TP.HCM nỗ lực hồi sinh rạch Xuyên Tâm

Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM làm chủ đầu tư đi qua một số phường như Bình Lợi Trung, Bình Thạnh và phường Gia Định. Dự án có thời gian thực hiện từ năm 2023 đến 2028, đây là một trong những dự án trọng điểm trên địa bàn TP.HCM nhằm hồi sinh tuyến rạch, cải thiện môi trường sau nhiều năm chờ đợi.

Dự án được khởi công từ tháng 5-2025, các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư dù đã rất cố gắng thực hiện các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ, tuy nhiên đến nay dự án còn gặp nhiều vướng mắc, trong đó khó khăn lớn nhất vẫn là vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Nỗ lực triển khai trên mặt bằng đã bàn giao

Theo ông Phan Nhật Linh, Trưởng Ban quản lý dự án 3, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được chia làm ba gói thầu: XL-03, XL-02, XL-01.

Đối với công tác thi công, để không gián đoạn tiến độ hoàn thành gói thầu XL-03, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM cùng với các nhà thầu thi công, tư vấn giám sát triển khai đồng loạt sáu mũi thi công.

Dự án rạch Xuyên Tâm đang được đẩy nhanh tiến độ và dần thành hình. Ảnh: THUẬN VĂN

Trên phạm vi gói thầu XL-03, với các hạng mục đang thi công bao gồm cọc đất gia cố xi măng, đóng cọc ống, đóng cừ, sản xuất cấu kiện đúc sẵn... Công tác xử lý nền đã hoàn thành khoảng 95%. TP.HCM đang vào mùa khô, do đó các nhà thầu thi công đã huy động thêm nhân sự, tập kết thêm thiết bị, vật tư để đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục còn lại: Kè, vỉa hè, đường giao thông, hào kỹ thuật, thoát nước đảm bảo hoàn thành toàn bộ gói thầu XL-03 trước tháng 9-2026.

Bên cạnh đó, đối với gói thầu XL-02, đơn vị thi công cũng đã tổ chức đóng cừ ván tại đoạn từ cầu Băng Ky đến cầu Rạch Lăng và đóng cừ larsen lấn rạch tại vị trí cầu Bùi Đình Túy.

Gói thầu XL-01 đã hoàn thành việc phát hoang dọn dẹp tại khu vực rạch Cầu Sơn, chuẩn bị cho công tác khoan cọc thử CDM.

Ghi nhận của PV báo Pháp Luật TP.HCM, dọc theo tuyến rạch qua quận Gò Vấp cũ và một số điểm lõi tại quận Bình Thạnh cũ đã được bàn giao mặt bằng, các công nhân đang hối hả ép cọc, xử lý nền đất, ép cừ... Các nhà thầu đã tập trung huy động thêm nhân sự, tập kết thêm thiết bị, vật tư để đẩy nhanh tiến độ thi công. Đặc biệt đây là một trong những dự án tại TP.HCM được thi công xuyên Tết.

Ông Lê Trường Em, quê An Giang, cho biết năm nay không về quê sum vầy dịp Tết như mọi năm mà ở lại công trình để tiếp tục thi công dự án.

“Dự án làm liên tục trong những ngày Tết, nhiều anh em cũng ở lại như tôi. Không vì Tết mà các anh em lơ là công việc. Cũng mong dự án này sớm hoàn thành do cả TP đang dồn lực cho dự án, chúng tôi cũng muốn góp một chút sức để công trình sớm hoàn thành” - ông Lê Trường Em nói.

“Điểm nghẽn” bồi thường và giải phóng mặt bằng

Ngay sau khi khởi công, chủ đầu tư và các đơn vị thi công đã huy động tối đa nhân lực, máy móc để bám sát tiến độ.

Tại địa bàn quận Gò Vấp cũ, việc thi công diễn ra tương đối thuận lợi do mặt bằng được bàn giao sớm. Tuy nhiên, khi dự án bước vào giai đoạn triển khai đồng loạt trên toàn tuyến, đặc biệt là đoạn qua địa bàn quận Bình Thạnh cũ, dự án còn gặp khó khăn do vướng mặt bằng.

