Tìm tên liệt sĩ từ những manh mối còn lại

Ông Vũ Văn Minh, trú phường Bắc An Phụ, thành phố Hải Phòng, viếng hương các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Lâm (cũ). Ảnh: MINH THÔNG

Tìm lại danh tính

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Lâm cũ, nay là xã Quế Phước, lực lượng chức năng khẩn trương lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN. Từng phần mộ được rà soát, đối chiếu hồ sơ, lấy mẫu, niêm phong và bàn giao theo đúng quy trình. Trước những hàng bia mộ, nhiều thân nhân xúc động dõi theo, mong sớm xác định danh tính, đưa người thân trở về sau hàng chục năm.

Ông Vũ Văn Minh (66 tuổi, phường Bắc An Phụ, thành phố Hải Phòng) là con liệt sĩ Vũ Xuân Đáp, hy sinh ngày 5/1/1970 tại Bệnh viện 80 Khe Khế, xã Quế Lâm (cũ). Đây là lần thứ 4 ông trở lại chiến trường xưa để thắp hương cho cha và đồng đội cũng như tìm kiếm phần mộ cha mình. “Gia đình tôi đã chờ đợi nhiều năm. Việc lấy mẫu ADN mang lại niềm hy vọng rất lớn. Chúng tôi mong sớm xác định được đúng hài cốt của cha mình”, ông Minh chia sẻ.

Cũng từ Hà Nội trở lại Quế Phước, ông Nguyễn Bằng thắp hương cho anh trai - liệt sĩ Nguyễn Minh Kim, hy sinh ngày 3/9/1974 tại Bệnh viện Quân khu 5, từng an táng tại khu vực Nà Lau, sau đó được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Lâm (cũ). Gia đình ông Bằng có 10 anh chị em, trong đó 8 người từng tham gia quân ngũ. Nay chỉ còn ông đủ sức khỏe trở lại chiến trường xưa, thực hiện lấy mẫu ADN thân nhân. “Xác định được nơi an nghỉ của anh trai là niềm an ủi và hạnh phúc rất lớn đối với gia đình tôi sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi”, ông Bằng nói.

Tổ y tế thực hiện lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ. Ảnh: MINH THÔNG

Ông Phan Thanh Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước thông tin, địa phương hiện có 1.635 phần mộ liệt sĩ tại 3 nghĩa trang, trong đó 1.412 phần mộ chưa xác định được thông tin. Đến nay, các lực lượng đã khai quật 188 phần mộ, trong đó có 93 phần mộ thu được mẫu hài cốt để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.

“Việc lấy mẫu ADN không chỉ phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, góp phần thực hiện tốt chính sách đối với người có công với cách mạng”, ông Thanh nói.

Tại xã Nông Sơn, công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ cũng đang được triển khai khẩn trương.

Trung tá Lê Anh Việt, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Nông Sơn cho biết, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, địa phương tiến hành lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin đối với 790 phần mộ tại 2 nghĩa trang liệt sĩ. Trong đó, Nghĩa trang Liệt sĩ xã Sơn Viên có 588 mộ, Nghĩa trang Liệt sĩ Nông Sơn 202 mộ. Đến nay, địa phương đã lấy mẫu ADN 94 phần mộ, trong đó 15 mộ còn hài cốt.

“Công tác được thực hiện chặt chẽ, khoa học, bảo đảm thông tin từng phần mộ được đối chiếu, ghi nhận và số hóa đầy đủ, phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ. Xã phấn đấu hoàn thành 100% khối lượng trước ngày 10/9/2026” - Trung tá Lê Anh Việt cho hay.

Công tác lấy mẫu ADN và cất bốc hài cốt liệt sĩ tại xã Quế Phước. Ảnh: MINH THÔNG

Chạy đua với thời gian giữa trời nắng gắt, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ xã Thăng Bình đã hoàn thành việc lấy mẫu 50 hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Quý, và tiếp tục hoàn thành lấy thêm 20 mẫu đối với các hài cốt tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phục.

