TP.HCM: Miễu Mạch Nước gần 200 năm tuổi tự phun giữa lòng đất Đông Thạnh

Miễu Mạch Nước – không gian tín ngưỡng dân gian gắn với dòng nước ngầm tự phun giữa vùng đất Đông Thạnh. Ảnh: Trường Vũ.

Dòng nước đặc biệt giữa vùng đất Đông Thạnh

Không mang vẻ bề thế của những công trình tín ngưỡng lớn, Miễu Mạch Nước ở xã Đông Thạnh gây ấn tượng bởi một nét riêng: ngay phía trước miễu là dòng nước ngầm tự phun lên từ lòng đất và chảy quanh năm.

Từ một mạch nước tự nhiên giữa vùng đồng ruộng ngày trước, nơi đây dần trở thành địa điểm tín ngưỡng được nhiều người biết đến.

Theo ông Đặng Văn Chuyện, Trưởng ban Trị sự Miễu Mạch Nước, mạch nước đã xuất hiện trước khi ngôi miễu được dựng lên. Thuở ban đầu, khu vực này còn là đồng ruộng, cây cỏ mọc um tùm. Nước từ lòng đất phun lên tạo thành những vũng nước, sau đó theo một con kênh nhỏ chảy ra sông.

Nhận thấy dòng nước trong, mát và chảy liên tục, người dân địa phương đã đắp hồ để giữ nguồn nước, đồng thời hạn chế đất cát rơi xuống làm ảnh hưởng đến chất lượng nước. Về sau, một mái lá đơn sơ được dựng lên để thờ Thủy Long Thánh Mẫu – vị thần gắn với tín ngưỡng dân gian về sông nước, nguồn nước và sự che chở, phù hộ cho cộng đồng.

Ông Chuyện cho biết, ngôi miễu có lịch sử gần 200 năm, dù thời điểm xây dựng ban đầu không còn được xác định chính xác. Miễu từng được trùng tu vào năm 2004, qua đó tiếp tục gìn giữ không gian tín ngưỡng gắn với dòng nước đặc biệt đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Điều đáng chú ý là mạch nước vẫn tiếp tục phun lên từ lòng đất cho đến ngày nay. Chính sự bền bỉ ấy đã tạo nên câu chuyện văn hóa dân gian đặc sắc, khiến Miễu Mạch Nước trở thành một điểm đến được nhiều người tìm hiểu khi có dịp về Đông Thạnh.

Khuôn viên Miễu Mạch Nước được chỉnh trang, với nhiều cây xanh tạo không gian thoáng mát cho khách đến thăm. Ảnh: Trường Vũ.

Từ mạch nước tự nhiên đến niềm tin “long mạch”

Hiện nay, khu vực mạch nước được xây dựng, chỉnh trang sạch sẽ hơn. Vị trí nước phun trào được tạo thành bể chứa có hình dáng long quy, phần bụng được thiết kế như một giếng nước và có nắp lưới bảo vệ. Từ đây, dòng nước trong chảy ra dưới phần đầu long quy rồi đổ vào một hồ nhỏ lát gạch men.

Với người dân địa phương, đây là một hiện tượng tự nhiên gắn với đời sống cộng đồng trong suốt nhiều thế hệ. Tuy nhiên, trong đời sống tâm linh, dòng nước được trao thêm những ý nghĩa đặc biệt.

Nhiều người gọi đây là “long mạch”, tin rằng nguồn nước tự nhiên phun lên từ lòng đất là dấu hiệu may mắn và mang ý nghĩa linh thiêng. Đây là quan niệm dân gian được lưu truyền trong cộng đồng, không phải kết luận khoa học về địa chất hay tác dụng chữa bệnh của nguồn nước.

Sau khi thắp hương trong miễu, anh Nguyễn Văn Hùng, một người dân ở phường Tân Bình, TP.HCM, đến khu vực hồ nước phía trước, múc nước rửa mặt rồi uống một ngụm. Anh cũng hứng đầy những bình nước mang theo để đem về.

Anh Hùng cho biết, bản thân tìm đến Miễu Mạch Nước trước hết để thắp hương, sau đó lấy nước với mong muốn cầu bình an, may mắn cho gia đình. Với anh, việc uống hoặc rửa mặt bằng dòng nước tại đây mang ý nghĩa tinh thần, giúp cảm thấy nhẹ lòng hơn sau những bộn bề của cuộc sống.

Không riêng anh Hùng, nhiều khách thập phương cũng có chung niềm tin. Có người lấy một ít nước để sử dụng, có người mang về nhà, xem đó như một cách lưu giữ “lộc” sau chuyến đi.

