Phá thế 'trạm dừng chân' du lịch - Kỳ 1: Vì sao khách đến rồi vội đi?

Hàng triệu lượt khách tìm đến Quảng Trị mỗi năm nhưng lượng khách đông chưa đồng nghĩa với nguồn thu tương xứng. Nhiều hành trình chỉ dừng lại ở những chuyến tham quan ngắn ngày. Vì sao một vùng đất giàu tài nguyên vẫn chưa giữ chân được du khách lâu hơn và tạo thêm giá trị từ mỗi chuyến đi?

“Quảng Trị đâu chỉ có mỗi hang!”

Một khảo sát do Công ty TNHH Oxalis thực hiện trên hơn 1.000 du khách quốc tế tại các trung tâm du lịch lớn như Hà Nội, Ninh Bình, Hội An và TP. Hồ Chí Minh cho thấy một khoảng trống đáng chú ý trong nhận diện điểm đến. Theo ông Nguyễn Châu Á, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Oxalis, trên 90% số người được hỏi không có kế hoạch đến Phong Nha. Trong đó, 70% chưa biết đến điểm đến này, còn 30% cho rằng Phong Nha chủ yếu có hang động, trong khi họ đã trải nghiệm loại hình tương tự ở Hạ Long hoặc Ninh Bình.

“Đối với du khách quốc tế, trong lịch trình du lịch vài tuần, họ chỉ ghé thăm một vài hang động là nhiều lắm rồi. Khách đi du lịch là muốn trải nghiệm nhiều thứ mới lạ chứ không phải ngày nào cũng vào hang. Nếu chúng ta tiếp tục chỉ chăm chăm phát triển thêm sản phẩm mạo hiểm hang động thì chắc chắn miếng bánh lâu nay đã nhỏ, tương lai sẽ còn nhỏ hơn nữa. Quảng Trị đâu chỉ có mỗi hang!”, ông Nguyễn Châu Á phân tích.

Khám phá hang động-một trong những thế mạnh của du lịch Quảng Trị - Ảnh: Jungle Boss

Kết quả khảo sát trên chưa thể đại diện cho toàn bộ thị trường khách quốc tế nhưng gợi mở một vấn đề đáng suy nghĩ: Sức hấp dẫn của một điểm đến không chỉ nằm ở những gì đang sở hữu, mà còn ở cách những giá trị ấy được nhận diện và chuyển hóa thành trải nghiệm. Với Quảng Trị, hệ thống hang động, biển đảo, di tích lịch sử, văn hóa bản địa và cảnh quan sinh thái tạo nên một không gian du lịch rộng lớn. Thách thức là làm sao để các tài nguyên không tồn tại như những điểm đến riêng lẻ, mà bổ trợ cho nhau trong một hành trình đủ sức níu chân du khách.

Khoảng trống về đêm

Khoảng trống dễ nhận thấy nhất nằm ở dịch vụ sau giờ tham quan. Khi các tour tại Phong Nha-Kẻ Bàng hoặc những hành trình về nguồn kết thúc, du khách có thêm lựa chọn gì để tiếp tục khám phá, vui chơi, thưởng thức văn hóa và chi tiêu? Ở nhiều nơi, câu trả lời vẫn còn hạn chế. Sau 21 giờ, ngoài một số dịch vụ đêm bước đầu hình thành tại khu đô thị Regal Legend (phường Đồng Hới), không ít khu vực du lịch nhanh chóng thưa vắng hoạt động. Các sản phẩm ban đêm chưa hình thành được sức hút đủ mạnh để trở thành lý do khiến du khách quyết định ở lại thêm một đêm.

Dưới góc nhìn của người trực tiếp đưa khách đến miền Trung, anh Đoàn Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội, chỉ ra nghịch lý của du lịch Quảng Trị hiện nay”: “Khách có tiền nhưng không có chỗ để tiêu. Hết giờ tham quan các hang động hay viếng các di tích lịch sử chiến trường xưa, các đoàn khách gần như bị “bỏ rơi” về mặt dịch vụ. Không có show diễn thực cảnh, thiếu hẳn các khu mua sắm và tổ hợp kinh tế đêm chuyên nghiệp, chúng tôi chẳng có lý do gì để thuyết phục du khách ở lại thêm một đêm”.

