Tin vũ khí hôm nay 15.1: Mỹ và đồng minh tập luyện pháo binh gần biên giới Belarus

Mỹ và đồng minh tập luyện pháo binh gần biên giới Belarus

Các đơn vị pháo binh của quân đội Mỹ vừa tiến hành huấn luyện chung với quân đội Lithuania (Litva) tại thao trường Pabrade, miền đông Lithuania. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh NATO tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực Baltic, sát biên giới Belarus.

Nội dung huấn luyện tập trung vào hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS, một trong những vũ khí chủ lực của Mỹ và các đồng minh trong tác chiến tầm xa chính xác. Cuộc huấn luyện nhằm nâng cao khả năng phối hợp tác chiến giữa hai lực lượng, đồng thời giúp Lithuania chuẩn bị tiếp nhận và vận hành hệ thống này trong thời gian tới.

Các đơn vị pháo binh HIMARS của quân đội Mỹ huấn luyện cùng lực lượng vũ trang Lithuania tại miền đông nước này, nhằm tăng cường khả năng phối hợp hỏa lực tầm xa và mức độ sẵn sàng răn đe của liên minh gần biên giới Belarus - Ảnh: DVIDS

Theo Army Recognition, buổi huấn luyện được tổ chức từ 13.1 với sự tham gia của đơn vị pháo binh Mỹ đang luân phiên triển khai tại khu vực. Thay vì tập trung vào trình diễn, các nội dung huấn luyện đi sâu vào vận hành thực tế, bao gồm kiểm tra kỹ thuật trước nhiệm vụ, liên lạc tác chiến, phối hợp kíp chiến đấu và lựa chọn vị trí bắn phù hợp. Đây là những yếu tố then chốt giúp pháo phản lực có thể triển khai nhanh, bắn chính xác và rút khỏi vị trí kịp thời để tránh bị phản công.

Hệ thống HIMARS được đánh giá cao nhờ khả năng cơ động linh hoạt trên khung xe bánh lốp, cho phép di chuyển nhanh bằng đường bộ. Sau khi khai hỏa, bệ phóng có thể nhanh chóng rời vị trí, làm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và tấn công. Ngoài ra, hệ thống này có thể sử dụng nhiều loại đạn khác nhau, từ rocket tầm trung đến tên lửa tầm xa chính xác, giúp đáp ứng nhiều yêu cầu tác chiến khác nhau mà không cần thay đổi phương tiện.

Đối với Lithuania, việc huấn luyện cùng lực lượng Mỹ trước khi chính thức đưa HIMARS vào biên chế có ý nghĩa quan trọng. Quá trình này giúp quân đội nước này sớm làm quen với cách tổ chức chỉ huy, phối hợp hỏa lực và bảo đảm kỹ thuật trong điều kiện thực tế, qua đó rút ngắn thời gian đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Hoạt động huấn luyện pháo phản lực lần này diễn ra song song với các bài tập khác của lực lượng Mỹ tại Lithuania, phản ánh cách tiếp cận chuẩn bị nhiều lớp của NATO tại sườn đông. Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực tiếp tục phức tạp, những cuộc huấn luyện thực chất như vậy được xem là nền tảng quan trọng để duy trì khả năng răn đe và phản ứng nhanh của liên minh quân sự này.

Trung Quốc lần đầu phô diễn vũ khí vi sóng chống drone

Trung Quốc đã công khai giới thiệu hệ thống vũ khí vi sóng công suất cao mang tên Hurricane 3000 trong một cuộc duyệt binh được truyền hình toàn quốc vào đầu năm 2026. Đây là một trong số rất ít lần quân đội Trung Quốc (PLA) công khai trình diễn một hệ thống vũ khí năng lượng định hướng, cho thấy công nghệ chống drone bằng vi sóng đã bước sang giai đoạn sẵn sàng tác chiến, thay vì chỉ dừng ở mức thử nghiệm.

Hurricane 3000 được đánh giá là hệ thống vi sóng công suất cao gắn trên phương tiện cơ động, có khả năng phát xung điện từ tập trung để gây nhiễu, vô hiệu hóa hoặc làm hỏng vĩnh viễn các linh kiện điện tử của máy bay không người lái đối phương trong phạm vi được cho là lên tới khoảng 3km. Khác với các hệ thống phòng không truyền thống sử dụng đạn đánh chặn hoặc tên lửa, Hurricane 3000 tấn công trực tiếp vào hệ thống điều khiển bay, cảm biến, thiết bị dẫn đường và liên kết dữ liệu của drone bằng các xung vi sóng cường độ cao.

Hệ thống Hurricane 3000 gắn trên phương tiện cơ động có khả năng vô hiệu hóa và phá hủy các đàn drone ở cự ly lên tới 3km, mang lại cho quân đội Trung Quốc một biện pháp phản ứng nhanh và hiệu quả về chi phí trước các mối đe dọa UAV quy mô lớn - Ảnh: Army Recognition

Các phân tích cho thấy hệ thống này không phát chùm sóng liên tục mà hoạt động theo cơ chế xung nhanh, cho phép tấn công nhiều mục tiêu liên tiếp trong thời gian ngắn. Đặc điểm này khiến Hurricane 3000 đặc biệt phù hợp để đối phó với các đợt tấn công bằng drone số lượng lớn, vốn đang trở thành mối đe dọa phổ biến trên chiến trường hiện đại.