Chị Nguyễn Thị Lan, hiện buôn bán rau củ tại chợ Đầu mối Hóc Môn, cho biết khi rảnh rỗi, chị thường đến miễu thắp hương, sau đó ra khu vực mạch nước rửa mặt và uống nước. Chị cầu mong gia đình mạnh khỏe, cuộc sống bình an, công việc mua bán thuận lợi.

Những câu chuyện như vậy cho thấy giá trị của Miễu Mạch Nước không chỉ nằm ở bản thân dòng nước, mà còn ở đời sống tinh thần và niềm tin dân gian được cộng đồng gìn giữ qua thời gian.

Khách thập phương lấy nước tại khu vực mạch nước, thực hiện nghi thức rửa mặt và uống nước theo niềm tin cá nhân. Ảnh: Trường Vũ.

Điểm đến tín ngưỡng ngày càng được biết đến

Trước đây, Miễu Mạch Nước thường đông khách vào những ngày mùng 1 và ngày Rằm hằng tháng. Tuy nhiên, theo Ban Trị sự miễu, hiện nay khách đến khá thường xuyên, đông nhất vào những ngày cuối tuần. Khách không chỉ là người dân quanh khu vực mà còn có người từ nhiều tỉnh, thành tìm đến.

Sự quan tâm ngày càng tăng của khách thập phương cũng đặt ra yêu cầu giữ gìn vệ sinh và bảo vệ không gian tín ngưỡng. Tại khu vực hồ nước, miễu đặt bảng hướng dẫn, trong đó lưu ý khách chỉ sử dụng nước để uống hoặc rửa mặt; không rửa tay, tắm gội hoặc để trẻ em xuống hồ.

Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có người múc nước tưới lên đầu hoặc vẩy lên cơ thể với mong muốn “gột rửa vận xui”, cầu sức khỏe và may mắn. Những hành động này xuất phát từ niềm tin cá nhân và cần được thực hiện trong khuôn khổ bảo đảm vệ sinh chung, đồng thời bảo vệ nguồn nước.

Đáng chú ý, ông Đặng Văn Chuyện cho biết cơ sở y tế địa phương thường xuyên đến lấy mẫu nước tại miễu để xét nghiệm. Theo thông tin ông Chuyện cung cấp, kết quả xét nghiệm tại thời điểm lấy mẫu cho thấy nguồn nước không phát hiện vấn đề bất thường. Dù vậy, ông khuyến cáo người dân không nên chủ quan, đặc biệt không nên uống trực tiếp mà cần mang về đun sôi, để nguội trước khi sử dụng.

Chánh điện Miễu Mạch Nước, nơi đặt tôn tượng Thủy Long Thánh Mẫu và đón người dân, khách thập phương đến chiêm bái, thắp hương. Ảnh: Trường Vũ.

Gìn giữ một không gian văn hóa dân gian đặc sắc

Từ một mạch nước giữa đồng ruộng, người xưa dựng miễu thờ Thủy Long Thánh Mẫu. Qua nhiều thế hệ, dòng nước vẫn chảy, miễu được trùng tu, sửa chữa, nâng cấp và những câu chuyện về sự linh thiêng tiếp tục được truyền lại.

Ở góc độ văn hóa, đây là một nét sinh hoạt tín ngưỡng dân gian đáng được quan tâm, bởi phản ánh sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên. Nguồn nước không chỉ phục vụ đời sống mà còn trở thành một phần ký ức, niềm tin và bản sắc của cộng đồng địa phương.

Trong quá trình phát triển đô thị, những địa điểm như Miễu Mạch Nước càng cần được gìn giữ phù hợp. Việc bảo tồn không chỉ dừng ở kiến trúc ngôi miễu mà còn cần quan tâm đến cảnh quan, mạch nước tự nhiên, không gian tín ngưỡng và những câu chuyện văn hóa được cộng đồng lưu truyền.

Miễu Mạch Nước hôm nay vẫn lặng lẽ đón khách. Người đến thắp hương, người tìm hiểu về lịch sử, người lấy nước mang về và cũng có người chỉ đơn giản muốn tận mắt chứng kiến dòng nước từ lòng đất không ngừng tuôn chảy.

Dẫu mỗi người có một cách lý giải khác nhau về sự đặc biệt của nguồn nước, nơi đây vẫn là một điểm đến mang màu sắc văn hóa dân gian riêng của vùng đất Đông Thạnh. Dòng nước gần 200 năm tuổi tiếp tục chảy, như một mạch nối giữa thiên nhiên, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng, tạo nên một nét riêng đáng khám phá trong bức tranh văn hóa – du lịch của TP.HCM.