Thúc đẩy đầu tư công để đảm bảo tăng trưởng

Thúc đẩy đầu tư công để đảm bảo tăng trưởng

Vượt lên áp lực, đảm bảo tiến độ

Trong tổng kế hoạch này, vốn ngân sách trung ương là 345.121,45 tỷ đồng, trong đó vốn trong nước là 327.440,122 tỷ đồng và vốn nước ngoài là 17.681,328 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng. Theo số liệu cập nhật đến thời điểm báo cáo, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương do các địa phương giao tăng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 12.932,5 tỷ đồng.

Đồng thời, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài là 330,3 tỷ đồng, gồm 246,2 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 84,1 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 tính đến thời điểm báo cáo là 1.008.610,9 tỷ đồng. Đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết kế hoạch vốn đầu tư công cho các nhiệm vụ và dự án với tổng số 975.471,1 tỷ đồng. Trong đó vốn ngân sách trung ương là 323.888,4 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 651.582,7 tỷ đồng. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 962.538,6 tỷ đồng, tương đương 96,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 32.809,4 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, chiếm 3,3% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục để phân bổ vốn cho các dự án. Về giải ngân, từ đầu năm đến cuối tháng 2/2026, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó vốn ngân sách trung ương giải ngân 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch, còn vốn ngân sách địa phương giải ngân 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ nhưng cao hơn về giá trị tuyệt đối khoảng 10.928,6 tỷ đồng.

Tính đến hết tháng 2/2026, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, trong đó 25 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân. Năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, đồng thời cũng là năm có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay. Vì vậy, áp lực giải ngân vốn đầu tư công trong năm được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng.

Theo Bộ Tài chính, một số yếu tố từng ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân năm 2025 vẫn tiếp tục tác động trong năm 2026. Cụ thể, vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng vẫn là khó khăn phổ biến tại nhiều dự án. Ngoài ra, việc nhiều công trình xây dựng lớn được triển khai đồng loạt có thể dẫn đến thiếu nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng. Đồng thời, diễn biến thời tiết thất thường cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công của một số dự án.

Bên cạnh đó, năm 2026 cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, khi nhiều văn bản pháp luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, khiến việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh một số khó khăn trong giai đoạn đầu.

Theo tổng hợp từ báo cáo của các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương, Bộ Tài chính ghi nhận một số vướng mắc chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân đầu tư công. Trước hết là việc chưa phân bổ hết kế hoạch vốn, với khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ, làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân trong những tháng đầu năm. Bên cạnh đó, một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện giải ngân, như nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt dự toán hoặc bố trí vượt tổng mức đầu tư. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra và đề nghị các đơn vị điều chỉnh theo đúng quy định.

Trong 2 tháng đầu năm, tiến độ giải ngân thường ở mức thấp do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và phân khai kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án. Hơn nữa, thời gian nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm 2025 nên việc thi công xây dựng tại nhiều dự án tạm thời chậm lại. Do đó, khối lượng nghiệm thu và thanh toán trong những tháng đầu năm chưa nhiều, ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung.

Ngoài ra, khối lượng hồ sơ thanh toán từ cuối năm trước chuyển sang đầu năm 2026 cũng phần nào tác động đến tiến độ giải ngân. Một số dự án còn gặp hạn chế về năng lực tổ chức thực hiện của chủ đầu tư, ban quản lý dự án hoặc nhà thầu. Bên cạnh đó, tại một số địa phương sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, việc thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Đối với các dự án ODA, một số dự án vẫn đang trong quá trình điều chỉnh thủ tục đầu tư, gia hạn thời gian thực hiện hoặc hoàn thiện thủ tục ký kết hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí kế hoạch vốn. Trong giai đoạn đầu năm, nhiều dự án tập trung hoàn chứng từ các khoản giải ngân từ tài khoản đặc biệt của kế hoạch vốn năm trước, đồng thời thực hiện thủ tục đấu thầu, ký kết hợp đồng và xử lý các vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng. Vì vậy, tiến độ giải ngân vốn ODA trong hai tháng đầu năm vẫn còn ở mức thấp.

Quyết liệt tháo gỡ vướng mắc

Ngày 16/3, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì các cuộc họp của Thường trực Chính phủ cho ý kiến về một số nội dung quan trọng để tiếp tục tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, các vấn đề, dự án tồn đọng, kéo dài, khơi thông, giải phóng, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy các động lực phát triển, góp phần phát triển nhanh và bền vững, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế trong bối cảnh tình hình có nhiều khó khăn, thách thức.

Tham dự cuộc họp có các Phó Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan thuộc Chính phủ. Thường trực Chính phủ đã cho ý kiến về tình hình, kết quả triển khai xử lý các dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả của ngành công thương để chuẩn bị báo cáo cấp có thẩm quyền; xây dựng, hoàn thiện Đề án nghiên cứu, đánh giá tổng thể những vấn đề thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội với các đặc khu kinh tế để chuẩn bị báo cáo cấp có thẩm quyền; chuẩn bị dự án hỗ trợ hạ tầng và kỹ thuật cho lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL sử dụng vốn vay IBRD của Ngân hàng Thế giới; dự thảo Nghị định quy định chi tiết xử lý vướng mắc cho các dự án BOT giao thông; giải quyết dứt điểm các khoản chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế tồn đọng từ trước năm 2025; rà soát tình hình ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các luật, nghị quyết đã có hiệu lực; và một số nội dung khác.

Cho ý kiến để tiếp tục hoàn thiện Đề án nghiên cứu, đánh giá tổng thể những vấn đề thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội với các đặc khu kinh tế Vân Đồn, Vân Phong và Phú Quốc để chuẩn bị báo cáo cấp có thẩm quyền, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu bám sát các kết luận, chỉ đạo của Bộ Chính trị, các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đề xuất thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá, mang tính đòn bẩy, điểm tựa, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, gồm các chính sách chung và các chính sách riêng phù hợp với mỗi đặc khu kinh tế, để các đặc khu kinh tế phát huy tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh, trở thành các động lực phát triển của địa phương, vùng và cả nước. Về tình hình, kết quả triển khai xử lý các dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả ngành công thương, Thủ tướng chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp và thời hạn hoàn thành cụ thể với từng bộ, cơ quan, doanh nghiệp có liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.

Thủ tướng yêu cầu hoàn thành xử lý dứt điểm các dự án còn lại trên cơ sở các công cụ, cơ chế đã được cấp có thẩm quyền cho phép, nếu phát sinh vướng mắc thì tiếp tục báo cáo, đề xuất, phát huy cao nhất tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nhất là người đứng đầu.

PV