Tinh gọn để nâng cao hiệu quả hoạt động

Một con số đáng chú ý được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9-2026 là số trường mầm non, phổ thông giảm 50,6%. Đây là kết quả của quá trình sắp xếp mạng lưới trường học được các địa phương triển khai thời gian qua. Song, cần nhìn nhận, giảm đầu mối mới là kết quả về mặt tổ chức; hiệu quả sau sắp xếp mới là kết quả cần hướng tới.

Nếu số lượng trường giảm nhưng một số trường trở nên quá lớn, gây khó khăn trong công tác quản lý; nếu tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ vẫn tồn tại; nếu có nơi thiếu biên chế so với định mức thì việc sắp xếp vẫn còn những khoảng trống cần tiếp tục xử lý.

Điều đó cho thấy, sắp xếp đơn vị sự nghiệp không phải là phép cộng, trừ đơn thuần về số lượng. Mỗi quyết định tổ chức lại một đơn vị đều tác động đến đội ngũ cán bộ, viên chức, đến hoạt động chuyên môn và trực tiếp hoặc gián tiếp đến người dân.

Trên tinh thần đó, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9-2026 diễn ra sáng 3-10, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn. Trong đó, các địa phương cần phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành trong quá trình triển khai, bảo đảm việc sắp xếp được thực hiện đồng bộ, phù hợp với yêu cầu thực tế.

Tương tự khi triển khai đối với các lĩnh vực y tế, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, càng không thể chỉ đặt mục tiêu giảm đầu mối. Phải đặt đơn vị sự nghiệp trong tổng thể mạng lưới cung ứng dịch vụ công, xem xét chức năng, nhiệm vụ, quy mô, nhân lực và hiệu quả hoạt động. Nói cách khác, việc sắp xếp phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn chứ không phải thực tiễn bị buộc phải chạy theo một mô hình sắp xếp cứng nhắc.

Bộ Nội vụ được giao khẩn trương hoàn thiện Đề án về khung tổ chức bộ máy; đồng thời xây dựng khung biên chế giai đoạn 2027-2031 đối với các bộ, ngành và hướng dẫn địa phương xây dựng phương án biên chế. Vấn đề ở đây không chỉ là “bao nhiêu người”, mà là bộ máy cần những vị trí nào, thực hiện nhiệm vụ gì và cần bao nhiêu nguồn lực để hoàn thành nhiệm vụ đó.

Sắp xếp đơn vị sự nghiệp là công việc khó vì liên quan trực tiếp đến tổ chức, con người và quyền lợi của người dân. Do đó, càng quyết liệt trong sắp xếp càng phải thận trọng trong cách làm.

Trước hết, các địa phương cần tiếp tục rà soát toàn bộ mạng lưới đơn vị sự nghiệp, đánh giá thực chất hiệu quả hoạt động, không chỉ căn cứ vào số lượng đầu mối. Cùng với đó là rà soát đội ngũ cán bộ, xác định rõ nơi thừa, nơi thiếu, nơi cần điều chỉnh; thực hiện điều động, luân chuyển phù hợp; thống kê chính xác để đề xuất biên chế có căn cứ.

Các bộ, ngành cần nhanh chóng hoàn thiện các quy định, định mức và hướng dẫn để địa phương có cơ sở thực hiện. Quá trình sắp xếp cũng phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa trung ương và địa phương, tránh tình trạng mỗi nơi thực hiện một cách, thiếu đồng bộ. Quan trọng hơn, mọi phương án phải được kiểm chứng bằng hiệu quả thực tế. Với giáo dục là chất lượng dạy và học; với y tế là khả năng cung ứng dịch vụ; với giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học là chất lượng đào tạo.

Sắp xếp không phải để có một bộ máy nhỏ hơn mà để có một bộ máy hợp lý hơn trong thực tế. Giảm đầu mối là một bước; bố trí đúng người, đúng việc, đúng nơi và nâng cao chất lượng phục vụ mới là đích đến. Vì vậy, tiếp tục rà soát, hoàn thiện sắp xếp đơn vị sự nghiệp cũng chính là tiếp tục hoàn thiện phương thức sử dụng nguồn lực công. Làm tốt việc này sẽ tạo nền tảng để tổ chức bộ máy giai đoạn 2027-2031 thực sự tinh gọn, đồng bộ, sát thực tế và quan trọng nhất là hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.