Tổng thống Trump trở lại với hồ sơ xung đột Ukraine, châu Âu bất an

Báo Politico đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ chuyển trọng tâm trở lại hồ sơ Ukraine sau khi cuộc khủng hoảng Iran lắng dịu, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột mà ông từng cam kết sẽ chấm dứt trong vòng 24 giờ nếu trở lại Nhà Trắng trong chiến dịch tranh cử năm 2024.

Phát biểu trong cuộc gặp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 15/6, ông nói: “Giờ khi xung đột với Iran đã kết thúc, chúng tôi sẽ tập trung vào vấn đề đó (Ukraine) và xem liệu có thể giải quyết được hay không. Mỗi tháng có khoảng 25.000 người thiệt mạng, chủ yếu là binh sĩ. Điều đó lẽ ra không nên xảy ra”.

Nỗi bất an của châu Âu

Tuy nhiên, theo Politico, những phát biểu trên của ông Trump lại không khiến các nước châu Âu ủng hộ Ukraine cảm thấy yên tâm.

Theo các quan chức châu Âu, phía sau hậu trường đang xuất hiện lo ngại rằng sau khi không còn phải dành phần lớn sự tập trung cho hồ sơ Iran, ông Trump có thể tìm cách giành lại quyền chủ động trong các nỗ lực hòa đàm Ukraine, gạt châu Âu sang bên lề và làm chệch hướng chiến lược gây sức ép tối đa lên Nga, đồng thời tiếp tục hỗ trợ toàn diện cho Kiev.

Một nhà ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) giấu tên cho rằng: “Một phần nào đó, việc ông Trump bị phân tâm bởi những vấn đề khác cũng không hẳn là điều tệ”.

Những lo ngại của châu Âu cũng phần nào được phản ánh qua các phát biểu gần đây của một số nhà lãnh đạo trong khối.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh TF1 ngày 15/6, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh rằng châu Âu hiện là bên gánh phần lớn chi phí viện trợ quân sự cho Ukraine, vì vậy phải có tiếng nói trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào.

“Cuộc đàm phán đúng nghĩa phải là cuộc đàm phán có sự tham gia của Nga và Ukraine, với châu Âu và Mỹ đứng bên cạnh”, ông Macron nói.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng, việc tăng cường hỗ trợ tài chính cho Ukraine cần là ưu tiên hàng đầu của G7, đồng thời khẳng định châu Âu vẫn kiên định ủng hộ Ukraine.

Bà von der Leyen cũng nhấn mạnh việc EU vừa chính thức khởi động đàm phán gia nhập với Ukraine và Moldova, nói rõ: “Ukraine đã hoàn thành phần việc của mình, vì vậy chúng ta cũng phải thực hiện cam kết của mình”.

Đứng cạnh bà von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho rằng “sự đoàn kết và quyết tâm của G7 là yếu tố thiết yếu” để chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài hơn cả Thế chiến I.

Trong bối cảnh châu Âu hiện đảm nhận phần lớn gánh nặng hỗ trợ Ukraine, các nhà lãnh đạo EU đang tìm cách thuyết phục Washington cùng tham gia một lập trường đàm phán thống nhất trong các cuộc thương lượng tương lai với Nga.

Một quan chức trong Văn phòng Tổng thống Pháp nhận định: “Một điều quan trọng là các nước G7 khác, đặc biệt là Mỹ, không làm suy giảm lập trường của mình đối với Ukraine”.

Hai câu hỏi lớn

Vấn đề Ukraine sẽ trở thành chủ đề trọng tâm trong ngày 16/6 (giờ Pháp), khi ông Trump cùng các nhà lãnh đạo G7 có cuộc làm việc kéo dài hai giờ với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Về phần mình, ông Zelensky vẫn công khai khẳng định vai trò của Mỹ là yếu tố then chốt để chấm dứt xung đột. Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết trong cuộc điện đàm ngày 14/6, ông và ông Trump đã trao đổi về những “ý tưởng tích cực” có thể giúp tiến gần hơn tới hòa bình.

Theo giới quan sát, hai câu hỏi lớn sẽ chi phối các cuộc thảo luận tại G7 là làm thế nào để thuyết phục Nga nghiêm túc tham gia đàm phán hòa bình và ai sẽ đại diện cho các đồng minh của Ukraine trong tiến trình này.

Về vấn đề đầu tiên, EU đang chuẩn bị hoàn tất gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga trong những tuần tới, tập trung vào đội tàu “bóng tối” vận chuyển dầu mỏ của Moscow và duy trì cơ chế áp giá trần đối với dầu Nga.

Tuy nhiên, hiện chưa có dấu hiệu cho thấy Mỹ sẵn sàng tham gia các biện pháp tương tự. Washington gần đây đã nới lỏng một số hạn chế liên quan đến lĩnh vực năng lượng của Nga trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng cao, đồng thời cũng chưa thể hiện ý định tăng thêm hỗ trợ tài chính cho Ukraine.

Một vấn đề khác gây tranh cãi là ai sẽ dẫn dắt các cuộc đàm phán tương lai và cách thức đàm phán sẽ diễn ra như thế nào. Tổng thống Zelensky đã nhiều lần khẳng định với các nhà lãnh đạo EU rằng, châu Âu cần có mặt trên bàn đàm phán, không phải với vai trò trung gian mà là một đồng minh có chung lợi ích với Ukraine.

Các quan chức châu Âu và Ukraine cho biết họ muốn đạt được sự đồng thuận với Mỹ về một lập trường đàm phán chung, trong đó không đặt ra khả năng Kiev phải nhượng bộ lãnh thổ. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu Mỹ và châu Âu có thể đạt được tiếng nói chung về cách thức thúc đẩy tiến trình hòa bình tại Ukraine hay không.