TP Hồ Chí Minh khởi động chiến dịch tìm kiếm hố chôn tập thể 900 liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

“Hiện thực hóa ước mong sớm đón các Anh hùng trở về cùng đất Mẹ”

Đây là Hội thảo có quy mô lớn, có sự tham dự của Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Chỉ đạo 515 Quốc gia; ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cùng nhiều đại diện các cơ quan ban ngành, các gia đình liệt sĩ hi sinh trong Chiến dịch Mậu Thân 1968...

Hội thảo là này nhằm xác minh thông tin, hướng tới việc tìm kiếm và quy tập hài cốt của các cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã hy sinh anh dũng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968. Sau các trận chiến khốc liệt, chính quyền cũ đã thu gom hài cốt và chôn cất tập thể tại Nghĩa trang Đô Thành (sau này giải tỏa để xây Công viên Lê Thị Riêng).

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu: Hội thảo lần này mang tính chất đặc biệt, không chỉ về mặt khoa học mà còn thấm đẫm tình dân tộc, nghĩa đồng bào và lòng biết ơn sâu sắc.

Tại Hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhắc lại, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 mãi là một bản anh hùng ca bất tử của dân tộc. Do đó, Hội thảo lần này mang tính chất đặc biệt, không chỉ về mặt khoa học mà còn thấm đẫm tình dân tộc, nghĩa đồng bào và lòng biết ơn sâu sắc. Bà Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh rằng: “Sự kiện Hội thảo hôm nay diễn ra ngay trong đợt cao điểm của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, thôi thúc từng giờ, từng phút để hiện thực hóa ước mong sớm đón các Anh hùng trở về cùng đất Mẹ”.

Phó Thủ tướng chỉ đạo Hội thảo phải đi thẳng vào vấn đề và thảo luận sâu để thống nhất 3 nội dung trọng tâm. Thứ nhất là khẳng định chắc chắn về mặt chứng cứ. Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn diện, cẩn trọng các tài liệu giải mật và lời kể nhân chứng để trả lời dứt khoát câu hỏi: Đã có đủ cơ sở thực tiễn và độ tin cậy để khẳng định khu vực Công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất tập thể các liệt sĩ hy sinh năm 1968 hay chưa.

Thứ hai, để công tác tìm kiếm đạt độ chính xác cao nhất, yêu cầu phải kết hợp phương pháp truyền thống với công nghệ hiện đại. Cụ thể là phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ radar xuyên đất quét ngầm, kết hợp chặt chẽ với hệ thống định vị không ảnh và bản đồ lịch sử. Cuối cùng là xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ, đề xuất phương án phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trên thực địa, việc khai quật và quy tập diễn ra khoa học, thận trọng, tỉ mỉ và an toàn tuyệt đối.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu UBND TP Hồ Chí Minh khẩn trương lập kế hoạch tổng thể, phối hợp cùng Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và huy động thêm các trường đại học, tổ chức, doanh nghiệp vào cuộc.

Về mặt tiến độ, Phó Thủ tướng yêu cầu: “Rõ ở đâu làm trước, chưa rõ tiếp tục xác định”, trước mắt cần ưu tiên khai quật ngay tại dãy mộ thứ ba đã được xác định rõ. Thời hạn toàn bộ phương án phải hoàn thành để khởi động khai quật chậm nhất vào đầu tháng 7, nhằm thiết thực hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7).

Công viên Lê Thị Riêng (tọa lạc tại phường Hòa Hưng) ngày nay là một không gian xanh phục vụ cộng đồng.

Cộng đồng tiếp tục cung cấp thông tin

Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo kết quả nghiên cứu, đối chiếu tư liệu lịch sử, bản đồ, ảnh hàng không và các nguồn thông tin liên quan nhằm xác định vị trí các rãnh mộ tập thể liệt sĩ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng. Quá trình xác minh được củng cố bởi các tài liệu quân sự và kho ảnh giải mật từ phía Hoa Kỳ, bản đồ không ảnh, sơ đồ quân sự và đặc biệt là ký ức của các nhân chứng lịch sử từ cả hai phía. Nhóm nghiên cứu đã mất 4 năm để đối chiếu các bức ảnh hiện trường (như ảnh của hãng AP) với không ảnh năm 1972 để xác định vị trí chính xác.

