Thực hư chuyện hậu duệ Quan Vũ làm tướng trên Lương Sơn Bạc

Trong tiểu thuyết Thủy hử, Đại Đao Quan Thắng là võ tướng xuất sắc hàng đầu, giữ vị trí thứ 5 trong số 108 anh hùng Lương Sơn Bạc. Ông ứng với ngôi sao Thiên Dũng.

Quan Thắng được giới thiệu là hậu duệ của danh tướng Quan Vũ (Quan Vân Trường) thời Tam quốc. Ông có thân hình cao lớn, gương mặt uy nghiêm, mắt phượng mày ngài, râu dài che ngực, sử dụng món vũ khí huyền thoại là Thanh Long Yển Nguyệt đao và cưỡi ngựa Xích thố - giống như ông tổ của mình.

Quan Thắng được tác giả “Thủy hử” giới thiệu là hậu duệ của Quan Vũ thời Tam quốc.

Đứng đầu Ngũ hổ tướng

Quá trình Đại Đao Quan Thắng gia nhập Lương Sơn Bạc là một trong những hồi truyện hấp dẫn nhất trong Thủy hử, thể hiện rõ tài năng quân sự của ông cũng như mưu trí của các thủ lĩnh bến nước.

Trước đó, quân Lương Sơn Bạc do Tống Giang dẫn đầu đang vây hãm gắt gao phủ Đại Danh để cứu Lư Tuấn Nghĩa và Thạch Tú. Tướng trấn thủ Lương Trung Thư phải gửi thư cấp báo về kinh đô cho Thái sư Sài Kinh.

Trong lúc Sài Kinh đang lo lắng họp bàn quân sĩ, một vị quan đã tiến cử Quan Thắng (lúc này đang làm chức tuần kiểm nhỏ nhoi ở phủ Bồ Đông, nuôi chí lớn nhưng chưa gặp thời).

Khi diện kiến Sài Kinh, Quan Thắng không đòi ứng cứu phủ Đại Danh ngay. Ông hiến kế “vây Ngụy cứu Triệu” - đánh thẳng vào căn cứ Lương Sơn Bạc đang bỏ trống để buộc Tống Giang phải rút quân về giải vây. Sài Kinh lập tức phong ông làm Lĩnh binh Chỉ huy sứ, cấp cho binh mã, ngựa chiến và thần công.

Quan Thắng dẫn quân áp sát Lương Sơn. Tống Giang nghe tin buộc phải rút đại quân từ phủ Đại Danh về ứng cứu. Tại đây, Quan Thắng đã chứng minh bản lĩnh: Bắt sống hai tướng Lương Sơn là Hác Tư Văn và Trương Thanh, rồi một đấu hai với Lâm Xung và Tần Minh mà không hề lép vế.

Nhận thấy không thể dùng sức mạnh thuần túy để khuất phục Quan Thắng, quân sư Ngô Dụng lập ra kế hoạch tinh vi để bắt sống ông. Khi Quan Thắng bị giải vào, Tống Giang lập tức bước xuống, đích thân cởi trói, quỳ lạy tạ lỗi và kính cẩn mời ông ngồi ghế chủ tọa. Tống Giang bày tỏ lòng ngưỡng mộ sâu sắc đối với dòng dõi trung lương của Quan Vũ, giải thích lý do Lương Sơn tụ nghĩa là vì “thế nước gian thần lũng đoạn, ép buộc người lành”.

Cảm động trước sự trọng tài, kính nghĩa và tấm lòng chân thành của Tống Giang, Quan Thắng biết triều đình thối nát không có đất dung thân, liền bằng lòng gia nhập Lương Sơn Bạc.

Quan Thắng sử dụng Thanh Long Yển Nguyệt Đao và cưỡi ngựa Xích Thố - giống như ông tổ Quan Vũ.

Sau đó, Đại Đao Quan Thắng đảm nhận chức Hổ tướng Mã quân, được xếp đứng đầu Ngũ hổ tướng (bao gồm Lâm Xung, Tích Tần Minh, Đổng Bình, Song Thương tướng Hô Diên Chước) và ngồi ghế thứ 5 trên Lương Sơn Bạc. Lâm Xung - người có công lao trong việc tạo dựng Lương Sơn Bạc và võ nghệ thâm hậu - cũng phải xếp sau ông.

Kể từ đó, Quan Thắng trở thành một trong những mũi tiên phong mạnh nhất, lập vô số chiến công trong các chiến dịch chống quân Liêu, dẹp các tập đoàn phản loạn Điền Hổ, Vương Khánh và Phương Lạp.

