Tin vui cho người ngủ bù vào cuối tuần

Ngủ đủ và duy trì lịch ngủ tương đối ổn định giúp cơ thể có thời gian phục hồi, trong khi ngủ bù vừa phải vào cuối tuần có thể mang lại một số lợi ích sau những ngày thiếu ngủ. Ảnh: Magnific.

Trong nhiều năm, việc ngủ nướng thường bị cảnh báo vì có thể làm xáo trộn đồng hồ sinh học và khiến lịch ngủ trở nên thất thường. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy ngủ bù ở mức vừa phải sau một tuần thiếu ngủ có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch.

Góc nhìn này cũng gợi lại những phân tích về giấc ngủ trong cuốn sách Ăn gì không già của bác sĩ Michael Greger. Tác giả cho rằng ngủ không phải là khoảng thời gian bị lãng phí, mà là một phần thiết yếu để cơ thể phục hồi và duy trì sức khỏe.

Tác giả/Tác phẩm

How Not to Age (Ăn gì không già)

Tác giả: Michael Greger · Xuất bản: · NXB Trẻ

Ăn gì không già của bác sĩ Michael Greger là cuốn sách phân tích mối liên hệ giữa dinh dưỡng, lối sống và quá trình lão hóa. Dựa trên nhiều nghiên cứu khoa học, tác giả lý giải cách những thói quen ăn uống và sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nguy cơ bệnh tật và tuổi thọ.

Cuốn sách không chỉ tập trung vào thực phẩm mà còn đề cập nhiều yếu tố khác của sức khỏe, trong đó có giấc ngủ, vận động và cách phòng ngừa bệnh mạn tính. Qua việc tổng hợp các bằng chứng khoa học, Michael Greger đưa ra những gợi ý thực tế giúp người đọc xây dựng lối sống lành mạnh và chủ động bảo vệ sức khỏe khi tuổi tác tăng lên.

Cuốn sách dẫn nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến chức năng mạch máu và làm tăng nguy cơ bệnh tật, qua đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ngủ đủ giấc.

Cơ thể cần thời gian phục hồi sau thiếu ngủ

Một nghiên cứu được trình bày tại hội nghị thường niên của Hội Tim mạch châu Âu ở Munich (Đức) cho thấy những người ngủ bù vào cuối tuần có nguy cơ mắc cao huyết áp thấp hơn 6% so với những người không ngủ bù. Mức lợi ích rõ hơn ở những người ít vận động, với nguy cơ cao huyết áp thấp hơn 6,9%.

Ngủ bù khoảng 1 giờ 27 phút vào cuối tuần có liên quan đến nguy cơ mắc cao huyết áp thấp hơn 9%. Ảnh: Magnific.

Đáng chú ý, khoảng thời gian ngủ bù được cho là có lợi nhất là 1 giờ 27 phút. Những người ngủ thêm khoảng thời gian này vào cuối tuần có nguy cơ mắc cao huyết áp thấp hơn 9%.

Nghiên cứu theo dõi khoảng 40.000 người trưởng thành tại Hàn Quốc trong 7 năm. Thời gian ngủ bù được tính bằng chênh lệch giữa thời lượng ngủ vào ngày cuối tuần và những ngày trong tuần.

Theo TS Nawon Lee, Đại học Korea (Hàn Quốc), thiếu ngủ tạo áp lực lên cơ thể, khiến tim và mạch máu phải làm việc nhiều hơn, từ đó có thể góp phần làm tăng huyết áp. Ngủ thêm một chút vào cuối tuần có thể tạo điều kiện để cơ thể phục hồi sau những ngày thiếu ngủ.

Nhiều người cắt giảm thời gian ngủ vì công việc, học tập rồi cố gắng ngủ bù khi có thời gian rảnh, dễ tạo thành thói quen thiếu ngủ kéo dài. Ảnh: Pexels.