“Vướng mắc lớn nhất tính đến thời điểm hiện nay là công tác đền bù giải tỏa và bàn giao mặt bằng thi công. Công tác bàn giao mặt bằng hiện còn chậm, phạm vi mặt bằng được bàn giao còn da beo, nằm rải rác không liền tuyến, gây ảnh hưởng đến kế hoạch, tiến độ thi công cũng như các phương tiện cơ giới khó tiếp cận để thi công” - ông Linh phân tích.

Theo báo cáo của Sở NN&MT TP.HCM, tính đến giữa tháng 2-2026, phường Bình Thạnh có tổng 872 trường hợp bị ảnh hưởng, đã có 368 trường hợp bàn giao mặt bằng; tại phường Gia Định có tổng 869 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó có 131 trường hợp bàn giao mặt bằng; tại phường Bình Lợi Trung có tổng 311 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó có 92 trường hợp bàn giao mặt bằng.

Theo ông Lê Hoàng Linh Phương, Chủ tịch UBND phường Bình Lợi Trung, phường đang gặp khó khăn trong công tác bàn giao mặt bằng của dự án rạch Xuyên Tâm. Cụ thể, có khoảng 87 trường hợp người dân không đồng thuận theo phương án được duyệt, đang có đơn đề nghị giải quyết.

Ngoài ra, phần lớn trường hợp giải tỏa toàn phần đang chờ bố trí tái định cư chưa ban hành quyết định thu hồi đất vì vậy các trường hợp này chưa bàn giao mặt bằng...

Đẩy nhanh tiến độ bồi thường

Trước những “nút thắt” về bồi thường và giải phóng mặt bằng, ông Linh cho rằng chủ đầu tư dự án đã có nhiều phương án như tạo đường công vụ tạm để thuận tiện trong việc triển khai thi công, tập kết vật tư máy móc, thiết bị. Đồng thời, chủ đầu tư đã phối hợp với chính quyền địa phương vận động người dân bàn giao mặt bằng để thi công trên từng đoạn tuyến...

“Để thực hiện các gói thầu trên theo đúng tiến độ đã đề ra, cần có sự quyết tâm không chỉ đơn thuần của chủ đầu tư và nhà thầu thi công, tư vấn giám sát mà là của cả hệ thống chính trị trên địa bàn các phường mà dự án đi qua.

Công nhân đang thực hiện công trình dự án rạch Xuyên Tâm. Ảnh: NGUYỄN CHÂU

Cụ thể, trước tháng 4-2026 cần hoàn tất công tác bồi thường các trường hợp còn lại trên địa bàn các phường Bình Lợi Trung, Bình Thạnh, Gia Định và 18 trường hợp thuộc dự án khu dân cư Bình Hòa, phường Bình Lợi Trung do Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư để bàn giao cho chủ đầu tư dự án thi công gói thầu XL-03” - ông Linh nói.

Về phía Sở NN&MT TP.HCM, ông Lê Anh Tú, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP.HCM, thông tin thêm thời gian qua, Tổ công tác 2847 - tổ công tác chuyên ngành giải quyết dứt điểm, hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm đã tổ chức họp với các đơn vị có liên quan để giải quyết vướng mắc, đề xuất giải pháp cần thực hiện để giải quyết, hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Tổ công tác 2847 đã hướng dẫn, giải thích trực tiếp tại cuộc họp cho UBND các phường thực hiện và có công văn hướng dẫn cụ thể cách thức thực hiện.

Đồng thời, Sở NN&MT đã có công văn báo cáo, đề xuất kiến nghị UBND TP đối với các vướng mắc vượt thẩm quyền.

Đến nay, UBND TP đã có các công văn chỉ đạo thực hiện về việc điều chỉnh ranh giao đất đối với dự án khu dân cư thương mại Bình Hòa, phường Bình Lợi Trung do Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư.

NGUYỄN CHÂU