'Thức giấc' cùng kinh tế đêm

Tổ chức mỗi tháng một lần, Chợ đêm văn hóa xã Tràng Xá thu hút đông đảo người dân, du khách tham gia.

“Thắp sáng” bản làng, giữ nhịp phố thị

Tại vùng chè La Bằng, khi các hoạt động tham quan đồi chè, khám phá cảnh quan ban ngày dần khép lại, du khách thời gian gần đây có thêm lựa chọn trải nghiệm văn hóa cộng đồng vào buổi tối. Những điệu múa truyền thống, trò chơi dân gian, lời ca bên ánh lửa trại không chỉ làm phong phú hành trình khám phá mà còn giúp du khách hiểu hơn về đời sống, phong tục của người dân địa phương.

Chị Bùi Thị Mai, Giám đốc Hợp tác xã Mây Sườn Đông, xã La Bằng, chia sẻ: Dù mới được tổ chức từ tháng 8-2026, các không gian sinh hoạt cộng đồng buổi tối đã thu hút nhiều đoàn khách. Hoạt động này tạo thêm nguồn thu từ việc tổ chức chương trình, đồng thời tăng sức hấp dẫn cho dịch vụ lưu trú tại farmstay. Thay vì chỉ đến tham quan rồi trở về, du khách có thêm lý do để nghỉ lại, tham gia các hoạt động văn hóa và tận hưởng không gian vùng chè khi đêm xuống.

Nếu La Bằng khai thác văn hóa cộng đồng gắn với dịch vụ lưu trú thì xã Tràng Xá lựa chọn chợ đêm làm điểm kết nối văn hóa, ẩm thực và giao thương. Từ tháng 7-2026, Chợ đêm văn hóa Tràng Xá được tổ chức định kỳ vào ngày 26 Âm lịch hằng tháng, tạo không gian để người dân giao lưu văn nghệ, giới thiệu nông sản, sản vật địa phương và thưởng thức ẩm thực truyền thống.

Ông Dương Quốc Toàn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tràng Xá, cho biết: Việc tổ chức chợ đêm vào ngày 26 Âm lịch hằng tháng là bước chuẩn bị để địa phương phục dựng Chợ tình của đồng bào Mông vào dịp 26-3 Âm lịch năm 2027. Địa phương kỳ vọng Chợ tình sẽ trở thành điểm nhấn văn hóa, thu hút du khách đến với Tràng Xá, đồng thời kết nối với các tour tham quan di tích lịch sử, danh thắng tại những địa phương lân cận. Qua đó, từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng du lịch của địa phương.

Các hoạt động văn hóa - văn nghệ tại Chợ đêm văn hóa xã Tràng Xá được tổ chức đa dạng.

Điểm chung của các mô hình tại La Bằng và Tràng Xá là phát triển kinh tế đêm từ những giá trị văn hóa sẵn có, thay vì tạo ra sản phẩm tách rời đời sống bản địa. Từ bản sắc cộng đồng đến những phiên chợ mang sắc màu dân tộc, văn hóa được đặt trong mối liên kết với du lịch và dịch vụ. Nếu được tổ chức bài bản, các mô hình này không chỉ tăng sức hấp dẫn cho điểm đến mà còn mở rộng đầu ra cho nông sản, sản vật địa phương, tạo thêm sinh kế cho người dân.

Từ 2 mô hình trên cho thấy, với những cách tiếp cận khác nhau kinh tế đêm có thể phát triển dựa trên lợi thế và đặc trưng riêng của từng địa phương. Đây là những khởi đầu đáng chú ý, song để chuyển từ hoạt động bước đầu sang sản phẩm có khả năng tạo nguồn thu ổn định, mỗi mô hình cần xây dựng được sức hút riêng, đồng thời bảo đảm chất lượng và tính thường xuyên của dịch vụ.

Không chỉ là sáng đèn

Một không gian được thắp sáng, một phiên chợ được tổ chức hay một tuyến phố có thêm gian hàng chưa đồng nghĩa với việc kinh tế đêm đã hình thành. Hiệu quả của mô hình phải được đánh giá từ khả năng thu hút khách, kéo dài thời gian lưu trú, thúc đẩy chi tiêu và tạo nguồn thu ổn định cho các chủ thể tham gia cung cấp dịch vụ.

Thực tế, các hoạt động kinh tế đêm tại Thái Nguyên vẫn ở quy mô bước đầu, phân tán và chưa hình thành hệ thống sản phẩm có tính liên kết. Một số mô hình có thể thu hút khách vào những thời điểm nhất định, nhưng để biến sự quan tâm ban đầu thành nhu cầu trải nghiệm thường xuyên, các địa phương cần giải quyết đồng bộ bài toán về nội dung hoạt động, chất lượng dịch vụ và khả năng kết nối giữa các điểm đến.

Chương trình văn nghệ tại Mây Sườn Đông farmstay được biểu diễn bởi người dân tộc Sán Chay bản địa.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, tại những khu vực có lợi thế về du lịch sinh thái và văn hóa cộng đồng, sức hấp dẫn của kinh tế đêm không nhất thiết nằm ở quy mô lớn hay những hoạt động giải trí cầu kỳ. Điều quan trọng là tạo được trải nghiệm riêng, gắn với đời sống và bản sắc địa phương. Các chương trình văn nghệ, trò chơi dân gian, hoạt động giới thiệu nghề truyền thống hay thưởng thức ẩm thực sẽ khó duy trì sức hút nếu chỉ được tổ chức đơn lẻ, thiếu đổi mới và không gắn với các dịch vụ đi kèm.

Bên cạnh sản phẩm, hạ tầng và công tác quản lý là những điều kiện không thể thiếu. Không gian kinh tế đêm cần được quy hoạch phù hợp với đặc điểm từng khu vực, bảo đảm giao thông, chiếu sáng, điện, nước, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự. Việc tổ chức hoạt động cũng phải tính đến tiếng ồn, thời gian hoạt động và sinh hoạt của người dân trong khu vực. Nếu thiếu phương án quản lý đồng bộ, những không gian được kỳ vọng tạo sức sống mới có thể phát sinh bất cập, ảnh hưởng đến cộng đồng và hoạt động kinh doanh.

Một yếu tố quan trọng khác là sự tham gia của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương. Họ không chỉ cung cấp hàng hóa, dịch vụ mà còn nắm giữ những giá trị văn hóa, ẩm thực và sản vật có thể tạo nên bản sắc riêng cho điểm đến. Vì vậy, phát triển kinh tế đêm cần đi đôi với hỗ trợ các chủ thể xây dựng sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ, quảng bá và kết nối thị trường. Khi người dân có cơ hội tạo thu nhập từ những giá trị bản địa, hoạt động du lịch mới có nền tảng để duy trì lâu dài.

Từ những mô hình đang hình thành, bài toán đặt ra với Thái Nguyên là chuyển các hoạt động ban đêm từ những điểm sáng riêng lẻ thành sản phẩm có sức cạnh tranh, được tổ chức bài bản và có khả năng tự duy trì. Khi mỗi điểm đến tạo được dấu ấn riêng, các dịch vụ được kết nối và người dân thực sự hưởng lợi, khoảng thời gian sau khi mặt trời lặn sẽ không chỉ là phần nối dài của một ngày du lịch mà còn trở thành nguồn lực mới cho kinh tế địa phương.