Các hoạt động giải trí về đêm tại khu đô thị Regal Legend (phường Đồng Hới) - Ảnh: D.H

Nhận định ấy chạm đến một điểm yếu trong cách tổ chức điểm đến. Nếu hành trình ban ngày là chuỗi tham quan rời rạc, còn buổi tối thiếu các lựa chọn giải trí, ẩm thực, biểu diễn và trải nghiệm văn hóa, thời gian lưu trú khó được kéo dài. Khi ấy, địa phương có thể đón lượng khách lớn nhưng chưa khai thác hết nhu cầu sử dụng dịch vụ của họ. Giá trị kinh tế từ mỗi chuyến đi vì thế cũng có nguy cơ chưa tương xứng với tiềm năng tài nguyên.

Tăng lượng khách, tăng giá trị ở lại

Tính mùa vụ tiếp tục đặt ra thách thức cho du lịch Quảng Trị. Từ tháng 4-8, hoạt động du lịch biển và nhiều sản phẩm khám phá thiên nhiên bước vào giai đoạn cao điểm, có nơi xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ. Nhưng khi mùa mưa bão đến, một số loại hình ngoài trời phải điều chỉnh hoặc hạn chế hoạt động, lượng khách giảm, kéo theo áp lực lên doanh nghiệp lưu trú, lữ hành và các dịch vụ phụ trợ. Thời tiết là yếu tố khách quan, song mức độ phụ thuộc vào mùa vụ còn phản ánh cơ cấu sản phẩm và thị trường.

Nhìn sang Ninh Bình, có thể thấy cách tổ chức sản phẩm theo mùa tạo thêm lý do để du khách quay trở lại. Là địa phương phía Bắc, chịu cái rét “cắt da” vào mùa đông nhưng họ không chấp nhận “ngủ đông”. Bằng việc cụ thể hóa quy hoạch và phát triển công nghiệp văn hóa, Ninh Bình biến sự bất lợi của thời tiết thành chuỗi sản phẩm kế tiếp: “Mùa nước nổi” đi thuyền ngắm hoa súng Tràng An, mùa hạ ngắm lúa chín Tam Cốc, mùa đông phát triển du lịch tâm linh Bái Đính và nghỉ dưỡng sinh thái đầm Vân Long. Bắt tay chặt chẽ với các doanh nghiệp chủ lực, họ chuẩn hóa dịch vụ và biến di sản thiên nhiên thành cỗ máy sinh lời quanh năm.

Trong 9 tháng năm 2026, các cơ sở lưu trú trên địa bàn TP. Đà Nẵng phục vụ hơn 15,8 triệu lượt khách; doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống và lữ hành ước đạt hơn 56,9 nghìn tỉ đồng. Vì sao Đà Nẵng làm được điều đó? Bí quyết nằm ở chỗ họ không “thả nổi” du khách sau khi hết giờ tham quan ban ngày. Đà Nẵng chủ động xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm gắn chặt giữa lưu trú và ẩm thực thông qua các tuyến phố đi bộ, chợ đêm, chuỗi sự kiện lễ hội quốc tế xuyên suốt. Quan trọng hơn, họ chủ động khai thác các phân khúc có giá trị gia tăng cực cao như du lịch cưới quốc tế và các đoàn khách MICE quy mô lớn, kết hợp ứng dụng công nghệ du lịch thông minh như Bản đồ VR360 AI hay thuyết minh tự động AI.

Đặt trong tương quan ấy, Quảng Trị cần nhìn nhận rõ những “khoảng trống” của mình. Các dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn, trung tâm hội nghị, tổ hợp vui chơi giải trí và dịch vụ ban đêm chưa phát triển đồng đều giữa các khu vực. Nhiều cơ sở lưu trú quy mô nhỏ, dịch vụ bổ trợ còn hạn chế. Với khách MICE hoặc những đoàn khách có nhu cầu cao, sự thiếu hụt các dịch vụ đồng bộ có thể làm giảm sức cạnh tranh của điểm đến.

Bài toán vì thế không dừng ở việc thu hút thêm khách, mà là tạo thêm lý do để họ ở lại, trải nghiệm và chi tiêu. Muốn giảm phụ thuộc vào mùa vụ, Quảng Trị cần phát triển sản phẩm phù hợp với từng thời điểm trong năm, bổ sung dịch vụ ban đêm, nâng chất lượng phục vụ và kết nối các điểm đến thành hành trình có chiều sâu. Tuy nhiên, để những hướng đi này trở thành hiện thực, cần tiếp tục nhìn vào các điểm nghẽn phía sau: Vì sao nhiều dư địa chưa được khai thác hiệu quả, những dự án chậm triển khai đang vướng ở đâu, cơ chế nào có thể mở đường cho doanh nghiệp và cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị?

Diệu Hương

>>> Kỳ 2: Cơ chế nào cho không gian mới?