TP.HCM phát triển tài sản trí tuệ từ sách như thế nào?

Trong chuyến thăm các đơn vị xuất bản, in và phát hành nhân 74 năm ngày truyền thống ngành (10/10/1952 - 10/10/2026), ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy làm sách truyền thống sang quản trị và phát triển tài sản trí tuệ (intellectual property - IP).

Định hướng này cụ thể hóa Kế hoạch do UBND TP.HCM ban hành ngày 22/9 về phát triển ngành xuất bản, in và phát hành theo hướng hiện đại, số hóa và hội nhập quốc tế.

Sách làm hạt nhân phát triển IP số

Sáng 30/9, ông Nguyễn Ngọc Hồi tiếp tục dẫn đầu đoàn công tác đến thăm Nhà xuất bản Trẻ, chi nhánh ở TP.HCM của Nhà xuất bản Kim Đồng, Công ty CP văn hóa Phương Nam nhân kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành.

Tại các điểm đến, lãnh đạo Sở nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội phát triển. Theo ông, các đơn vị nên xác định sách là hạt nhân cốt lõi để mở rộng thành các sản phẩm văn hóa đa dạng.

Chia sẻ về tầm nhìn phát triển ngành theo mô hình công nghiệp nội dung hiện đại, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao khẳng định vai trò quyết định của việc truyền thông và thương mại hóa tác phẩm.

"Một sản phẩm văn hóa hoàn chỉnh phải trải qua chuỗi 4 công đoạn gồm sáng tạo nội dung, bảo vệ bản quyền, truyền thông tạo thương hiệu và đưa ra thị trường. Ngành xuất bản phải gắn liền với truyền thông để biến từng tác phẩm thành thương hiệu có sức lan tỏa mạnh mẽ", ông Nguyễn Ngọc Hồi phát biểu.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, trong buổi làm việc với các đơn vị xuất bản, phát hành. Ảnh: Lê Đức Trung.

Theo ông, chuyển thể nội dung từ sách sang các định dạng số là hướng đi tất yếu giúp thu hút thế hệ độc giả trẻ. Các nhà xuất bản cần chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để làm sách video, sách tương tác, thậm chí phát triển các kịch bản phim, phần mềm trò chơi giáo dục lịch sử. Việc kết hợp giữa nội dung chuẩn mực với công nghệ hiện đại sẽ gia tăng giá trị kinh tế lẫn văn hóa cho sách.

"Thành phố đang tích cực xây dựng nền tảng đọc sách số dùng chung và cấp tài khoản miễn phí cho người dân. Chúng tôi rất hoan nghênh các đơn vị xuất bản cùng đóng góp kho IP nội dung để phát triển nền tảng này", Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam cho biết.

Để thực hiện thành công chiến lược đa nền tảng, ông khuyến khích các đơn vị đủ tiềm lực nghiên cứu mô hình tập đoàn xuất bản truyền thông. Việc hình thành các tập đoàn lớn sẽ giúp tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng dữ liệu, tối ưu hóa quy trình khai thác bản quyền và nâng cao sức cạnh tranh. Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM khẳng định thành phố sẽ hỗ trợ về cơ chế, chính sách để các doanh nghiệp yên tâm bứt phá.

Doanh nghiệp xuất bản chủ động khai thác tài sản số

Lắng nghe định hướng từ lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao, đại diện các nhà xuất bản và doanh nghiệp văn hóa bày tỏ sự đồng thuận đối với các chính sách sắp tới.

Ông Trịnh Hải Phương - Phó giám đốc Phương Nam Books - cho biết doanh nghiệp đã thành lập riêng khối truyền thông giải trí nhằm quản lý toàn bộ “tài sản mềm”.

"Công ty truyền thông - giải trí của chúng tôi được khởi động nhằm quản lý toàn bộ nguồn tài sản trí tuệ mềm của doanh nghiệp. Theo xu hướng thế giới, từ một cuốn sách gốc, chúng tôi phái sinh thành nhiều sản phẩm đa phương tiện khác như phim ảnh, sách nói hoặc chuyển ngữ xuất khẩu ra quốc tế", ông Trịnh Hải Phương, Phó giám đốc Phương Nam Books chia sẻ.

Sáng 30/9, đoàn Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tiếp tục thăm, chúc mừng các đơn vị xuất bản, in và phát hành trong nhân kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống của ngành. Ảnh: Đức An.

Báo cáo với đoàn công tác, ông Thái Ngọc Quý - quyền Chủ tịch Hội đồng Thành viên Nhà xuất bản Trẻ - cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu của đơn vị tăng 14% so với cùng kỳ. Đây là nền tảng để nhà xuất bản tiếp tục đẩy mạnh các bộ sách di sản, dòng sách chính trị - xã hội và bộ sản phẩm Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Đánh giá cao nỗ lực này, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM gợi mở Nhà xuất bản Trẻ nhanh chóng nắm bắt công nghệ, ứng dụng AI trong tạo dựng bối cảnh để phát triển các dòng sách lịch sử, sách tương tác sinh động

Tại Chi nhánh Nhà xuất bản Kim Đồng, ông Nguyễn Ngọc Hồi gợi ý đơn vị phát huy thế mạnh về dòng sách thiếu nhi đồng thời phát triển các hình thức xuất bản công nghệ mới. Bên cạnh các bản in truyền thống, nhà xuất bản có thể đẩy mạnh làm sách nói, sách hình và nghiên cứu mô hình thư viện trải nghiệm đa phương tiện cho lứa tuổi mầm non.

Bảo vệ bản quyền cho IP số là vấn đề được các bên nhắc đến trong buổi làm việc. Nạn sách giả, sách lậu và vi phạm bản quyền trên không gian mạng diễn ra phức tạp và gây thiệt hại nghiêm trọng cho các nhà làm sách. Nếu không bảo vệ được bản quyền, doanh nghiệp sẽ khó lòng tái đầu tư cho các dự án chuyển thể đắt đỏ.

Ghi nhận trăn trở từ các đơn vị, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao cam kết phối hợp chặt chẽ để giải quyết bài toán bảo vệ bản quyền trên không gian mạng. Đồng thời, Sở mời các nhà xuất bản tham gia Liên minh truyền thông đa nền tảng nhằm hỗ trợ quảng bá và bảo vệ thương hiệu. Việc kết nối chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp sẽ hình thành môi trường kinh doanh xuất bản lành mạnh.