Nhờ sống sót sau chiến dịch Phương Lạp nguy hiểm, ông được triều đình phong làm Tổng quản Binh mã phủ Đại Danh.

Một ngày nọ, sau khi đi thao diễn quân đội về, Quan Thắng đi uống rượu với các tướng sỹ. Do uống quá say, ông bị mất thăng bằng khi cưỡi ngựa, ngã xuống đất và lâm bệnh nặng rồi qua đời.

Cái chết của Quan Thắng được đánh giá là một nốt trầm buồn và tiếc nuối trong Thủy hử. Tuy nhiên, so với các huynh đệ Lương Sơn khác (người thì tử trận, người bị gian thần ban rượu độc hại chết như Tống Giang, Lư Tuấn Nghĩa), cái chết của Quan Thắng vẫn được coi là một kết cục khá ổn vì giữ được lòng trung nghĩa, chết khi tại chức, giữ được danh dự và không bị gian thần hãm hại.

Quan Thắng có phải là hậu duệ của Quan Vũ?

Khác với nhiều vị anh hùng Lương Sơn Bạc vốn chỉ là sản phẩm hư cấu của nhà văn Thi Nại Am, Quan Thắng là nhân vật có thật trong lịch sử Trung Quốc. Tuy nhiên, cuộc đời của ông trong lịch sử có nhiều điểm khác biệt lớn so với những gì được mô tả trong tiểu thuyết.

Theo sử sách ghi lại (đặc biệt là trong cuốn Tống sử), Quan Thắng sống vào giai đoạn cuối thời Bắc Tống và đầu thời Nam Tống. Ông là một vị tướng dũng cảm, chính trực, giữ chức vụ trấn thủ thành Tế Nam.

Khi quân Kim (phương Bắc) mở rộng sự bành trướng xuống phía Nam, xâm lấm đất nhà Tống, Quan Thắng lãnh đạo quân dân kiên cường chống trả và lập được nhiều công trạng.

Trong Thủy hử, Quan Thắng được khẳng định chắc chắn là hậu duệ của Võ Thánh Quan Vũ, giống từ ngoại hình cho đến việc sử dụng Thanh Long Yển Nguyệt đao.

Tuy nhiên, sử sách chính thống chỉ ghi nhận ông là vị tướng dũng mãnh, trung nghĩa nên được người dân thời bấy giờ ví như Quan Vũ tái thế, không có bằng chứng lịch sử hay gia phả chính thức nào xác nhận ông có mối quan hệ huyết thống trực tiếp với gia tộc của Quan Vân Trường thời Tam quốc.

Không có ghi chép lịch sử nào cho thấy mối quan hệ giữa Quan Thắng và Quan Vũ.

Nếu như trong Thủy hử, Quan Thắng đầu hàng Tống Giang và trở thành người đứng đầu Ngũ hổ tướng Lương Sơn thì trong chính sử, không có ghi chép nào cho thấy Quan Thắng từng gia nhập nghĩa quân Lương Sơn hay tham gia cuộc khởi nghĩa của Tống Giang. Ông cả đời là một võ tướng chính thống của vương triều nhà Tống, cống hiến hết mình để bảo vệ biên cương trước kẻ ngoại xâm.

Nếu như trong tiểu thuyết của nhà văn Thi Nại Am, Quan Thắng chết vì tai nạn ngã ngựa sau trận say rượu thì cái chết của ông trong lịch sử lại là bi kịch chính trị. Năm 1127, quân Kim bao vây thành Tế Nam gắt gao, Quan Thắng kiên quyết không đầu hàng, lãnh đạo quân sỹ tử thủ. Trớ trêu thay, cấp trên của ông là Lưu thủ Tế Nam - một kẻ tham sống sợ chết - lại có ý định hàng giặc. Biết Quan Thắng là người trung nghĩa và sẽ kịch liệt phản đối, Lưu Dự lập mưu sát hại Quan Thắng để dâng thành Tế Nam đầu hàng quân Kim.

Chính vì cảm động trước tấm lòng trung kiên, dũng cảm và cái chết oan ức của vị tướng lịch sử này, nhà văn Thi Nại Am lấy ông làm hình mẫu để xây dựng nên hình tượng Đại Đao Quan Thắng văn võ song toàn, toàn mỹ bậc nhất Lương Sơn Bạc.