TP. Hồ Chí Minh: Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở rộng cơ hội đầu tư xanh

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn và công nghệ xanh

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, công nghệ phát triển nhanh và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, TP. Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu vừa duy trì tốc độ tăng trưởng, vừa nâng cao chất lượng và tính bền vững của nền kinh tế.

Những vấn đề này cũng được đặt ra tại Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế (BPC) năm 2026, diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh cuối tháng 10/2026, với sự tham gia của đại diện chính quyền, tổ chức xúc tiến thương mại và doanh nghiệp đến từ Osaka (Nhật Bản), Melbourne (Australia), Manila (Philippines), Kuala Lumpur (Malaysia), Hamburg (Đức) và Australian Industry Group. Đây là lần thứ ba Thành phố đăng cai hội nghị, sau các năm 2002 và 2016.

TP. Hồ Chí Minh đổi mới hiện đại phát triển. Ảnh: Lê Toàn

Tại hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh sự bứt phá của công nghệ, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng và các tiêu chuẩn phát triển xanh đang làm thay đổi môi trường kinh doanh. Theo đó, các đô thị không chỉ phải duy trì tăng trưởng mà còn cần tối ưu hóa nguồn lực, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạ tầng và chất lượng sống của người dân.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP TP. Hồ Chí Minh tăng 9,06%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 10,9%. Kết quả này cho thấy đà tăng trưởng tích cực, song Thành phố cần tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng cường liên kết giữa dịch vụ tài chính, khoa học - công nghệ với công nghiệp, năng lượng sạch và logistics cảng biển.

Một trong những yêu cầu cấp thiết là hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với chuyển đổi xanh. Chi phí đầu tư công nghệ, cải tiến dây chuyền, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường có thể trở thành rào cản, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu thiếu vốn và tư vấn kỹ thuật.

Ông Hà Văn Út, Phó Giám đốc Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh, cho biết công nghiệp hiện chiếm 35,2% cơ cấu kinh tế Thành phố. Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh có một khu công nghệ cao, 105 khu công nghiệp và 66 cụm công nghiệp, với tổng diện tích trên 55.000 ha. Quy mô này tạo dư địa phát triển lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cấp hạ tầng, tích hợp quy hoạch và thúc đẩy liên kết giữa các khu vực.

Theo ông Hà Văn Út, để doanh nghiệp chuyển đổi mà không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, cần có sự hỗ trợ về tín dụng xanh, tư vấn kỹ thuật và lộ trình phù hợp. Chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn môi trường mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tiết giảm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Từ góc độ xúc tiến thương mại, bà Zaimah Osman, Tham tán Thương mại của Cơ quan Xúc tiến Thương mại Malaysia (MATRADE) tại TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò bổ trợ giữa khu vực công và tư nhân. Nhà nước cần tạo môi trường chính sách thuận lợi, hỗ trợ tiếp cận tài chính và thúc đẩy hợp tác quốc tế; doanh nghiệp đóng góp vốn, công nghệ và kinh nghiệm thị trường để đưa các giải pháp xanh vào ứng dụng thương mại.

Hoàn thiện cơ chế TOD, hạ tầng và quỹ đầu tư để thu hút vốn dài hạn

Một trong những hướng phát triển được TP. Hồ Chí Minh quan tâm là mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Đây không chỉ là giải pháp tổ chức không gian đô thị mà còn có thể tạo ra các cực tăng trưởng mới, mở rộng cơ hội đầu tư vào thương mại, dịch vụ, logistics, công nghệ cao và hạ tầng.

Sau sắp xếp, Thành phố có diện tích hơn 6.772 km², dân số khoảng 14 triệu người. Theo ông Nguyễn Vĩnh Toàn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, trong phương án quy hoạch tổng thể đang được nghiên cứu, Thành phố định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa tâm và đa tầng, với 5 cực động lực: khu vực lõi là trung tâm quốc tế; phía Đông phát triển đổi mới sáng tạo; phía Bắc tập trung công nghiệp công nghệ cao và logistics; phía Nam định hướng cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng; phía Tây phát triển đô thị giáo dục, y tế.

Theo ông Nguyễn Vĩnh Toàn, Thành phố đang cụ thể hóa các quy định thông qua nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND Thành phố, tạo cơ sở phân cấp thẩm quyền, chủ động hơn trong triển khai. Cùng với đó là xây dựng danh mục dự án và chính sách ưu đãi, gồm miễn, giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, logistics, công nghệ cao, y tế, giáo dục, văn hóa và hạ tầng.

Nguồn vốn đầu tư công được định hướng ưu tiên hoàn thiện hạ tầng khung, gồm đường sắt, đường bộ và giao thông công cộng. Đây là nền tảng kết nối cho các dự án đô thị, đồng thời tạo điều kiện huy động vốn tư nhân vào những công trình có quy mô lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Tuy nhiên, triển khai TOD vẫn đối mặt với thách thức về vốn, giải phóng mặt bằng, tái định cư và phối hợp tiến độ giữa các dự án đường sắt với quy hoạch đô thị. Thành phố mong muốn các đối tác quốc tế hỗ trợ nghiên cứu, xây dựng một khu vực TOD điển hình, qua đó có thêm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện cơ chế đầu tư, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kinh nghiệm quốc tế cũng gợi mở yêu cầu cân bằng giữa thu hút đầu tư và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Ông Kevin Louey, Ủy viên Hội đồng Thành phố Melbourne, Trưởng ban Kinh tế và Doanh nghiệp, cho biết sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang thu hút nguồn vốn lớn vào các dự án trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, loại hình hạ tầng này tiêu thụ đáng kể điện năng và nước, tạo áp lực lên tài nguyên đô thị.

Melbourne phối hợp với chính quyền bang và liên bang trong quy hoạch, định hướng bố trí trung tâm dữ liệu tại các đô thị vệ tinh hoặc khu vực được quy hoạch tập trung. Thành phố yêu cầu nhà đầu tư chú trọng công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nước và đánh giá tác động môi trường trước khi dự án được phê duyệt.

Ở lĩnh vực đổi mới sáng tạo, TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp từ hình thành ý tưởng, ươm tạo, thử nghiệm đến tăng tốc và mở rộng thị trường.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, cho biết Thành phố triển khai các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời xây dựng chính sách cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ số.

Đáng chú ý, tháng 4/2026, Thành phố đã thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh với quy mô vốn ban đầu 500 tỷ đồng, dự kiến nâng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Quỹ được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong quá trình phát triển và tăng tốc.

Cùng với các chính sách hỗ trợ, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai kiểm kê khí nhà kính tại 360 cơ sở, trong đó 240 cơ sở đã lập kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026-2030. Khoảng 68% xe buýt đang sử dụng điện, năng lượng xanh, hướng tới 100% vào đầu năm 2027; đồng thời Thành phố tham gia lộ trình vận hành thị trường carbon quốc gia.