Tiết kiệm năng lượng tạo động lực xanh cho ngành đồ uống

Tối ưu năng lượng, giảm phát thải

Trong xu hướng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, ngành đồ uống đang đứng trước yêu cầu ngày càng lớn về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây không chỉ là sức ép từ các mục tiêu môi trường mà còn là động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tại chương trình “Chuyên gia chia sẻ” do Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) thực hiện, bà Chu Thị Vân Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải phát Việt Nam (VBA) đã chia sẻ về thực trạng sản xuất xanh trong ngành đồ uống, những dư địa tiết kiệm năng lượng cũng như các giải pháp cần thúc đẩy trong thời gian tới.

Theo đại diện VBA, Việt Nam đang hướng tới thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và hướng tới phát triển kinh tế bền vững. Trước xu hướng chuyển dịch đó, các doanh nghiệp ngành đồ uống không chỉ coi đây là thách thức mà còn là cơ hội để chuyển đổi theo hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế bền vững.

Bà Chu Thị Vân Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải phát Việt Nam.

“Các doanh nghiệp trong ngành luôn có những hoạt động, sáng kiến tiên phong trong quá trình chuyển đổi. Trước hết là tạo ra những sản phẩm mang lại giá trị cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng hướng tới việc bồi hoàn cho thiên nhiên, đóng góp cho xã hội và trở thành đối tác đồng hành cùng Chính phủ trong mục tiêu phát triển nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam”, bà Vân Anh chia sẻ.

Về môi trường, nhiều doanh nghiệp đã tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo tại các nhà máy. Tại, các nhà máy bia, nước giải khát của Sabeco, Heineken, Habeco, Suntory PepsiCo hay Coca-Cola đã triển khai sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời hoặc sử dụng nhiên liệu sinh khối cho hệ thống lò hơi, qua đó góp phần giảm tác động đến môi trường.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng tích cực thực hiện trách nhiệm tái chế. Để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, một trong những yêu cầu quan trọng là giảm lượng bao bì, tăng cường thu hồi, tái chế bao bì, qua đó góp phần bảo vệ môi trường và giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

“Gần như 100% doanh nghiệp trong ngành đồ uống đã thực hiện trách nhiệm tái chế bao bì, đồng thời tăng cường sử dụng các loại bao bì thân thiện với môi trường, có khả năng tuần hoàn cao. Chẳng hạn, các loại chai thủy tinh hoặc chai PET dùng để chứa sản phẩm đồ uống có tỷ lệ thu hồi rất cao, có loại đạt trên 90% để tái sử dụng hoặc đưa trở lại chu trình tái chế”, bà Vân Anh cho biết.

Chia sẻ về những khâu của ngành đồ uống cần được ưu tiên cải thiện để mang lại hiệu quả tiết kiệm năng lượng, đại diện VBA cho hay, để giải bài toán tiết kiệm năng lượng một cách hiệu quả nhất, trước hết doanh nghiệp cần đánh giá toàn bộ hệ thống kỹ thuật, qua đó xác định những khâu đang có mức tiêu thụ hoặc thất thoát năng lượng lớn.

“Hiện nay, Bộ Công Thương cũng có các chương trình và đội ngũ chuyên gia hỗ trợ kiểm toán năng lượng. Thông qua hoạt động kiểm toán, doanh nghiệp có thể đánh giá được cụ thể khâu nào đang xảy ra thất thoát năng lượng để từ đó đưa ra giải pháp cải thiện phù hợp. Ví dụ, đối với các nhà máy sản xuất bia, những công đoạn như nấu hoặc các khâu gia nhiệt sử dụng hệ thống lò hơi thường là những khu vực có mức tiêu thụ và thất thoát nhiệt lớn. Vì vậy, đây là những khâu cần được quan tâm, ưu tiên cải thiện”, bà Vân Anh thông tin.

Tại một số nhà máy, doanh nghiệp đã chuyển sang sử dụng nhiên liệu sinh khối để cung cấp nhiệt cho quá trình nấu hoặc phục vụ các công đoạn vệ sinh, súc rửa. Giải pháp này vừa góp phần tiết kiệm năng lượng, vừa giúp nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng và hiệu quả vận hành của hệ thống.