Từ các dữ liệu tổng hợp, ước tính có 3 hố chôn tập thể với khoảng 900 liệt sĩ nằm tại khu vực này. Để việc khai quật đạt độ chính xác cao nhất, phương án được thống nhất là kết hợp công nghệ hiện đại như radar xuyên đất quét ngầm với hệ thống định vị không ảnh và bản đồ lịch sử.

Phát biểu tại Hội thảo, Đại tá Bùi Yên Tĩnh (Phó cục trưởng Cục Tác chiến) thông tin về quá trình 4 năm nhóm nghiên cứu đối chiếu các không ảnh, bản đồ lịch sử và ước tính tại khu vực này có 3 hố chôn tập thể với khoảng 900 liệt sĩ. Ông kiến nghị tăng cường tìm kiếm tư liệu lịch sử, ứng dụng công nghệ radar xuyên đất và xây dựng ngân hàng dữ liệu chuyên sâu về mộ liệt sĩ.

Ông Nguyễn Quốc Độ (Đại diện CLB truyền thống kháng chiến khối vũ trang biệt động Sài Gòn - Gia Định) bày tỏ mong mỏi của nhiều gia đình là mong sớm tìm được hài cốt người thân đưa về quê hương an táng, đồng thời kỳ vọng Hội thảo sẽ tạo cơ sở vững chắc cho việc quy tập thời gian tới.

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh công bố một bức ảnh lịch sử chụp cảnh chôn cất liệt sĩ ngày 12/2/1968 và kêu gọi tìm kiếm các nhân chứng.

Ngoài ra, các nhân chứng lịch sử (cựu quân nhân Mỹ Bob Connor, các cựu tình báo, người dân từng sống tại nghĩa địa Chí Hòa) đã đóng góp những ý kiến, ký ức và tư liệu quý giá giúp làm sáng tỏ nhiều góc khuất lịch sử, phục vụ trực tiếp cho việc khoanh vùng vị trí các mộ tập thể

Ban Chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh đề xuất xem xét tôn tạo khu vực tìm kiếm thành nơi tưởng niệm chung cho các chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh trong sự kiện Mậu Thân 1968, đồng thời kêu gọi cộng đồng tiếp tục cung cấp thông tin…

Đoàn công tác của Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh do Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung dẫn đầu đã tiến hành khảo sát thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng nhằm xác minh thông tin về hố chôn tập thể liệt sĩ trong kháng chiến chống Mỹ.

Đợt khảo sát thực địa này được đẩy mạnh sau sự kiện ngày 29/5, khi Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh công bố một bức ảnh lịch sử chụp cảnh chôn cất liệt sĩ ngày 12/2/1968 và kêu gọi tìm kiếm các nhân chứng (gồm 2 người đàn ông và 3 trẻ em) xuất hiện trong ảnh. Nhờ thông báo này, đã có những người từng chứng kiến sự việc liên hệ để cung cấp thêm thông tin.

Công viên Lê Thị Riêng (tọa lạc tại phường Hòa Hưng) ngày nay là một không gian xanh phục vụ cộng đồng với diện tích khoảng 8 ha, được bao quanh bởi các trục đường Cách Mạng Tháng Tám, Bắc Hải và Trường Sơn. Tuy nhiên, trước năm 1975, khu vực này từng là một nghĩa trang lớn của Sài Gòn, được biết đến với các tên gọi là Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán hay Nghĩa trang Đô Thành.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh khi tiến công vào các mục tiêu trọng yếu tại nội đô Sài Gòn. Sau các trận giao tranh khốc liệt, chính quyền lúc bấy giờ đã thu gom thi hài của các chiến sĩ và tiến hành chôn cất thành các hố chôn tập thể tại khu vực nghĩa trang này.