Thúc đẩy gắn kết đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp

Đây là chia sẻ của TS. Lâm Tuấn Hưng - Trưởng phòng Nghiên cứu Thương mại, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương tại tọa đàm “Đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo đáp ứng yêu cầu phát triển ngành Công Thương”.

Các cơ sở giáo dục cần thúc đẩy gắn kết với doanh nghiệp trong đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành Công Thương.

Đào tạo, nghiên cứu trước yêu cầu đổi mới

- Thưa ông, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ, công tác đào tạo và nghiên cứu của các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu ngành Công Thương đứng trước yêu cầu đổi mới như thế nào?

TS. Lâm Tuấn Hưng: Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đều xác định đào tạo nhân lực chất lượng cao là khâu đột phá, gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và doanh nghiệp, hướng tới phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu ngành Công Thương là phải đưa hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo vào chính quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng của ngành. Theo đó, cần lấy thị trường làm trung tâm, với ba chủ thể chính tham gia, góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng: doanh nghiệp, nhà trường và viện nghiên cứu.

So với giai đoạn trước, trong bối cảnh phát triển mới, cần tăng cường liên kết giữa các chủ thể này. Doanh nghiệp hoạt động theo yêu cầu của thị trường; cơ sở đào tạo đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp; viện nghiên cứu hỗ trợ cả cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nâng cao chất lượng hoạt động khoa học, đổi mới sáng tạo và đào tạo. Đích đến cuối cùng là rút ngắn khoảng cách giữa tri thức và việc tạo ra năng suất, hiệu quả cao hơn. Qua đó, đội ngũ nhân lực làm việc hiệu quả hơn, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và tạo ra những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị.

- Vậy, trước yêu cầu đang đặt ra đối với công tác đào tạo, nghiên cứu ngành Công Thương, ông đánh giá như thế nào về thực trạng gắn kết giữa hoạt động đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp cũng như nền kinh tế?

TS. Lâm Tuấn Hưng: Hệ thống đào tạo và nghiên cứu của ngành Công Thương có quy mô tương đối lớn, gồm 26 cơ sở giáo dục và 10 viện nghiên cứu. Nhìn chung, các cơ sở giáo dục và viện nghiên cứu có thế mạnh riêng. Tuy nhiên, liên kết giữa các chủ thể còn phân tán, rời rạc ở một số ngành, lĩnh vực. Đặc biệt, liên kết với doanh nghiệp vẫn mang tính thời điểm, theo từng chu kỳ hoặc giai đoạn.

Bên cạnh đó, hoạt động liên kết chủ yếu diễn ra theo từng buổi hoặc từng chương trình giữa cơ sở giáo dục với doanh nghiệp, hoặc giữa viện nghiên cứu với doanh nghiệp. Chưa hình thành được mạng lưới liên kết tổng hợp, tạo giá trị, gồm liên kết ngang giữa các cơ sở, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Do liên kết được triển khai theo từng chu kỳ, riêng lẻ và rời rạc nên khó tạo sức lan tỏa lớn. Doanh nghiệp vẫn chưa thật sự quan tâm tới chương trình đào tạo của các cơ sở giáo dục cũng như sản phẩm nghiên cứu của các viện.

Vì vậy, doanh nghiệp cần có cơ chế đặt hàng với các cơ sở giáo dục và viện nghiên cứu, thông qua các hình thức liên kết phù hợp. Mặt khác, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo tại các trường đại học và cơ sở giáo dục; đồng thời phối hợp với các viện nghiên cứu trong việc xác định, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Qua đó, nhằm bảo đảm kết quả đầu ra đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp và sự phát triển của ngành.

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương hiện tham gia, gắn kết với hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là xây dựng chiến lược phát triển cho các tập đoàn. Đây là một trong những hướng triển khai của Viện và cũng là hình thức phối hợp giữa Viện với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời nâng cao chất lượng nghiên cứu của Viện.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể đặt hàng các viện nghiên cứu, chẳng hạn Viện Nghiên cứu Cơ khí hoặc các viện nghiên cứu ứng dụng để tìm ra giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, nếu chỉ có viện nghiên cứu và doanh nghiệp phối hợp mà thiếu sự tham gia của cơ sở giáo dục thì sẽ tạo ra khoảng trống lớn trong mối liên kết này.

TS. Lâm Tuấn Hưng - Trưởng phòng Nghiên cứu Thương mại, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương.

Đổi mới phương thức liên kết đào tạo, nghiên cứu

- Từ thực tế hoạt động của các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, cũng như nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng của ngành, theo ông cần có những giải pháp đột phá nào để nâng cao hiệu quả của công tác đào tạo, nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường gắn kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu với doanh nghiệp?

TS. Lâm Tuấn Hưng: Theo tôi, có hai nhóm chính sách cần hoàn thiện. Thứ nhất, tăng cường liên kết giữa các chủ thể tham gia, gồm cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Theo đó, các chủ thể cần nhận thấy lợi ích của mình trong chuỗi liên kết thì mối liên kết mới có thể bền vững; nếu không, hoạt động sẽ tiếp tục phân tán, rời rạc. Thứ hai, cần có chính sách huy động các nhà khoa học, chuyên gia tham gia giải quyết những vấn đề lớn của ngành và doanh nghiệp.

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương bên cạnh thực hiện nhiệm vụ về xây dựng chiến lược, chính sách của ngành Công Thương, chúng tôi còn tham gia tư vấn cho địa phương và doanh nghiệp. Theo đó, Viện đã trực tiếp tư vấn cho Sở Công Thương Hà Nội về liên thông dữ liệu nhằm tối ưu chi phí logistics; tư vấn tái cơ cấu thương mại, dịch vụ cho tỉnh Hưng Yên; đề xuất giải pháp phát triển hệ thống logistics cho tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, Viện vẫn gặp một số khó khăn nhất định.

Do đó, để đáp ứng những yêu cầu thực tiễn từ chính doanh nghiệp và phát triển của ngành, cần xây dựng các gói nhiệm vụ nghiên cứu có trọng tâm, tập trung giải quyết những vấn đề lớn của ngành và doanh nghiệp. Cách tiếp cận này hướng tới hai mục tiêu: một là, tạo ra các giải pháp đổi mới có tính ứng dụng cao, giúp doanh nghiệp và địa phương có thể tiếp nhận, làm chủ và khai thác hiệu quả kết quả nghiên cứu; hai là, lấy kết quả nghiên cứu làm cơ sở đổi mới nội dung, phương pháp và xây dựng các chương trình đào tạo tại các cơ sở giáo dục, bảo đảm gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo và nhu cầu thực tiễn.

Xin cảm ơn ông!