Gỡ nút thắt tiết kiệm năng lượng

Trao đổi về những khó khăn khiến nhiều doanh nghiệp đồ uống vẫn còn chần chừ trong việc đầu tư cho tiết kiệm năng lượng và sản xuất xanh. Theo đại diện VBA, đối với ngành đồ uống, các doanh nghiệp lớn hiện nay gần như đều sử dụng những dây chuyền, thiết bị khá hiện đại, phần lớn được nhập khẩu từ các nước châu Âu. Với những thiết bị hiện đại như vậy, quá trình sản xuất đã được tối ưu khá tốt cả về năng lượng cũng như hiệu suất vận hành.

Tuy nhiên, bên cạnh các doanh nghiệp lớn vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khó khăn đầu tiên phải kể đến là bài toán chi phí. Việc đầu tư ban đầu cho các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là thay thế thiết bị hoặc đầu tư thêm các dây chuyền, công nghệ mới, thường đòi hỏi nguồn vốn khá lớn.

Ngành đồ uống đang đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ xanh nhằm giảm phát thải và tối ưu chi phí.

“Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây chưa hẳn là khoản đầu tư được ưu tiên khi họ còn phải cân đối nhiều nhu cầu khác trong hoạt động sản xuất, kinh doanh”, đại diện VBA giải thích.

Thách thức tiếp theo nằm ở tư duy của người đứng đầu doanh nghiệp. Nếu lãnh đạo doanh nghiệp nhìn nhận tiết kiệm năng lượng là một bài toán giúp tối ưu chi phí, thay vì coi đó là một khoản chi phí phát sinh, thì những rào cản trong quá trình đầu tư sẽ từng bước được tháo gỡ.

Bên cạnh đó, hiện nay có khá nhiều chính sách hướng tới phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cũng như hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều đơn vị chưa có đầy đủ các bộ phận chuyên trách để có thể nắm bắt hết các chính sách, vừa để thực hiện đúng các yêu cầu, vừa tận dụng được những cơ hội mà chính sách mang lại.

Do đó, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ cơ hội tiếp cận khoa học, công nghệ, các sáng kiến mới cũng như các chương trình hỗ trợ của Nhà nước nhằm đổi mới thiết bị, cải tiến sản xuất và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng.

Để hướng tới sản xuất xanh câu chuyện chính sách rất quan trọng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo bà Vân Anh, khi xây dựng chính sách, trước hết cần có sự đánh giá đầy đủ về thực trạng của doanh nghiệp hiện nay, xem các doanh nghiệp đang ở mức độ nào, khả năng đáp ứng ra sao.

Bên cạnh đó, cũng cần tham khảo những tiến bộ khoa học, công nghệ trên thế giới để xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Khi chính sách sát với thực tiễn và khả năng của doanh nghiệp thì quá trình triển khai, thực thi mới có thể mang lại hiệu quả tốt nhất.

“Đối với ngành đồ uống, hiện nay đã có khá nhiều chính sách liên quan đến tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, công tác truyền thông về các chính sách này có thể vẫn chưa thực sự tiếp cận đầy đủ tới doanh nghiệp, nhất là những đối tượng mà chính sách hướng tới hỗ trợ và thụ hưởng”, đại diện VBA cho hay.

Vì vậy, trong giai đoạn tới, công tác truyền thông cần được triển khai tích cực và hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp tiếp cận đầy đủ thông tin. Đồng thời nhận thức rõ rằng tiết kiệm năng lượng không chỉ là một giải pháp trong sản xuất mà còn là xu hướng tất yếu để hướng tới phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn.

“Các bộ, ngành và Chính phủ cần tăng cường tổ chức các chương trình tập huấn, đào tạo cho doanh nghiệp, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, bộ phận kỹ thuật có liên quan. Qua đó, doanh nghiệp có thể nắm bắt tốt hơn các chính sách, đồng thời có thêm kiến thức, kinh nghiệm để áp dụng các giải pháp, công nghệ phù hợp vào hoạt động sản xuất của mình”, bà Vân Anh bảy tỏ.

Trong thời gian tới, việc thúc đẩy sản xuất xanh và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả sẽ tiếp tục là yêu cầu quan trọng đối với ngành đồ uống. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm tác động đến môi trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.