Tiếng lòng ở đại ngàn

Thời trẻ, Hồ Văn Yêu dành trọn thời gian học cách cầm dùi, bấm nốt, lấy hơi. Nhờ đôi mắt tinh tường cùng niềm đam mê cháy bỏng, chàng thanh niên người Pa Kô dần nắm vững kỹ thuật chế tác và diễn tấu nhạc cụ. Giữa bản làng Tà Rụt, hiếm ai vừa chơi thuần thục nhiều loại nhạc cụ, vừa tự tay làm ra chúng như ông, từ đàn ta lư, Abel, ti-real, tâllư đến sáo trúc, các loại nhạc cụ họ sáo và cồng chiêng.

Chế tác một cây đàn hay chiếc sáo đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhẫn nại. Khâu chọn nguyên liệu rất khắt khe, nứa phải đủ độ già, không mối mọt, thân thẳng tắp. Các công đoạn đục lỗ, thẩm âm, chỉnh nốt đều đòi hỏi đôi tai tinh tế và đôi tay khéo léo.

Mỗi khi cất lên, tiếng đàn, tiếng sáo của ông như kể lại câu chuyện bao đời của núi rừng, gửi gắm những rung động về tình yêu đôi lứa, cả tình cảm, tâm tư dành cho quê hương, đất nước và Bác Hồ kính yêu. Người dân Tà Rụt đã quen thuộc với hình ảnh ông Yêu say sưa chơi nhạc cụ trong các dịp lễ hội, mừng lúa mới, ngày tết hay các sự kiện trọng đại của địa phương.

Căn nhà sàn giản dị của vợ chồng ông Yêu lúc nào cũng tràn ngập niềm vui, rộn ràng tiếng ca. Vợ ông, bà Hồ Thị Xiên, nhớ lại những ngày đầu gặp gỡ rồi gắn bó trọn đời với người đàn ông tài hoa. Bà yêu ông cũng chính từ giọng hát hay, tài chơi đàn và khả năng chế tác nhạc cụ khéo léo.

Trải qua bao năm tháng vất vả, bà Xiên luôn là người đồng hành, âm thầm tiếp sức để ông theo đuổi đam mê. “Gia đình tuy nghèo về vật chất nhưng lúc nào cũng giàu có về tinh thần. Mấy chục năm sống chung một nhà, ngày nào tôi cũng được nghe tiếng đàn, tiếng sáo, tiếng hát ngân vang của ông ấy. Thấy ông tâm huyết với văn hóa dân tộc, tôi luôn ủng hộ và động viên ông giữ vững niềm tin”, bà Hồ Thị Xiên cho hay.

Bên cạnh niềm say mê cá nhân, ông Yêu còn là người truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng. Trong giai đoạn 2004-2018, ông giữ vai trò cán bộ Mặt trận thôn Tà Rụt 3 (cũ). Hiện nay, ông là Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn Tà Rụt. Quá trình công tác ở cơ sở giúp ông sâu sát địa bàn, gần gũi với từng hộ gia đình. Nhờ uy tín và sự chân thành, ông  thuận lợi hơn khi tuyên truyền, vận động Nhân dân chung tay bảo tồn văn hóa truyền thống.

Không dừng lại ở việc ca hát và chế tác, ông đứng ra vận động, kết nối những người có năng khiếu văn nghệ trong bản để thành lập đội văn nghệ truyền thống thôn với  6-10 thành viên. Mỗi khi thôn, xã có sự kiện hay hội diễn, đội luôn sẵn sàng tập luyện và biểu diễn hết mình.

Tiếng lành đồn xa, mô hình đội văn nghệ do ông Yêu phụ trách dần trở thành điểm sáng trong công tác bảo tồn văn hóa cơ sở. Những buổi sinh hoạt giàu cảm xúc này  được các nghệ nhân đi trước ghi nhận, đánh giá cao.

Sự phát triển kinh tế  kéo theo nhiều  thay đổi trong đời sống sinh hoạt của người dân vùng cao. Sự du nhập của các loại hình giải trí hiện đại cùng những dòng nhạc mới khiến không ít nhạc cụ truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Thực tế đó luôn làm ông Hồ Văn Yêu trăn trở.

Ông Yêu trải lòng: “Điều tôi lo lắng nhất hiện nay là làm sao khơi dậy niềm đam mê nhạc cụ và dân ca Pa Kô ở thế hệ trẻ. Sự lấn át của âm nhạc hiện đại khiến thanh niên ít mặn mà với tiếng đàn, tiếng sáo của dòng họ. Muốn nét đẹp truyền thống không bị mất đi, cần có thế hệ trẻ kế thừa”.

Chính vì đau đáu với việc giữ gìn văn hóa truyền thống, trong các cuộc tiếp xúc cử tri ở địa phương, ông Yêu luôn chủ động phát biểu, đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn văn hóa dân tộc. Ông khẳng định bản thân luôn sẵn sàng  đón tiếp, truyền dạy kỹ thuật chế tác cũng như cách chơi nhạc cụ cho bất kỳ ai thực sự tha thiết với vốn cổ của tổ tiên.

Giữa đại ngàn Tà Rụt, những giai điệu cồng chiêng trầm ấm, tiếng sáo vút cao hay nhịp đàn ta lư rộn rã vẫn đều đặn cất lên, quyện hòa vào đời sống bà con mỗi ngày. Những nỗ lực thầm lặng của ông Hồ Văn Yêu vừa góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Pa Kô, vừa lan tỏa tình yêu quê hương, kết nối quá khứ với hiện tại, tiếp thêm sức sống cho những giá trị văn hóa truyền thống, để vốn quý ấy tiếp tục được trao truyền qua nhiều thế hệ.