Sau khi hoàn thành công tác khai quật, khâu lấy mẫu phục vụ giám định ADN được xem là một trong những bước then chốt nhất của toàn bộ quy trình. Nhiệm vụ đặc biệt này do ông Mai Văn Hoanh (cử nhân y tế) và ông Trần Ngọc Tâm (dược sĩ) cùng công tác tại Trạm Y tế xã Thăng Bình trực tiếp đảm nhận. Mỗi mẫu sinh phẩm phù hợp đều được tiếp nhận, lựa chọn, làm sạch, làm khô và bảo quản hết sức cẩn thận trước khi bàn giao cho Ban Chỉ huy Quân sự xã đưa đi giám định nhằm bảo đảm chất lượng xét nghiệm tốt nhất.

Ông Trương Công Tiến (xã Thăng An), thành viên đội khai quật xã Thăng Bình bày tỏ, ai cũng xác định đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm và tình cảm đối với các anh hùng liệt sĩ, với niềm mong mỏi các anh sớm được xác định danh tính, tìm lại quê hương và người thân sau nhiều năm dài xa cách. Nên mọi thao tác phải thật thận trọng, tỉ mỉ.

Đại úy Phan Thanh Hải, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Thăng An chia sẻ: Chúng tôi làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, cẩn trọng và thành kính, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật, giữ gìn sự tôn nghiêm tại nghĩa trang. Hy vọng mỗi mẫu ADN hôm nay sẽ mở ra cơ hội xác định danh tính các liệt sĩ, giúp các anh được trở về với tên tuổi của mình, góp phần làm vơi đi nỗi mong chờ của thân nhân sau nhiều năm tìm kiếm.

Lực lượng chức năng khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại xã Nông Sơn. Ảnh: MINH THÔNG

Mệnh lệnh từ trái tim

Song song với lấy mẫu ADN, Ban Chỉ huy Quân sự các xã phối hợp Hội Cựu chiến binh và các lực lượng đẩy mạnh khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, là những nơi từng diễn ra nhiều trận đánh ác liệt, người dân địa phương vẫn lưu giữ nhiều thông tin, ký ức về nơi hy sinh, an táng liệt sĩ. Đây là những manh mối quý để lực lượng chức năng rà soát, xác minh và tổ chức tìm kiếm.

Thiếu tá Bùi Xuân Hùng, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Quế Phước cho biết, địa phương thành lập 3 tổ tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin với phương châm “đến từng nhà, hỏi từng người, ghi nhận từng thông tin”.

Qua vận động, người dân đã cung cấp 10 nguồn tin liên quan các vị trí nghi có mộ liệt sĩ, trong đó có khu mộ tại Thạch Bích, khu vực Hòn Kẽm từng có bệnh xá cấp cứu; trong rừng, khe suối, khu vực Nà Lau và Mỹ Cưa, và một số khu vườn của người dân tại các thôn Bình Yên, Phước Hội. Các nguồn tin đang được rà soát, xác minh, khảo sát thực địa phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Ban chỉ đạo xã Thăng Bình khẩn trương khai quật mộ và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ. Ảnh: NGUYỄN QUỲNH

Tại Nông Sơn, người dân cung cấp 4 nguồn tin, nghi có khoảng 6 hài cốt liệt sĩ. Ban Chỉ huy Quân sự xã tiếp tục kiểm chứng, đối chiếu hồ sơ, tài liệu và thông tin nhân chứng để đề xuất tìm kiếm, quy tập theo quy định.

“Lực lượng mỏng, thời tiết nắng nóng khiến công tác khai quật, lấy mẫu ADN, khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, với quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ và sự đồng lòng của nhân dân, địa phương phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ vượt tiến độ đã đề ra, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội và người thân”, Trung tá Lê Anh Việt chia sẻ.

Bà Tào Thị Tố Điểm, Chủ tịch UBND xã Quế Phước nói, lấy mẫu ADN, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện trách nhiệm và đạo lý tri ân của địa phương đối với các anh hùng liệt sĩ và gia đình người có công. Mỗi mẫu ADN được lấy là thêm một cơ hội xác định danh tính liệt sĩ. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ông Trần Thế Vinh, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Bình cho hay, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, được triển khai khoa học, chặt chẽ theo phương châm “6 rõ”. Đồng thời tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và ứng dụng công nghệ trong xây dựng cơ sở dữ liệu liệt sĩ, nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.