng để tăng tính minh bạch. Phường cũng vận dụng linh hoạt Luật Đất đai năm 2024 để phân nhóm ưu tiên theo từng đối tượng, tình hình thực tế. Sự minh bạch đến từng mét vuông đất, sự linh hoạt trong áp dụng chính sách đã biến nỗi băn khoăn ban đầu của người dân thành những cái gật đầu đồng thuận. Chỉ 4 ngày sau khi ban hành quyết định phê duyệt phương án bố trí TĐC, phường đã ban hành quyết định giao đất và 3 ngày sau, hộ dân đầu tiên đã nhận bàn giao đất TĐC.
Ông Nguyễn Văn Minh - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nam Nha Trang chia sẻ, việc cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cho người bị thu hồi đất là bước quan trọng để người dân thấu hiểu và đồng thuận từ đầu. Trong quá trình triển khai, phường luôn nhất quán quan điểm: Bồi thường phải đúng, đủ, không để sai quy định, làm thất thoát ngân sách, nhưng cũng không để người dân bị thiệt thòi...
Quyết liệt chặng “nước rút”
Hiện nay, đang ở giai đoạn “nước rút” chương trình 90 ngày cao điểm GPMB các công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh do UBND tỉnh phát động (từ ngày 25-6 đến hết 22-9). Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua theo dõi 39 dự án và các khu TĐC phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (cùng thực hiện trong một hệ thống cơ chế, chính sách và quy trình), có nhiều dự án đã và đang trên đà về đích nhưng vẫn còn 13 dự án dưới 50% tiến độ, nguy cơ không đạt mục tiêu; 7 dự án gần như "đứng im", chưa phát sinh kết quả theo mục tiêu được giao.
Thi công tuyến đường ven biển Vạn Ninh đi Ninh Hòa.
Thực tế cho thấy, ở nhóm các dự án đã đạt hoặc gần đạt mục tiêu 90 ngày, sự đồng thuận được tạo ra nhờ công tác tổ chức thực hiện được cụ thể hóa đến từng khâu, từng hồ sơ, từng trường hợp; cán bộ bám sát thực địa, chủ động phân loại vướng mắc, linh hoạt vận dụng các chính sách hiện hành để hỗ trợ tốt nhất cho người dân. Theo ông Nguyễn Minh Thư - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đối với nhóm dự án chậm tiến độ, công tác GPMB có nhiều khó khăn. Bên cạnh nguyên nhân khách quan do quy mô dự án lớn, số trường hợp bị ảnh hưởng nhiều, hồ sơ đất đai phức tạp, một số tồn tại chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện, phối hợp, xử lý hồ sơ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Thực tế, khi đụng đến những khó khăn do hồ sơ địa chính qua các thời kỳ chưa đồng bộ; người dân chuyển nhượng bằng giấy viết tay; đất qua nhiều người sử dụng; chưa xác định được người sử dụng đất…, địa phương vẫn còn e dè. UBND tỉnh đã ban hành quyết định về Sổ tay hướng dẫn trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, TĐC, thống nhất quy trình thực hiện theo 12 bước trên toàn tỉnh. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có hơn 100 văn bản hướng dẫn tháo gỡ các trường hợp cụ thể, phần lớn liên quan đến chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC của các dự án trọng điểm, động lực. Tuy nhiên, vẫn còn trường hợp địa phương tiếp tục xin ý kiến. Điều này gây ra sự chậm trễ, làm mất đi "thời điểm vàng" để thấu hiểu và thuyết phục người dân.
Để thực hiện hiệu quả chương trình 90 ngày cao điểm GPMB các công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh yêu cầu chủ tịch UBND cấp xã, người đứng đầu đơn vị GPMB và chủ đầu tư chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ phần việc thuộc thẩm quyền. Đối với các dự án có tiến độ dưới 50%, chưa có kết quả hoặc 2 tuần liên tiếp không chuyển biến, cần lập kế hoạch theo chu kỳ 7 ngày, xác định cụ thể số hồ sơ phải kiểm kê, xác minh nguồn gốc, lập, phê duyệt phương án, số hộ phải chi trả và diện tích phải bàn giao. UBND cấp xã rà soát toàn bộ hồ sơ đang tồn tại khâu xác minh nguồn gốc đất tại một số dự án theo 3 nhóm: Hồ sơ đủ điều kiện thì chuyển ngay sang lập phương án; hồ sơ cần bổ sung phải giao cán bộ cụ thể và thời hạn xử lý; hồ sơ phức tạp phải lập danh sách riêng để tập trung giải quyết. Đặc biệt, địa phương phải quyết định áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và chịu trách nhiệm theo thẩm quyền đối với những nội dung pháp luật đã quy định, tỉnh đã có chính sách, hướng dẫn. UBND cấp xã, đơn vị GPMB phải phân loại hồ sơ thành 4 nhóm và xử lý ngay theo thẩm quyền đối với 3 nhóm đầu (đủ điều kiện bồi thường; không đủ điều kiện bồi thường nhưng đã có chính sách hỗ trợ; đã có hướng dẫn hoặc đã xử lý tương tự); chỉ báo cáo cấp trên những trường hợp mới, đặc thù hoặc vượt thẩm quyền…
Có thể thấy, đến giai đoạn cao điểm, công tác dân vận không chỉ là trò chuyện, lắng nghe mà phải nâng cao năng lực giải quyết, bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp cho dân. Cán bộ phải nắm chắc văn bản, hướng dẫn; dám làm, dám chịu trách nhiệm. Kết quả công tác GPMB thời gian qua càng khẳng định: Chính sách bồi thường là điều kiện cần, nhưng sự tận tâm, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền mới là điều kiện đủ. Hiệu quả của công tác này không chỉ gỡ “điểm nghẽn” cho hạ tầng mà còn là thước đo chân thực nhất về năng lực lãnh đạo, bản lĩnh cán bộ và khả năng “gần dân” của hệ thống chính trị.