Ngủ không phải là lãng phí thời gian

Góc nhìn này cũng tương đồng với những cảnh báo về giấc ngủ được đề cập trong cuốn Ăn gì không già của bác sĩ Michael Greger.

Tác giả cho rằng nhiều người có quan niệm ngủ là khoảng thời gian bị lãng phí, đặc biệt trong một xã hội đề cao năng suất và hiệu quả làm việc. Nhưng trên thực tế, ngủ không đủ giấc có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe cấp tính và mạn tính, đồng thời có thể làm tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong.

Bác sĩ Michael Greger dẫn một nghiên cứu cho thấy chỉ sau khoảng một tuần ngủ 6 tiếng mỗi đêm, hoạt động của hơn 700 gene trong cơ thể có thể thay đổi. Một trong những hậu quả đáng chú ý là sự suy giảm chức năng nội mô - lớp tế bào bao phủ mặt trong của mạch máu và đóng vai trò quan trọng trong khả năng giãn nở của động mạch.

Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe cấp tính và mạn tính, đồng thời có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong. Ảnh: Pexels.

Một nghiên cứu khác được đề cập trong sách cho thấy những người chỉ ngủ 5 tiếng mỗi đêm trong khoảng một tuần có sự suy giảm đáng kể chức năng động mạch so với nhóm ngủ 7 tiếng.

Điều đáng chú ý là mức độ suy giảm này tương đương với những thay đổi từng được ghi nhận ở một số người hút thuốc, mắc tiểu đường hoặc bệnh động mạch vành.

Ngủ nhiều cũng không phải lúc nào tốt

Tuy nhiên, ngủ bù không phải cứ nhiều là tốt. Nghiên cứu cho thấy những người ngủ thêm hơn 4 giờ vào cuối tuần có nguy cơ cao huyết áp cao hơn. Theo TS Lee, khi thời gian ngủ bù kéo dài, sự xáo trộn lịch ngủ và nhịp sinh học cũng tăng lên, có thể làm mất đi lợi ích của việc phục hồi sau thiếu ngủ.

Ngủ bù quá nhiều có thể làm xáo trộn lịch ngủ và nhịp sinh học, từ đó làm giảm lợi ích phục hồi sau thiếu ngủ. Ảnh: CGTN.

Đặt trong bối cảnh đó, kết quả nghiên cứu mới không nên được hiểu là một lời khuyến khích ngủ nướng càng lâu càng tốt. Nếu thiếu ngủ trong tuần, ngủ thêm khoảng 1-2 giờ vào cuối tuần có thể là một cách để cơ thể phục hồi, nhưng đây không phải giải pháp thay thế cho việc ngủ đủ và duy trì lịch ngủ tương đối ổn định mỗi ngày.

TS.BS Sonya Babu-Narayan, Giám đốc Y khoa của Quỹ Tim mạch Anh, cho rằng việc nhiều người muốn ngủ thêm vào cuối tuần là điều dễ hiểu, bởi công việc, gia đình và các mối quan hệ xã hội có thể khiến họ khó ngủ đủ trong những ngày thường. Sau một tuần thiếu ngủ, cơ thể cần thời gian để phục hồi.

Điều đó không có nghĩa ngủ bù có thể thay thế cho một lịch ngủ lành mạnh. Giấc ngủ đủ và tương đối đều đặn mỗi ngày vẫn là mục tiêu quan trọng, thay vì thường xuyên thiếu ngủ rồi trông chờ vào vài giờ ngủ thêm vào cuối tuần.

Ngược lại, nếu thường xuyên phải ngủ nướng rất lâu mới cảm thấy tỉnh táo, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang không ngủ đủ trong những ngày còn lại. Thay vì xem ngủ bù là “phần thưởng” cho một tuần bận rộn, tốt hơn hết hãy coi giấc ngủ là một phần thiết yếu của việc chăm sóc sức khỏe mỗi ngày.