Về cấu hình, Hurricane 3000 được trang bị một bộ phát vi sóng định hướng cỡ lớn đặt trên bệ ổn định, đi kèm hệ thống phát điện và làm mát riêng tích hợp trong xe. Các chuyên gia ước tính hệ thống hoạt động ở dải tần gigahertz cao, tối ưu để khai thác điểm yếu của các thiết bị điện tử dân dụng lẫn quân sự. Việc không xuất hiện radar hay bệ phóng đánh chặn cho thấy Hurricane 3000 nhiều khả năng nhận dữ liệu mục tiêu từ các cảm biến bên ngoài và được tích hợp vào mạng lưới phòng không nhiều tầng của PLA.

Xét về tác chiến, Hurricane 3000 mang lại lợi thế đáng kể trong bối cảnh chiến trường ngày càng bị “bão hòa” bởi các loại drone giá rẻ dùng cho trinh sát, chỉ thị mục tiêu và tấn công chính xác. Các hệ thống phòng không truyền thống thường gặp bất lợi về chi phí khi phải dùng vũ khí đắt tiền để đánh chặn mục tiêu rẻ. Vũ khí vi sóng giúp đảo ngược bài toán này nhờ chi phí mỗi lần khai hỏa rất thấp, chủ yếu phụ thuộc vào nhiên liệu và bảo dưỡng, đồng thời giảm gánh nặng hậu cần do không cần tiếp đạn.

Tuy nhiên, Hurricane 3000 vẫn có những hạn chế cố hữu, như phụ thuộc vào tầm nhìn thẳng và dễ bị che khuất bởi địa hình. Do đó, hệ thống này được đánh giá sẽ phát huy hiệu quả cao nhất khi hoạt động trong mạng phòng không hợp nhất cùng các phương tiện đánh chặn truyền thống.

Không quân Malaysia trước ngã rẽ mới vì thiếu tiêm kích

Malaysia được cho là đã bắt đầu các cuộc trao đổi thăm dò với Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KAI) về khả năng tiếp cận tiêm kích KF-21 Boramae, trong bối cảnh kế hoạch tiếp nhận thêm máy bay F/A-18 Hornet từ Kuwait tiếp tục bị trì hoãn. Động thái này diễn ra song song với quá trình lập kế hoạch dài hạn cho chương trình tiêm kích đa năng (MRCA), khi nhiều máy bay chủ lực của Không quân Malaysia đang tiến gần mốc nghỉ hưu.

Theo các nguồn theo dõi quốc phòng Malaysia, các cuộc trao đổi hiện mới dừng ở mức thăm dò, tập trung vào phương án và khung thời gian tiềm năng, chưa phản ánh một quyết định mua sắm cụ thể. KF-21 được xem là một trong những lựa chọn có thể thay thế đội F/A-18D Hornet và Su-30MKM, dự kiến lần lượt rút khỏi biên chế vào các năm 2035 và 2040.

Tiêm kích đa năng thế hệ 4.5 KAI KF-21 của Hàn Quốc - Ảnh: ROKAF

Hiện nay, Không quân Malaysia vận hành 18 tiêm kích Su-30MKM được bàn giao giai đoạn 2007 - 2009 và 7 chiếc F/A-18D Hornet, sau khi một máy bay bị mất do va chạm chim năm 2025. Lực lượng này được bổ trợ bởi 12 máy bay huấn luyện - chiến đấu hạng nhẹ Hawk 208, song tổng thể quy mô đội hình vẫn hạn chế. Để ổn định năng lực ngắn hạn, Malaysia đã ký hợp đồng trị giá khoảng 920 triệu USD với Hàn Quốc năm 2023 để mua 18 máy bay FA-50M, dự kiến bàn giao từ cuối năm 2026 đến 2028. Tuy nhiên, FA-50M chỉ đóng vai trò bổ sung, không thay thế các tiêm kích chủ lực.

Trong nhiều năm qua, Malaysia từng kỳ vọng mua lại tối đa 33 chiếc F/A-18 C/D đã qua sử dụng từ Kuwait như giải pháp tạm thời sau khi rút biên MiG-29. Kế hoạch này phụ thuộc vào việc Kuwait tiếp nhận các tiêm kích mới, nhưng đến cuối năm 2025 vẫn chưa có lịch trình bàn giao rõ ràng. Ngay cả khi được chuyển giao, các máy bay Hornet cũ cũng cần khoảng 15 tháng cải hoán trước khi có thể đưa vào sử dụng, khiến hiệu quả của phương án “vá chỗ trống” ngày càng bị đặt dấu hỏi khi thời gian phục vụ còn lại không nhiều.

Trong bối cảnh đó, chương trình MRCA tiếp tục được xem là giải pháp căn cơ. Theo định hướng hiện nay, Malaysia dự kiến trang bị hai phi đội tiêm kích mới, tương đương 36 máy bay, với mục tiêu đạt năng lực tác chiến đầy đủ trong giai đoạn 2035 - 2040. Việc đẩy nhanh MRCA sẽ đòi hỏi cam kết ngân sách sớm hơn, chuẩn bị hạ tầng và đào tạo nhân lực, song cũng giúp giảm rủi ro thiếu hụt năng lực.

KF-21 được đánh giá là phù hợp về mặt lộ trình, đặc biệt khi có thể vận hành song song với FA-50 do cùng một nhà sản xuất. Tuy nhiên, các vấn đề then chốt như cấu hình, biến thể, thời điểm bàn giao và chi phí vẫn chưa được xác định. Ở giai đoạn hiện nay, trao đổi giữa Malaysia và KAI chủ yếu nhằm đánh giá mức độ phù hợp của KF-21 với yêu cầu dài hạn của chương trình MRCA, hơn là một quyết định mua sắm trong ngắn hạn.

Hoàng Vũ