Tiết kiệm năng lượng từ các phương án chi phí thấp

Bắt đầu từ rà soát dữ liệu năng lượng hiện có

Theo đánh giá của các chuyên gia, xi măng, sắt thép, bột giấy và giấy, thực phẩm và dệt may dự kiến sẽ mang lại tiềm năng lớn nhất cho việc cải thiện hiệu quả năng lượng. Và mức cải thiện không chỉ nằm ở những dây chuyền sản xuất lớn, cơ hội tiết kiệm còn hiện diện trong nhiều hệ thống phụ trợ như khí nén, nhiệt, lạnh, bơm, quạt, động cơ, chiếu sáng...

Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn nhất khiến các doanh nghiệp chưa mặn mà với thực hiện TKNL là nguồn vốn. Bởi những giải pháp mới có thể đem lại hiệu quả đáng kể, nhưng mức đầu tư ban đầu cũng khá lớn và không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để thực hiện.

Với hơn 10 năm kinh nghiệm tư vấn về các dự án TKNL, ông Mã Khai Hiền - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về TKNL khẳng định, TKNL không nhất thiết đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải lập tức thực hiện những dự án đầu tư rất lớn. Các giải pháp trước mắt nên là những phương án chi phí thấp, ít ảnh hưởng đến sản xuất, hoàn vốn nhanh và dễ duy trì. Theo đó, doanh nghiệp được khuyến nghị bắt đầu bằng việc rà soát dữ liệu năng lượng hiện có, từ hóa đơn điện, nhiên liệu, sản lượng, giờ vận hành đến danh mục thiết bị và sơ đồ nguyên lý. Tiếp đó là xác định các khu vực tiêu thụ năng lượng chính, thực hiện kiểm toán và lựa chọn 3 - 5 giải pháp ưu tiên.

Sau khi thực hiện các phương án có mức đầu tư thấp hoặc không đáng kể với chi phí vận hành, doanh nghiệp mới nên chuyển sang các khoản đầu tư trung hạn như biến tần cho bơm, quạt, máy nén khí; cải tạo hệ thống lạnh, tối ưu lò hơi, kiểm soát phụ tải. Về dài hạn là đổi mới công nghệ, thu hồi nhiệt, sử dụng bơm nhiệt công nghiệp, máy nén khí hiệu suất cao, lò hơi hiệu suất cao, nhiên liệu sinh khối và điện mặt trời mái nhà.

Hiệu quả từ những giải pháp chi phí thấp

Ông Lưu Kim Long - Trưởng phòng Dự án và Bảo trì, Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam cho biết, vốn là một doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cỡ vừa, khi Crystal Martin tiếp cận các giải pháp TKNL thường đi theo 3 bước từ thấp đến cao.

Cụ thể, đầu tiên, Crystal Martin Việt Nam tìm các giải pháp không mất chi phí và chi phí đầu tư thấp, như cách thay đổi thói quen sử dụng năng lượng, vận hành thiết bị đúng theo thời gian, đúng theo kế hoạch, sử dụng năng lượng đúng mục đích, chống lãng phí, chống rò rỉ hệ thống khí nén. Đặc biệt trong nhà máy công nghiệp, hệ thống khí nén là một trong những hệ thống sử dụng năng lượng rất cao và hiệu suất chuyển đổi từ năng lượng điện sang khí nén rất thấp.

“Chúng ta đang lãng phí khoảng 80% năng lượng để chuyển đổi thành khí nén. Như vậy, việc sử dụng khí nén hiệu quả cũng là một nhu cầu rất cấp thiết trong nhà máy và việc thay đổi thói quen sử dụng cũng là một phương án tiết kiệm điện rất tốt” - ông Long nói.

Ngoài ra có rất nhiều cơ hội về TKNL với chi phí rất thấp nhưng hiệu quả rất cao. Ví dụ, Crystal Martin áp dụng hệ thống điều hòa thông gió cho nhà xưởng. Hệ thống này cần bơm khí tươi vào để duy trì mức độ không khí đạt tiêu chuẩn. Trong các ngày nắng nóng, nhiệt độ môi trường bên ngoài có thể lên đến 40 độ C, việc cấp nhiệt lượng với nhiệt độ 40 độ C sẽ cần năng lượng làm mát rất lớn để hạ về nhiệt độ trung bình của xưởng là 26 độ. Do đó, Crystal Martin Việt Nam bổ sung thêm hệ thống làm mát bằng nước để thực hiện công đoạn “tiền làm mát” khí từ bên ngoài trước khi đưa vào hệ thống điều hòa và tận dụng lại nước ngưng từ hệ thống điều hòa để làm mát không khí đầu vào. Hệ thống này có chi phí đầu tư rất thấp và hiệu quả cao giúp cho việc hoàn vốn chỉ khoảng từ 2 - 3 tháng.

Sau đó, Công ty triển khai các dự án TKNL có thời gian hoàn vốn ngắn. Chẳng hạn, trong hệ thống khí nén, phần lớn năng lượng không được chuyển thành năng lượng khí nén hữu ích mà chuyển thành nhiệt, cần được làm mát và thải ra môi trường.

“Từ nhu cầu nhà máy chúng tôi đã lắp thêm bộ trao đổi nhiệt để nhiệt, nhiệt lượng từ máy nén sẽ được chuyển đổi thành nước nóng dùng cho các mục đích sản xuất khác. Những đầu tư như vậy chi phí rất thấp và thời gian hoàn vốn rất nhanh. Tương tự như hệ thống BMS giám sát hiệu suất điều hòa cũng là những hệ thống được đầu tư không cao nhưng thời gian hoàn vốn rất nhanh. Cuối cùng chúng tôi mới áp dụng đối với việc đầu tư mới từ ban đầu”, ông Long tiết lộ.